banner55

‘Karadeniz…bunu duysun derinliklerin!’ / Şanver İSMAİLOĞLU

"Karadeniz" isimli kitap, eşit, özgür ve bağımsız bir ülke; sosyalist bir Türkiye için mücadele eden gençleri yetiştiren Karadeniz'in sonraki yıllardaki siyasi dönüşümünün "derin" hikayesinin izini sürmek isteyenler için önemli bir kaynak.

Forum 16.01.2021, 07:26
58
‘Karadeniz…bunu duysun derinliklerin!’ / Şanver İSMAİLOĞLU

*Başlık Nazım Hikmet'in, Karadeniz'de öldürülen Mustafa Suphi ve 14 arkadaşı için yazdığı şiirden 

1970’li yıllarda "Kurtuluş Hareketi" içinde mücadele vermiş, hareketin devrimci kimliğinin oluşmasına katkıda bulunmuş isimlerle yapılan ve Sosyal Dayanışma ve İletişim Derneği (SODİD) tarafından hazırlanan ‘Kurtuluş Kendini Anlatıyor’ sözlü tarih çalışmasının yedinci cildi ‘Karadeniz’  Dipnot Yayınlarından çıktı.

Haziran 2016’dan bu yana Kurtuluş Hareketi’nin 1975-1985 dönemini ele alan sözlü tarih çalışmasının ürünü olarak altı kitap yine Dipnot Yayınlarından çıkmıştıKurucular 1, Kurucular 2, Fırtınalı Bir Denizdir İçimiz, Daha Dinmiş Değil Fırtına, Seksiyon ve Sevdaların Yangınından Geçtik.

Sözlü Tarih Çalışma Grubu sunuşundan…Elinizdeki yedinci kitap Karadeniz bölgesine ayrıldı ve elbette bunun özel nedenleri bulunmaktadır. Karadeniz, bölge olarak Türkiye solunun tarihinde önemli bir yere sahiptir. Türkiye İşçi Partisi’nin 1965’lerde başlayan bölgedeki faaliyetleri Samsun, Ordu, Giresun ve Trabzon’da il ve ilçe örgütlerinin kurulmasına ve güçlü bir sempati ağıyla birlikte kitlesel bir ilginin doğmasına neden olmuştur. Tütün, fındık ve çay üreticilerinin sorunlarını ele alan ve toplumsal mücadeleye önderlik eden başlıca yerel önderler 12 Mart dönemine yaklaşırken solda ortaya çıkan yol ayrımlarında çoğunlukla THKP­-C’den yana tavır almışlardı. Nitekim Ziya Yılmaz, Ertan Saruhan, Fikri Sönmez, İsmet Öztürk (Çörtük), İsmail Yeşilyurt gibi yerel önderler THKP­-C’yi bölgede dikkate değer bir örgütlenme haline getirmişlerdi. Ve sonuçta Kızıldere eyleminin Karadeniz’de olmasını bu örgütlenmenin ve ilişkilerin bir sonucu olarak görmek mümkündür…”

Bu son kitap, Zonguldak’tan Rize’ye kadar, Türkiye’nin etnik çeşitlilik bakımından en zengin yeri olan bu bölgede sosyalist hareketin örgütlenme hikayesini, aynı zamanda hem 70’li yılların hem de bugünlerin siyasi ortamını anlama açısından faydalı bir sözlü tarih çalışması. THKP-C den Karadeniz Dev-Genç’e ve  Kurtuluş’a evrilen süreç.

Kitaptan: “Samsun’da 1979 1 Mayıs’ında beş bine yakın insan vardı. Ondan önce iki-üç bin civarındaydı. Sinop merkezde iki bin civarında katılım olmuştu. Trabzon’da katıldığımız mitinglerde bin-bin beş yüz civarında olurduk. İlçelerin haftaları olurdu, eğer o gün miting yapılırsa köylerden gelenler mitingi kenardan izlerlerdi.”

Trabzon / Fotoğraf: Umut Kahraman Ezber

Eşit, özgür ve bağımsız bir ülke; sosyalist bir Türkiye ve daha güzel yaşanacak bir dünya için mücadele eden gençleri yetiştiren Karadeniz Bölgesinin, sonraki yıllardaki siyasi dönüşümünün ve devlet eliyle, farklı hiçbir sese tahammül gösterilmeyen bir coğrafyaya dönüştürülmesinin ‘derin’ hikayesinin izini sürmek isteyenler için önemli bir kaynak çalışma…

Yine daha önce Dipnot Yayınlarından çıkan ve Çarşambalı yerel bir karakter olan Çörtük İsmet’in, sosyalist Çörtük İsmet’e dönüşmesinin politik hikayesini ‘THKP-C den Kurtuluş’a Mücadele Hayatım’ kitabıyla anlatan İsmet Öztürk’ün, kendisini dönüştürürken, Doğu Karadeniz coğrafyasında sosyalizmle tanıştırdığı binlerce gencin hikayesidir bu kitapta anlatılan. Aynı zamanda, Seyfi Öngider’in dediği gibi ‘Sisifos’un Çocukları’; Sebahattin Selim Erhan’ın ‘Karadeniz’in Zemheri Çocukları’ nın hikayesidir de.

