T24'ten Barış Soydan: Son ekonomik veriler ne diyor; batıyor muyuz, çıkıyor muyuz?

Bir süredir ekonomiden çelişkili sinyaller geliyor: Konut satışları Ekim’den beri azalıyor. Şubat’ta Türkiye genelinde satışlar yüzde 5,4 düştü.

Analiz 05.04.2018, 06:00 05.04.2018, 06:00
68
T24'ten Barış Soydan: Son ekonomik veriler ne diyor; batıyor muyuz, çıkıyor muyuz?
banner44

Bir süredir ekonomiden çelişkili sinyaller geliyor:

Konut satışları Ekim’den beri azalıyor. Şubat’ta Türkiye genelinde satışlar yüzde 5,4 düştü. Ocak’ta yüzde 1,7 artış, Kasım’da yüzde 7,5, Ekim’de yüzde 5,7 düşüş vardı.
Otomotiv… Konut kadar kötü değil ama kötü. Üretim, Ocak - Şubat döneminde bir önceki yıla göre yüzde 6 oranında daraldı. İlk üç ayda iç pazardaki satışlar bir önceki yılın aynı dönemine göre sadece yüzde 1,5 arttı.
Beyaz eşya… Şubat ayında pazar, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 17 daraldı.
Mobilya… Vergi indirimi varken (2016 ve geçen yıl) satışlar iyiydi. İndirim sona erince satışlar durdu. Mobilyacılar tekrar KDV indirimi istiyorlar.

Aynı anda dört sektörde birden satışların azalması bir rastlantı mı? Hayır değil: İki gelişme, bütün sektörleri etkiliyor. İlki kredi faizlerindeki artış.

Konut kredisi faizi şu anda ortalama yüzde 1,2 seviyesinde. Konut kredisinde “psikolojik eşik” yüzde 1. Bu seviyeyi geçince kredi mantıksız derecede pahalı hale geliyor. Bugün yüzde 1,2 faizle 250 bin lira kredi alanlar, 10 yılda 500 bin lira geri ödemek zorunda. Saçmalık değilse ne? O nedenle artık kimse konut kredisi almıyor. Nitekim banka kredisiyle yapılan satışları gösteren ipotekli konut alımları, yılın ilk iki ayında yüzde 24 azaldı.

Faizdeki artış nedeniyle tüketici kredileri de geriliyor: 2017 yılında yüzde 37'lere kadar yükselen tüketici kredilerinin büyüme hızı, Şubat ayında yüzde 13’e indi. Kur etkisinden arındırılmış, 13 haftalık ortalamayla yıllıklandırılmış kredi büyüme hızı (Valla benim değil, bilgiyi aldığım kaynağın cümleleri), 9 Mart haftasında yüzde 9,7 oldu. Bu oran, son iki buçuk yılda tüketici kredilerinde görülen en düşük büyüme hızına tekabül ediyor. KOBİ'lerin KGF kredileriyle paraya boğulduğu 2016'da, tüketici kredilerinin büyüme hızı yüzde 23,7'ye kadar çıkmıştı.

Öyleyse birinci suçluyu bulduk: Faizdeki yükseliş. Ama perde arkasında başka biri var: Enflasyon. Yıllık enflasyon yüzde 10’lu rakamlara çıpa atmış durumda. Bu ay tek haneli rakamlara (yüzde 9 küsura) inmesi bekleniyordu ama yine olmadı. Bundan sonra olacakmış gibi de görünmüyor.

Enflasyon yükselince mevduat sahipleri parasını yatırmak için bankalardan daha yüksek faiz istiyor. Bankalar yüksek faizle para topladıkları için yüksek faizle kredi veriyor. Kısacası “faiz lobisinin” veya “İngiliz derin devletinin” yeni bir komplosuyla değil kırk yıllık “dostumuz” enflasyonla karşı karşıyayız.

Satışlardaki azalmanın iki nedeni var, demiştik. İkinci neden psikolojik: Geleceğe kaygıyla bakan insanların sayısı artıyor. Gelecekten umutlu olmayan biri kredi alır mı? Almaz. Nitekim gelecek beklentilerini ölçen TÜİK’in güven endekslerinde düşüş var. Hizmet sektörü güven endeksi şubat ayında yüzde 1,3, perakende ticaret sektörü güven endeksi yüzde 1,5, inşaat sektörü güven endeksi ise yüzde 3,7 düştü. İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat Satın Alma Yöneticileri Endeksi de (PMI), mart ayında 3.8 puan düşüşle 51.8’e geriledi…

En kötü haberi sona bıraktım: Dış ticaret açığı (Yani ithalatla ihracat arasındaki fark) ve ona bağlı olarak cari açık, gemi azıya almış durumda. Dış ticaret açığı Şubat’ta yüzde 54,2 artarak 5,7 milyar dolara çıktı. İhracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 69,6'ya düştü. Cari açık 51 milyar doları geçti.

Buraya kadar kötü haberleri okuduk... Ama iyiye giden göstergeler de var. (“Ekonomiden çelişkili sinyaller geliyor” dememin sebebi bu.)

Sanayi üretimi artıyor: Ocak'ta üretim bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 12 büyüdü. Madencilik ve taş ocakçılığı sektöründe yüzde 22,9, imalat sanayi sektörü endeksinde yüzde 12,3 artış var.
İhracat artışı sürüyor. Martta ihracat geçen yılın aynı ayına göre yüzde 11,5 arttı. 12 aylık artış yüzde 10,5. (İhracattaki artışın kaynakları, ayrı bir hikaye. Ana neden, Avrupa ekonomisindeki canlanma. Avrupa’yla kavga ediyor, Avrupa’yla büyüyoruz.)
Turizm 2018’e çok iyi başladı. Türkiye'ye gelen turist sayısı Ocak ve Şubat’ta geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 35 arttı. Antalya'ya gelen turist sayısında Mart ayında yüzde 73, üç aylık dönemde ise yüzde 47 artış yaşandı.
Öyleyse tünelin ucundaki ışık, güneş ışığı mı, yoksa üzerimize gelen trenin farı mı?

Bu sorunun yanıtı, bulunduğunuz yere, daha doğrusu çalıştığınız sektöre bağlı. Turizmciler ve ihracatçılar için güneş ışığı. Ama başta inşaat, bazı sektörler için galiba trenin farı. Kemerleri bağlamakta yarar var.

Yorumlar (0)
25
açık
Günün Anketi Tümü
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü
banner58