banner8

Gazeteci Çağdaş Kaplan yazdı: Ekonomik kriz, hem esnafın işini hem vatandaşın sofrasını vurdu

Türkiye ekonomisinde yaşanan krizin her ne kadar hükümet tarafından geçici ‘önlemler’ ve ‘tedbirlerle’ yumuşatılmaya çalışılsa da sokağa yansıması sert oluyor. Döviz kurunda yaşanan dalgalanma yurttaşın sofrasını vurmaya başladı.

Analiz 31.08.2018, 04:28 31.08.2018, 04:28
20
Gazeteci Çağdaş Kaplan yazdı: Ekonomik kriz, hem esnafın işini hem vatandaşın sofrasını vurdu
banner44

Türkiye ekonomisinde yaşanan krizin her ne kadar hükümet tarafından geçici ‘önlemler’ ve ‘tedbirlerle’ yumuşatılmaya çalışılsa da sokağa yansıması sert oluyor. Döviz kurunda yaşanan dalgalanma yurttaşın sofrasını vurmaya başladı. Basına çok yansıtılmasa da TL’nin dolar karşısındaki değer kaybı temel gıda başta olmak üzere birçok ürüne zam olarak yansıyor. Son bir ayda ekonomide yaşananların sofraya nasıl yansıdığını görmek için Beyoğlu ve Bağcılar’da yerel marketleri dolaştık.

‘Ciro yüzde 30 düştü’

İlk durağımız dar gelirli yurttaşların yoğun yaşadığı Tarlabaşı. 26 yıldır esnaflık yapan Mehmet Özçelik’in marketine giriyoruz. Marketinde temel gıdadan, kozmetiğe, et ve süt ürünlerine tüm ürünleri bulunduruyor. Özçelik 26 yıllık esnaflık geçmişi olduğu için daha önce Türkiye ekonomisinde yaşanan krizlerle bugünkü yaşanan durumu kıyaslayabiliyor. “Bir 2001 krizinde zorlandım bir de şimdi” diyor. Barkot sistemi ile satış yaptığı için bilgisayarını çevirip “Üç aylık ciroyu inceleyebilirsiniz. Son üç ayda ciromuz yüzde 30 düştü” diyor. Bunun ne anlama geldiğini soruduğumuzda ise şu yorumu yapıyor: “Benim ciromun yüzde 30 düşmesi benden alışveriş yapan insanın sofrasının yüzde 30 küçülmesi demektir. Ürünlere zam geldiği için insanlar daha kısıtlı alışveriş yapıyor. Önceden günlük 30 TL harcayan vatandaş bugün 16-17 TL’lik alışveriş yapıyor.” Toptancıdan aldığı ürünlere her hafta yeni zamlar geldiğini belirten Özçelik, fakat perakende satışta bu zamların hepsini yansıtamadığını sadece bir bölümünü yansıttığını belirtiyor. Özçelik, “Bazı ürünler bir ayda 3-4 kez zamlandı. Ama bu zamların tamamını yansıtırsak ürünü satamayız” diyor. Hükümetin krizi yatıştırmak için aldığı ‘önlemleri’ ve yurttaşlara yaptığı “Dolarları bozdurun” çağrısını da değerlendiren Özçelik, “Esnafta yastık altında döviz var mı? Bize onu bozmayı öneriyorlar. Bu yalandır, çözüm değil. Ben bir esnaf olarak geçimimi zor yapıyorsan işçi nasıl geçinecek. Ben üç aydır ailemin geçimini sağlamakta zorlanıyorum” diyor.

‘Asıl kriz yıl sonunda’

Özçelik yaşanan krizin asıl yansımalarının ise önümüzdeki aylarda olacağı uyarısında bulunuyor ve “Yıl sonuna doğru asıl kriz patlayacak. Bu krizin fiyatlara yansıması zaman içinde olacak” diyor. İstanbul’un en kalabalık nüfusunu barından ilçelerinden olan Bağcılar’da 15 yıldır esnaf olan Safter Erdoğan’la da işlettiği marketteki temel gıda ürünlerinin fiyatlarını ve zamları konuşuyoruz. Erdoğan, bir ay içerisinde temel gıda ürünlerinden en az zamlanan ürünün yüzde 20 zam yediğini söylüyor. Yüzde 40- 50 oranında zamlanan ürünler olduğunu da ekliyor. Erdoğan’ın paylaştığı bilgilere göre son zamlarla birlikte süt fiyatı 3 TL ile 5 TL arasında, bir kg beyaz peynirin fiyatı 30 TL ile 35 TL arasında değişiyor. Son durumda bir kg beyaz peynirin fiyatı, rakamlar bir asgari ücretlinin ev kirası ve ulaşım harcamaları çıkartıldığında geriye kalan maaşının yüzde 13’üne tekabül ediyor. Tarlabaşı’nda hem ikinci el eşya alım satımı hem de nakliyatçılık yapan bir başka esnaf Bedri Sülün’le de konuşuyoruz. Kendisi 15 yıllık bir esnaf. “Kriz esnafı nasıl etkiledi?” diye sorduğumuzda aldığımız cevap, “Esnaf mı kaldı. O kavram bitti artık” diyor. Son üç yılda elindeki birikimlerin de eridiğini belirten Sülün, “Nakliyecilikten biraz para kazanmasam kiralarımı ödeyemem. Çalıştığımız da kiraya gidiyor” diyor. Krizden en çok etkilenen kesimlerden birisinin nakliyeciler olduğunu belirten Sülün mazot fiyatına üst üste gelen zamlara tepkili. Sülün, “Mazota bir ay içinde kaç kez zam geldi. Ama ben bunu verdiğim hizmete zam olarak yansıtamıyorum. Peki ne oluyor o zaman benim cebimden çıkıyor” diyor.

‘Her gün 3-4 ev boşalıyor’

Üç ay sonrasını göremediğini belirten ve ekonomik durumun daha da kötüye gideceği endişesini taşıdığını söyleyen Sülün, Tarlabaşı’nda her gün insanların kiralarını ödeyemediği için evlerini boşalttığını söylüyor. Sülün, “Tarlabaşı’nda kirasını ödeyemeyen insan çok mesela. Özellikle son dönemde bu daha da arttı. 1000-1500 TL arasında kiralar değişiyor. Çoğu insan bu yüzden kirasını ödeyemiyor. Sadece ben günde 3-4 ev boşaltıyorum” diyor.

‘Biz o gemide değiliz’

Hükümetten krizle gelen açıklamalara da tepki gösteren Sülün şunları belirtiyor: “Yastık altındaki ‘doları, altını bozdurun’ diyorlar. Yastığımız mı var ki altını neresine koyalım. Sen o gemide battıysan beni neden batıracaksın ki ben o gemide değilim.”

Bir gecede 350 ürüne zam

Kriz tartışmaları sürerken market zinciri Birleşik Mağazacılık AŞ (BİM) bir gecede 350 ürüne birden zam yaptı. Yeditepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Veysel Ulusoy, BİM’de 350 ürüne yüzde 30’a varan oranlarda zam yapıldığını kaydetti. Ulusoy, Twitter üzerinden şu ifadeleri paylaştı: “BİM markette fiyat ayarlaması yapan arkadaş: Dün gece yaklaşık 350 ürünün fiyatı değişti, ortalama ek fiyat artışı (diğer adı ile zam) %25-30. Enflasyon rakamlarını bekliyor halk.”

( Kaynak: Yeni yaşam gazetesi)

Yorumlar (0)
37
açık
Günün Anketi Tümü
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
Günün Karikatürü Tümü
banner58