banner55

SİBEL ÖZBUDUN /ANILAR, SESLER, ŞARKILAR

“Zamanla Zamanla, Geçer her şey geçip gider, zamanla Unuturuz yüzü ve sesi unuturuz Kalp daha da yenilince, gitmek dert olmaz Aramak daha uzağı, peşini bırakmak gerekir ve çok iyidir Zamanla.”

Alıntı Yazılar 21.02.2021, 16:11
31
SİBEL ÖZBUDUN /ANILAR, SESLER, ŞARKILAR

ANILAR, SESLER, ŞARKILAR[1]

TEMEL DEMİRER

“Zamanla

Zamanla,

Geçer her şey geçip gider, zamanla

Unuturuz yüzü ve sesi unuturuz

Kalp daha da yenilince, gitmek dert olmaz

Aramak daha uzağı, peşini bırakmak gerekir

Ve çok iyidir

Zamanla.”[2]

Bazı şarkılar, “Sen sus ben meselenin farkındayım,” der adeta…

Murathan Mungan’ın, “Yıllardan sonra, yollardan sonra şarkılar söylüyor çocuklar,” dizelerindeki “Şarkılar her şeyden daha güçlüdür. Kavgalardan, savaşlardan, silahlardan...”[3]

Tam da bunun için “Teşekkürler, yol arkadaşım şarkılar. Teşekkürler, büyüdüm sizinle,”[4] dedirtir…

Kolay mı? Sadece hissedebilenlere ait olan şarkılar; her daim biz(ler)e bir şeyler anlatan toplumsal olgudur. Bu bağlamda şarkılar müzikten fazlasıdır ve çoğunluk “Sen unuttun galiba, dur hatırlatayım” der sanki!

Çünkü o nağmeleriyle, “Hiçbir dilde söylenmemiş/ Hiç bir dilde yazılmamış/ Sözler ve şarkılar içindeyim”[5] dizelerindeki üzere herkesin içindeki eski bir yaranın hikâyesini deşer; Henrich Heine’in, “Büyük acılarımdan küçük şarkılar yaptım,” deyişindeki gibi…

Şarkılar tükenmez, öldürülemez…[6]

Özdemir Asaf’a, “her şarkının götürdüğü yer başka,/ hepsi başka başka sinmiş içime”; Halil Cibran’a, “Yolunuzda şarkılar söyleyerek yürüyün.”[7] “Gözlerimde söken umudun şafağını seyrederken, bana geçmişten şarkılar söyle,”[8] dedirten ol hakikât notalardan değil hatıralardan yapılmadır.

Tıpkı Sezen Aksu’nun, “Acıdan geçmeyen şarkılar biraz eksiktir...” veya “Hani şarkılar bizi henüz bu kadar incitmezken…” ibarelerindeki üzere…

Özlemin kol gezdiği şarkılarda, anılar söz dinlemezken; başlayıp, bit(mey)enler açısından anıların yeri ayrıdır.

Metin Altıok’un, “anılardır bir batığın koruyan gövdesini,/ acı verseler bile” veya Edip Cansever’in, “neden buruk bir özlemdir anılar/ ve özlem olarak kalacaktır da,” dizeleriyle müsemma zalim ya da müşfik anılar kuşlar gibidir, konacak dal ister.

Ve anların konabileceği dal ise çoğunluk, Cemal Süreya’nın “Güzel anılar gibi hüzünlü/ Hüzünlü şarkılar gibi güzel,”[9] notunu düştüğü, şarkılardır.

* * * * *

Bunlardan söz edince aklıma ilk ‘Kördüğüm’, ‘Sessiz Gemi’, ‘Anlatamıyorum’, ‘Bendeki Aşk’, ‘Yaş 35’, ‘Olmasa’sıyla Hümeyra gelir…

Kendi ifadesiyle, “Rastlantı sonucu şarkıcı oldu”., Ama lay lay lom yerine Âşık Veysel, Yahya Kemal, Orhan Veli’yi seçti. Hepsi bilinçli seçimlerdi.

