banner9

banner8

13.12.2022, 10:17 12

BM İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ve dünya nizamı

“BM’nin karar alma mekanizmaları ve hukuku, uluslararası hukuk kurallarına ve evrensel ilkelere göre değil, devletlerarası çıkar ilişkilerini temel alan bir biçimde işletiliyor. İnsanların bireysel veya kolektif haklarının gasp edilmesi ve hak ihlallerine ilişkin alınan kararların uygulanmaması, BM’yi ve özgürlükçü kararlarını anlamsızlaştırıyor.”

İnsanlığının en önemli uluslararası kazanımlarının başında gelen, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 10 Aralık 1948 tarihli Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu tarafından kabul edilişinin 74. yılı geride kaldı.

BM, 2. Dünya Savaşının çok yönlü büyük yıkımının bir daha yaşanmaması ve insan haklarına, demokrasiye, toplumsal barışa dayalı güvenlikli bir sistem oluşturulması amacıyla, 50 ülke tarafından kuruldu.

Türkiye, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’ni onayladı ve 27 Mayıs 1949 tarihli Resmi Gazete’de yayınlayarak yürürlüğe koydu.

BM’nin kuruluşu, 24 Ekim 1945 tarihinde Fransa’nın başkenti Paris’te ilan edildi, kabul ettiği en önemli ilk belge İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi oldu.

Birleşmiş Milletler 4 Aralık 1950 tarihinde gerçekleştirdiği Genel Kurul toplantısında, “10 Aralık” gününü “İnsan Hakları Günü” olarak ilan etti.

Türkiye’de de, İnsan Hakları Derneğinin kuruluşunu takip eden yıllardan bugüne kadar, 10 Aralık İnsan Hakları günü toplumsal duyarlığı geliştirmek amacıyla değişik etkinliklerle kutlanıyor.

İnsan Hakları Derneği ile Türkiye İnsan Hakları Vakfı’nın öncülüğünde çok sayıda sivil toplum kuruluşunun katıldığı, bir haftaya yayılan film günleri, paneller, yürüyüşler gibi çok farklı etkinlikler gerçekleştiriliyor, raporlar yayınlanıyor.

Birleşmiş Milletler, hedeflerine ulaşmakta başarılı olamadı. Hak ve özgürlüklere dayalı bir düzen kurulamadı. Hak ve özgürlükler, dünyanın birçok ülkesinde tehdit altında, birçok ülkede geriye gidiş söz konu. Savaşsız, çatışmasız, sömürüsüz ve baskısız bir düzen insanlığın hâlâ en büyük hayali.

BM; savaşları, çatışmaları ve temel insan hakları ihlallerini önleyici, caydırıcı bir kurum işlevi göremiyor. Temel amacına uygun bir yapılanmadan, ilişkilerden, hukuksal yapıdan ve işlevsellikten çok uzak. Rusya’nın Ukrayna’yı işgal girişiminde veya Türkiye’nin Suriye’nin egemenlik haklarını defalarca yok saymasında, BM’nin ne kadar aciz olduğu bir kez daha görüldü. Barış hakkı gibi pek çok temel insan hakkının, uluslararası ve ulusal hukuklarda pozitif bir karşılığı yok.

BM’nin karar alma mekanizmaları ve hukuku, uluslararası hukuk kurallarına ve evrensel ilkelere göre değil, devletlerarası çıkar ilişkilerini temel alan bir biçimde işletiliyor. İnsanların bireysel veya kolektif haklarının gasp edilmesi ve hak ihlallerine ilişkin alınan kararların uygulanmaması, BM’yi ve özgürlükçü kararlarını anlamsızlaştırıyor.

İki büyük dünya savaşı sonrasında özgürlük, barış, güvenlik, eşitlik hedefiyle oluşturulmuş ilerici kurumlar ve hukuk, globalleşen dünya gerçekliği karşısında işlevsiz kalmaya başladı. BM referans sistemi zayıfladı, denetim mekanizmaları çöktü. Bütün devletler ve toplumlar, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nde ifade edilen, demokrasi, hukuk ve özgürlükler taahhüdünden her geçen gün biraz daha uzaklaşıyorlar.

Türkiye’nin ne derece geri noktalara savrulduğunu iki farklı konu gözler önüne sermeye yetiyor.

İlki, Türk Tabipleri Birliği (TTB) Merkez Konseyi Başkanı ve TİHV Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Şebnem Korur Fincancı’nın, “kimyasal silah kullanıldığı iddiasının araştırılması gerektiğini” açıklaması nedeniyle tutuklanmış olması. Bu, hak savunucuları ve ifade özgürlüğü üzerindeki baskının somut örneği.

Bir diğeri ise, İsmailağa Cemaati’ne bağlı Hiranur Vakfı kurucusunun 6 yaşındaki kızını, imam nikâhıyla ‘evlendirdiği’ ve çocuğun cinsel istismara uğradığı konusu. Bu konuda yaşananlar, mağdurun şikâyetinin yargı ve hükümet tarafından gizlenmesi, hem Türkiye’nin bu çok yönlü sorununun derin boyutuna, hem de toplumsal çürümeye işaret ediyor.

Türkiye’nin çok yönlü ve derin bir şekilde, siyasal, toplumsal, kültürel, sosyal hak temelli geriye gidişine ilişkin detaylı değerlendirmesi ve insan haklarına ilişki sorunları içeren güncel durumu, 10 Aralık 2023 tarihinde İHD ve TİHV tarafından ortaklaşa açıklandı. Arzulayan rapora buradan ulaşabilir.

