Bakan Mehmet Nuri Ersoy, proje kapsamında yabancı bilim heyetleri tarafından yürütülen arkeolojik kazılara, Türk bilim insanlarından birer “koordinatör kazı başkanı” atanacağını belirtmişti. Arkeologlar ise kararın doğru olmadığını ve kazıların ilerlemesini engelleyecek yönde olduğunu savunuyor. Proje kapsamında bakanlık kazı çalışmalarının 12 ay boyunca devam edeceği kararı da tartışma yarattı. Bakanlığın ayrıca, ekiplerin kazdıkları alanlardaki ilerlemelerin yavaş olduğuna yönelik çıkışları da arkeologların tepkisine neden oldu. Arkeologlar bakanlığın açıklamalarını “vahim” olarak niteledi. “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında Ersoy şu ifadeleri kullanmıştı: “1860’lardan beri Efes kazılıyor.

Şu ana kadar yüzde 25’i çıkarılmış. Bu kazı programıyla birlikte gelecek dört yılda, ilk etapta bu seviyeyi yüzde 45’lere kadar çıkaracağız. Hierapolis’te de durum vahim! Orada yüzde 3.5 kazılmış. Oradaki kazı oranı da 2024 sonunda yüzde 20, 25’leri geçecek. Sonrasında da yüzde 45’i geçecek şekilde oranı hızlı bir şekilde artıracağız.” Arkeolojideki gelişmeleri bilim insanlarıyla konuştuk.

BÜROKRASİ KARAR VEREMEZ!

“KÜLTÜREL VE DOĞAL MİRASI İZLEME PLATFORMU” YÖNETİCİSİ ARKEOLOG NEZİH BAŞGELEN:

'Cinli Köyü'! Yaşayan tek bir insan bile kalmadı! 'Cinli Köyü'! Yaşayan tek bir insan bile kalmadı!

“Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy; yabancı kazılarla ilgili koordinasyonu sağlamak üzere Türk bilim insanlarından birer ‘koordinatör kazı başkanı’ atayarak çalışmalarımızın ivmesini arttıracağız. Bu Türk arkeoloji tarihinin de dönüm noktasıdır. Yaklaşık 160 yıl önce yabancı heyetlerin liderliğinde başlayan kazı çalışmalarının tamamı bundan sonra daima böyle olacak şekilde Türk bilim insanlarının başkanlığı ve koordinatörlüğü altında yürütülecektir.’ diyerek bakanlığın yabancı kazılarla ilgili yeni politikasını duyurmuştur. Bu doğrultuda Gordion, Arslantepe, Bergama, Afrodisias, Sardes, Labraunda, Sagalassos, Hattuşa gibi yabancı bilim heyetleri tarafından yürütülen 18 kazı alanına ‘koordinatör kazı başkanı’ atayarak yeni çalışmalarını başlattıklarını bildirmiştir. Tüm dünyada bilimsel kazı çalışmasını yürütenler hangi uzmanlar ile çalışacaklarını genellikle kendileri seçerler. İlgili bürokrasinin buna zorunlu ek yapmasına günümüz dünyasında pek rastlanmamaktadır. Bu atamalardan sonra söz konusu kazı projelerinin sahadaki çalışmalarının ilmi, mali ve idari açıdan nasıl yürütüleceği ilgili kamuoyunca merak edilmektedir.

"HER ŞEYDEN ÖNCE AYIP BİR DURUM"

PROF. DR. SEVİL GÜLÇUR

Abuk bir şey bu yapılmak istenen. Herkesin işi başından aşmıştır, başka birinin işini niye üstlensinler? Her şeyden önce ayıp bir durum. Bir arkeologa güveniyorsunuzdur ki onu görevlendirmişsinizdir. Bakanlıktan izin almışlarsa onların iyi arkeoloğlar olduğu ve Türkiye’ye hizmet ettiği belgelenmiştir. Zaten her kazıda bakanlık temsilcisi vardır. Hepimizi kontrol eder. Türk, yabancı ayrımı yoktur. Temsilci yapılan işleri görür harcamaların altına imza atar. Kazı başkanına, kazı başkanı atıyor. Bu mantık dışı.

"BAKANLIK ÖNCE KAÇAK KAZILARI ÖNLESİN"

ARKEOLOGLAR DERNEĞI GENEL BAŞKANI BÜLENT TÜRKMEN

“Uzun yıllardır bu alanlarda çalışma yürütmüş olan yabancı meslektaşlarımın oluşturduğu bir birikim var. Bu birikimi dikkate almadan, bu ekiplerle birlikte bir müzakere yapmadan yukarıdan alınan bu kararlar yöntem olarak da doğru değil. Koordinatör atamalarının alanda yapılacak bilimsel çalışmalara olumsuz yansıması olur. Ayrıca Bakan Ersoy’un yaptığı açıklamalara göre çalışmaların “hızlıca” yapılacağına vurgu yapılıyor. Oysaki mesleğe uygun olmayan uygulamalardan biri de işin hızlı yapılmasıdır. Kazının, restorasyonun hızlıca yapılması ne demek? Böyle bir uygulama, böyle bir söylem olabilir mi? Hızlı iş yapmak istiyorlarsa öncelikle kültür varlıklarının korunması, tahribatın, kaçak kazıların önlenmesi, sit alanlarının imara, ranta açılmasını durdursunlar.”

"ARKEOLOJİK KAZI BİLİMSELDİR"

PROF. DR. MEHMET ÖZDOĞAN:

Arkeolojik kazılar bilimsel projedir. Koordinatör ataması; bir mimar bir katı yaparken başka bir mimar bulup “Sizde devam edin” demek gibi bir şey. Arkeolojik kazılar bilimsel bir çalışmadır, geçmiş dönemlere ait, tüm insanlığın belgelerini, verileri taşıyan dolgulardaki bilgiyi ortaya çıkartmaya, bilim dünyasına kazandırmaya çalışan uğraşılardır, bilimin gereklerine göre yapılır. Arkeolojik kazı, müteahhidin yaptığı hafriyat değildir, toprağı kazan kepçeyi değiştirir ama çalışmayı yapan bilim insanını değiştiremezsiniz. Arkelojik dolgular insanların ortak belleğinin belgesidir, verisidir. Bunlar insanların ortak malıdır, bunlara sahip olmak sorumluluk getirir. Sorumlulukların birincisi bilimi, insanlığa ve gelecek kuşaklara doğru bir biçimde aktarılmalıdır. Arkeolojik bir kazıya bu şekilde müdahale onu bilimsel olmaktan çıkarır, bir toprak hafriyatına dönüştürür. Bilimsel bir projeye kimse hiçbir şey monte edemez. 

Kaynak: https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/bakanligin-yaptigi-aciklamalara-arkeologlarin-tepkisi-suruyor-