Kolay mı? “60’larda, müzik toplumsaldı, politikti. Joan Baez, Bob Dylan, Beatles... Müzikle ilgilenmemek olmazdı. O zaman umutlarımız vardı, ışık vardı...”[10] diyenlerdendi O…

* * * * *

Ve şarkıcı olmaya hiç niyeti olmayan ozandı, besteci ve yorumcu Jacques Brel… Bestelerini, şarkılarını kimse söylemeyince para kazanabilmek için kendi söylemeye başladı ve soluğu Paris’te aldı. “Şarkı söylemesem olurdu. Ama yazmasam ölürdüm,” derdi.

Sevmediklerine karşı eleştirisi acımasızdı: Savaş bezirgânlarına “yaşlandıkça daha çirkinleşen burjuvalara”; “asla” ve “sonsuza dek” sözcüklerini ağızlarından düşürmeyen yalancı âşıklara; “Kahraman” olabilmek için savaşı gözleyenlere, “uygarlık” adına gaz odalarını, idam sehpalarını, elektrikli sandalyeyi, atom bombasını keşfeden arsızlara, hep öfkesini kustu.[11]

Kolayı seçenlere, yani “bağışlamak için gözlerini kapayan din adamlarına”; savaş bittikten geçmiş ve gelecekteki ölümleri görmezlikten gelip ahkâm kesenlere; ellerindeki nimeti bilmeyip, “aşklarını habire hırpalayanlara”; özetle “sanki... gibi” yapanlara “kendinize gelin” diye haykırıyordu.

“Serüvene koşmak için trenler bekliyorsan, güneşi yakalayıp gözlerine yerleştirmek için, beyaz yelkenlilerin seni gelip almasını bekliyorsan… Yarına inanmak için günbatımını görmen, gerekiyorsa... Umudu, yaşatmak için yarınları bilmen gerekiyorsa... Derin görünmek için can sıkıntısına, iyi kalpli görünmek için zayıflığa ve güçlü görünmek için öfkeye ihtiyacın varsa... Demek ki hiç bir şey anlamadın” diyordu.

Sevmenin gücü sonsuzdu Brel’de;[12] “Ne me quitte pas/ Terk etme beni” çığlığındaki üzere…

* * * * *

“Yaşım 80 ama geceleri saymazsanız 40 yaşımdayım. Her müzisyenin hayali vardır. Tabii ben de yaşadığım müddetçe şarkı söylemek isteyenlerdenim,”[13] diyen Enrico Macias’ın, “J’ai Quitté Mon Pays/ Yuvamı Terkettim” haykırışı da hâlâ kulaklarımızda çınlar; Brel gibi…

* * * * *

Ve “Bir ezgi yüreğimize dokunuyorsa, bu, sanatçı kendini saklayamadığı içindir,” duyarlılığının Leonard Cohen’i

Dünya üzerindeki en iyi şarkı yazarlarından biri olarak değerlendirilen Leonard Cohen, nam-ı diğer Karanlıklar Prensi, müzisyenliği kadar şair kimliğiyle de önemlidir. Özellikle şarkı yazarlığındaki başarısı edebiyatla kurduğu bağda yatıyor demek abartı olmaz. Bundandır her şarkısı bir şiir, her şiiri de aynı zamanda bir şarkıdır onun.[14]

Onun müziği, döneminin “radikal” ve çoğunlukla özensiz “protest” müziğinden daha becerili ve ölçülüyken;[15] Cohen’in sesi farklıdır. Müziğindeki lezzet, sesindeki hırıltıya benzer tını, bıraktığı pürtüklü his hem cazip hem de zehirlidir. Cazibesi; sesindeki kayıtsızlığı sakinlik ya da dinginlik olarak size yansıtmasında yatarken, zehri de melankolinin yarattığı o ağır havanın karanlığında zuhur eder. Yani hem dinginlik hem de yüreğinizdeki huzursuz kıpırtı aynı anda yol alır. Bir nevi mıhlanıp kalma, hareket yeteneğinin kaybolması ya da bilgece durma edimidir bu. Zamanın içinde yok olma, belki de zamansızlık kavramına yaklaşmak da denebilir buna.[16]

* * * * *

Sonra 94 yaşında kaybettiğimiz Ermeni kökenli Fransız şarkıcı Charles Aznavour.

‘La Bohème’, ‘La mamma’, ‘Et pourtant’, ‘For me formidable’, ‘Que c’est triste Venise’ gibi şarkılarıyla tanınan 70 yıllık kariyeri boyunca bin 400 şarkı bestelemiş ve seslendirmişti.