İnsan hakları krizi nasıl aşılacak

İnsan hakları, demokrasi, barış, özürlük, adalet ve eşitlik mücadelesi yürütenler, yaşanan tüm olumsuzluklara karşın, dünyanın her yerinde taleplerini sayıları azalsa da dile getiriyorlar, itirazlarını yükseltmeye devam ediyorlar.

Egemen devletler, insanlığı büyük bir krize sürükledi. İnsanca ve haklarıyla özgür yaşamak isteyen herkes bu ağır insan hakları krizine karşı, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nde, uluslararası ve ulusal insancıl hukukta yer alan tüm haklarını savunmak zorundadır. İnsan haklarının güvencesi olan uluslararası / yerel hukuku ve kurumları etkin ve işlevli kılmak için yeni yol ve yöntemler geliştirilmek durumundadır.

Bunun ilk adımı hak temelli tüm sivil toplum örgütlerinin İHD’nin son bir senedir yaptığı gibi geçmişin muhasebesi olabilir. TİHV tarafından hazırlanan rapor bunun için iyi bir zemin oluşturmaktadır. Bir başka adım, insan hakları örgütlerinin parçalı yapısını mümkün olduğu kadar ortadan kaldıracak, ortak mücadele zeminlerinin geliştirilmesi olabilir. İnsan hakları mücadelesinin kitleselleşmesi ve yaygınlaşması konularında alınması gerek çok yol olduğu açık.

İnsan hakları alanındaki gerileyişi durdurmak ve uluslararası insancıl hukuku geliştirmek, uluslararası bir sorun ve konu. Çözümü de uluslararası mücadeleyle olabilir.

Bunun için uluslararası akademik otoritelerin, yaygın, etkili, hak temelli örgütlerin yoğun güç ve işbirliğine ihtiyaç var. Bu küresel mücadele, insanların kazanımlarını geliştiren ve güncelleyen bir bakışla yapılmak durumdadır.

BM gibi kurumları işlevli kılacak caydırıcı ve yaptırım gücü olan denetim mekanizmalarına ihtiyaç var. Temel hakların her biri net ve açık olarak pozitif hukukta yer almalıdır.

Uluslararası hukukta, sözleşmelerde ve antlaşmalarda tarif edilmiş hakların uygulanabilmesi için; temel ilkeler çerçevesinde, sınırların ötesine geçecek küresel bir perspektife ve mücadeleye ihtiyaç var.

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
HDP cumhurbaşkanı adayı çıkarma kararı aldı. Peki siz bu adayın kim olmasını istersiniz?
HDP cumhurbaşkanı adayı çıkarma kararı aldı. Peki siz bu adayın kim olmasını istersiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 25 60
2. Fenerbahçe 24 54
3. Beşiktaş 25 49
4. A.Demirspor 25 45
5. Trabzonspor 25 44
6. Başakşehir 24 41
7. Kayserispor 25 38
8. Konyaspor 25 34
9. Karagümrük 24 31
10. Antalyaspor 25 28
11. Alanyaspor 25 28
12. Sivasspor 25 27
13. Kasımpaşa 25 26
14. Gaziantep FK 25 25
15. Ankaragücü 24 25
16. İstanbulspor 24 24
17. Giresunspor 24 23
18. Hatayspor 24 23
19. Ümraniye 25 22
Takımlar O P
1. Samsunspor 28 60
2. Eyüpspor 27 53
3. Pendikspor 27 50
4. Rizespor 26 49
5. Sakaryaspor 27 49
6. Keçiörengücü 28 47
7. Bodrumspor 27 42
8. Manisa FK 26 42
9. Göztepe 27 41
10. Boluspor 27 41
11. Bandırmaspor 26 40
12. Tuzlaspor 27 28
13. Erzurumspor 26 25
14. Altay 27 25
15. Adanaspor 28 25
16. Altınordu 27 23
17. Gençlerbirliği 27 21
18. Denizlispor 28 17
19. Yeni Malatyaspor 28 16
Takımlar O P
1. Arsenal 28 69
2. M.City 27 61
3. M. United 26 50
4. Tottenham 28 49
5. Newcastle 26 47
6. Liverpool 26 42
7. Brighton 25 42
8. Brentford 27 42
9. Fulham 27 39
10. Chelsea 27 38
11. Aston Villa 27 38
12. Crystal Palace 28 27
13. Wolves 28 27
14. Leeds United 27 26
15. Everton 28 26
16. Nottingham Forest 27 26
17. Leicester City 27 25
18. West Ham United 26 24
19. Bournemouth 27 24
20. Southampton 28 23
Takımlar O P
1. Barcelona 26 68
2. Real Madrid 26 56
3. Atletico Madrid 26 51
4. Real Sociedad 26 48
5. Real Betis 26 45
6. Villarreal 26 41
7. Athletic Bilbao 26 36
8. Rayo Vallecano 26 36
9. Osasuna 26 34
10. Celta Vigo 26 34
11. Mallorca 26 32
12. Girona 26 31
13. Getafe 26 29
14. Sevilla 26 28
15. Cadiz 26 28
16. Real Valladolid 26 28
17. Espanyol 26 27
18. Valencia 26 26
19. Almeria 26 26
20. Elche 26 13
Günün Karikatürü Tümü