 Tam da Nazım Usta’nın dediği gibi:

"‘Biz, adımlarını tarihin akışına uyduran

  temelleri çöken emperyalizme vuran,

  yarını kuranlarız.

 O duvar,

 duvarınız,

 vız gelir bize vız!"

diyerek hapsedildikleri cezaevi duvarlarını delip kaçan, tekrar içeri düştüklerinde ise ‘Yine Kazacağız, Yine Kaçacağız’ diye tarihe not düşenlerin hikâyesidir bu kitapta anlatılan.

Kitaptan: “Tüm farklılıklarına rağmen Türkiye’deki sosyalist hareketlerin tabanları sosyolojik ve kültürel olarak benzeşir. Yani hepimiz aynı taban üzerinde ve o taban üzerinden siyaset yapıyorduk. Zonguldak’tan Rize’ye kadar uzanan bölgedeki bazı görece özgün özellikler vurgulanabilir. Birincisi Dev-Ka. Karadeniz Dev-Genç örgütlenmelerinin Kurtuluş öncesinde olması, daha baştan özgün bir model anlamına geliyordu. İkincisi, “Hepimiz İsmet Abi’nin paltosundan çıktık” cümlesinden hareketle söylersek, onun kişiliğinin yarattığı görece farklılık.Üçüncüsü, Alaçam, Sinop, Bulancak kısmen de Rize olmak üzere, başka yerlerle kıyaslanmayacak kitlesellik. Dördüncüsü, teoriye ilginin Kurtuluş ortalamasının üstünde olması.”

Çay, fındık ve tütün üreticilerinin emeği ve alın terini en yüce değer sayan, bölgenin her yerinde düzenledikleri mitinglerde  ‘Fabrikalar Tarlalar, Siyasi İktidar, Her Şey Emeğin Olacak’ şiarıyla 1970’lerden itibaren destansı bir tarihi var eden çocukların 1985’lere dek süren hikâyesi…

Sinop / Fotoğraf: @Narodnayavolya2 

Enerjisini Karadeniz’in hırçın dalgalarından, sarp yamaçlarından alan,‘Faşizme Karşı Omuz Omuza vererek  taptaze bedenlerini faşist saldırılara siper eden, Karadeniz coğrafyasını emperyalizmin ve oligarşik diktatörlüğün beslemelerine dar eden yiğit çocukların hikâyesi…

 

 Rize Mitingi / Fotoğraf: Umut Kahraman Ezber

Bölgenin yüzlerce yıllık tarihsel ve kültürel birikimini özümseyerek, egemenler tarafından asimilasyona tabi tutulan, zulme uğrayan,  yüzlerce yıllık topraklarından sürülüp atılan Türkiye ve Karadeniz halklarının acısını kendi acıları bilen"Yaşasın halkların kardeşliği" diyerek isyan eden vicdanlı çocukların hikâyesi…

Genç bedenlerinde kocaman sevdalar biriktiren ama daha bir sevgilinin elini bile tutmadan "Yaşasın sosyalizm" diyerek türkü söyler gibi ölüme giden devrim sevdalısı çocukların hikâyesi…

Katledilen arkadaşlarını çocuk elleriyle toprağa verirken, “Vaktimiz yok onların matemini tutmaya, akın var güneşe akın, güneşi zapt edeceğiz güneşin zaptı yakın!” diye haykıran inançlı çocukların hikayesi..                                                                                          1975’ten itibaren üniversite yıllarımda benim de içinde yer aldığım, Ortak’lığın, yoldaşlığınvedevrime inanmışlığın tertemiz hikâyesi….

Karadeniz’de çok zor koşullarda verildi bu mücadele. Faşizmin her geriletilişinde, yeniden yoğun karşı saldırıyla yanıt verdi egemenler. Başka üniversitelere giremeyen iki yüze yakın silahlı faşist militan bölgeye gönderildi. Silahlı saldırılarda toprağa düştü çok sayıda genç insan. Öğretim üyeleri, öğrenciler, işçiler acımasızca kurşunlandı. Yıldıramadılar, kalanlar devam etti mücadeleye; Enver Paşa’nın torunlarına, Topal Osman’ın artıklarına karşı! Dar bir coğrafyada, mahalle mahalle, sokak sokak, ev ev verilen; sokağın o yanında, derenin bu yanında ölümüne sürdürülen bir kavgadır bu kitapta anlatılan…

İttihat Terakki’den beri derin devletin, farklı hiçbir sese hayat hakkı tanımamak üzere saldırdığı; ‘Sovyet yayılmacılığına’ karşı tahkim etmek adına her türlü alçaklığı örgütlediği ve kadim halkların izlerinin silinmeye çalışıldığı topraklarda yok sayılan halklar adına da verildi bu kavga…