“Fransa’nın Frank Sinatra’sı”[17] olarak tanınan; 70’inci sanat yılında, “Sahnede olmaya âşığım… Halk yoksa, bir hiçim,”[18] diyen Aznavour’un hemen hemen bütün parçaları aşkla ilgiliydi ve unutulmazlardandı.

* * * * *

“Avara Kasnak”[19] diye anılan ve “Gelin, toplanın millet/ Nerelerde geziniyorsanız/ Ve itiraf edin, sizi saran/ Sular iyice yükseldi artık/ Ve kabul edin ki yakında/ İliklerinize kadar ıslanacaksınız/ Eğer sizce devriniz kurtarılmayı/ Hak ediyorsa gözünüzde/ Yüzmeye başlayın en iyisi ya da batarsınız taş gibi/ Devir değişiyor artık,” diye haykıran Nobel ödüllü şair ve şarkı yazarı Bob Dylan mı?

O da unutulmayanlardandı…

* * * * *

Diyeceklerimi ‘Animals’ kurucularından Eric Burdon’un sözleri ile noktalıyorum: “Müziğin gücünün dünyayı değiştirebileceğine inanıyorum - veya en azından insanların kalbini.”[20]

8 Temmuz 2020 23:43:53, İstanbul.

N O T L A R

[1] Ümüş Eylül Dergisi, Yıl10, No:38, Ocak-Şubat-Mart 2021...

[2] Leo Ferre, “Avec Le Temps”.

[3] Masa Dergisi, No: 42, Temmuz 2020.

[4] Bavul Dergisi, No:58, Temmuz 2020.

[5] Edip Cansever, Gelmiş Bulundum, YKY., 2008, s.84.

[6] “Ah hadi söyle bana, ölünce içimdeki şarkılara ne olacak benim? Onca şarkı, onca melodi, onca ritm? Diyelim ki yarın ben öldüm, şarkılar da ölür mü benimle?” (Mine Söğüt, Deli Kadın Hikâyeleri, YKY., 2011.)

[7] Halil Cibran, Ermişin Bahçesi, çev: Kenan Sarıalioğlu, İş Bankası Kültür Yay., 2016, s.44.

[8] Halil Cibran, Bir Gözyaşı Bir Tebessüm Kum ve Köpük, çev: Kahraman Türel, Parşömen Yay., 2010.

[9] Cemal Süreya, Üstü Kalsın, YKY., 2008.

[10] Zeynep Oral, “Yetenek, Azim: Hümeyra”, Cumhuriyet, 9 Ocak 2020, s.13.

[11] Mario Levi, Bir Yalnız Adam Jacques Brel, Doğan Kitap, 2010.

[12] Zeynep Oral, “İyi ki Aşk Var...”, Cumhuriyet, 21 Kasım 2014, s.15.

[13] Emrah Kolukısa, “Enrico Macias: Önce Türkiye’de Tanındım”, Cumhuriyet, 26 Nisan 2019, s.15.

[14] Leonard Cohen, Sevda Kitabı, Çev: Gökçen Ezber, Aylak Kitap, 2015.

[15] Hiram Lee, “Leonard Cohen (1934-2016) 82 Yaşında Öldü”, 27 Aralık 2016… http://www.toplumsalesitlik.org/tr/kultur-sanat/leonard-cohen-1934-2016-82-yasinda-oldu

[16] Deniz Durukan, “Leonard Cohen’den ‘Sevda Kitabı’…”, Cumhuriyet Kitap, No: 1313, 16 Nisan 2015, s.8.

[17] “Fransız Müziğinin Elçisi Artık Yok”, Cumhuriyet, 2 Ekim 2018, s.14.

[18] Bilgehan Uçak, “Halkın Huzurunda Yetmiş Yıl: Aznavour”, Cumhuriyet, 21 Eylül 2016, s.14.

[19] Sevin Okyay, “Avara Kasnak Bob Dylan”, Birgün, 15 Ekim 2018, s.15.

[20] Emrah Kolukısa “Rock müziğin efsane ismi Eric Burdon: İnsanlara İnanıyorum”, Cumhuriyet, 16 Haziran 2019, s.13.

banner3
Yorumlar (0)
36
açık
Günün Anketi Tümü
Sitemizi nasıl buldunuz?
Sitemizi nasıl buldunuz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü
banner56