12 Eylül faşizminin zindanlarında aylarca direnerek destanlar yazanların hikâyesidir bu. O güzel çocuklara insanlık dışı işkenceler yaptılar ama konuşturamadılar, hapsettiler ama teslim alamadılar, öldürdüler ama yok edemediler! Anıları, yine kol kola, omuz omuza çay ve fındık mitingine gider gibi, her yıl yeniden tazelenen çay ve fındık filizi misali Karadeniz coğrafyasının her yerinden sürgün vermeye devam ediyor; ezilen ve sömürülen halkların umudunu geleceğe taşıyor!.

2017 Giresun-Ordu arası fındık emekçilerinin yürüyüşü. Fotoğraf: Evrim Kepenek/bianet

Söylenecek çok şey var ama ben bu kadarını söyleyeyim. Hikayenin tamamını onlar anlatsın Ahmet Telli’nin de dediği gibi:

   “Elimizde acının kehribar tesbihi 
          ki kayıp durmakta parmaklarımızdan 
          Ey şair 
          yine bölük pörçük anlattın 
          yine eksik bıraktın bir şeyleri 
          gün devrilmekte ama sen 
          tutmamışsın acımızın çetelesini 
          Sen sus artık, bize bundan sonrasını 
          dövüşen anlatsın 
          Ey tarih, aç solgun yapraklı defterini 
          ve oku hayatımızın parçalanmış hikâyesini’’ 

(Şİ/EMK)

Şanver İsmailoğlu

Sürmene doğumlu. Jeoloji mühendisi. JMO II. Başkanlığı, TMMOB Yönetim, Yürütme ve Yüksek Onur Kurulu üyelikleri yaptı. TMMOB adına sel, deprem, heyelan ve çevre konularında çok sayıda rapor ve makale yazdı.

( Kaynak: https://m.bianet.org/biamag/toplum/237624-karadeniz-bunu-duysun-derinliklerin )

banner3
Yorumlar (0)
14
açık
Günün Anketi Tümü
"Erken seçim olursa Cumhurbaşkanı kim olmalıdır? "
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 10 24
2. Hatayspor 10 20
3. Alanyaspor 10 20
4. Fenerbahçe 10 19
5. Karagümrük 10 18
6. Beşiktaş 9 17
7. Konyaspor 10 17
8. Galatasaray 9 17
9. Altay 10 15
10. Adana Demirspor 10 13
11. Başakşehir 10 12
12. Gaziantep FK 10 12
13. Öznur Kablo Yeni Malatya 10 12
14. Sivasspor 10 11
15. Kayserispor 10 11
16. Giresunspor 10 9
17. Antalyaspor 10 9
18. Göztepe 10 8
19. Kasımpaşa 10 6
20. Rizespor 10 4
Takımlar O P
1. Ümraniye 10 24
2. Ankaragücü 10 24
3. Eyüpspor 10 20
4. Erzurumspor 10 19
5. Bandırmaspor 10 18
6. Kocaelispor 9 16
7. Tuzlaspor 9 14
8. Gençlerbirliği 9 14
9. Samsunspor 9 12
10. Boluspor 9 11
11. Bursaspor 9 11
12. Menemenspor 10 11
13. İstanbulspor 9 10
14. Denizlispor 9 10
15. Altınordu 10 10
16. Adanaspor 10 9
17. Manisa FK 10 9
18. Ankara Keçiörengücü 9 7
19. Balıkesirspor 9 6
Takımlar O P
1. Chelsea 9 22
2. Liverpool 9 21
3. Man City 9 20
4. West Ham 9 17
5. Brighton 9 15
6. Tottenham 9 15
7. M. United 9 14
8. Everton 9 14
9. Leicester City 9 14
10. Arsenal 9 14
11. Wolverhampton 9 13
12. Brentford 9 12
13. Aston Villa 9 10
14. Watford 9 10
15. Crystal Palace 9 9
16. Southampton 9 8
17. Leeds United 9 7
18. Burnley 9 4
19. Newcastle 9 4
20. Norwich City 9 2
Takımlar O P
1. Real Madrid 9 20
2. Sevilla 9 20
3. Real Sociedad 9 20
4. Real Betis 10 18
5. Osasuna 10 18
6. Atletico Madrid 8 17
7. Rayo Vallecano 10 16
8. Athletic Bilbao 9 16
9. Barcelona 9 15
10. Valencia 10 13
11. Espanyol 10 13
12. Mallorca 10 12
13. Villarreal 9 11
14. Elche 10 10
15. Celta de Vigo 9 7
16. Granada 9 7
17. Cádiz 10 7
18. Deportivo Alaves 9 6
19. Levante 10 5
20. Getafe 9 2
Günün Karikatürü Tümü
banner56