banner9

banner8

Sri Lanka krizinin arkasındaki yedi temel neden

Sri Lanka, tarihinin en ağır krizini yaşıyor. Protestoların ardından ülkeden kaçan Cumhurbaşkanı Gotabaya Rajapaksa dün istifa etti. Ülkede ciddi bir benzin, gıda, ilaç ve temel ihtiyaç ürünleri yokluğu yaşanıyor ve eylemciler bu durumdan asıl olarak siyasi liderleri sorumlu tutuyor. Sri Lanka'da ekonomik ve siyasi krizin arkasındaki 7 temel nedeni sıraladık.

Dünya 15.07.2022, 08:25
21
Sri Lanka krizinin arkasındaki yedi temel neden
banner44

BBC Türkçe

BBC Türkçe

Sri Lanka, tarihinin en ağır krizini yaşıyor. Protestoların ardından ülkeden kaçan Cumhurbaşkanı Gotabaya Rajapaksa dün istifa etti.

Başbakan Ranil Wickremesinghe, Cumhurbaşkanı vekili olarak göreve gelse de protestolar bitmiş değil. Wickremesinghe, orduya talimat vererek "düzenin tesis edilmesi için ne gerekiyorsa yapılmasını" istedi.

Ülkede ciddi bir benzin, gıda, ilaç ve temel ihtiyaç ürünleri yokluğu yaşanıyor ve eylemciler bu durumdan asıl olarak siyasi liderleri sorumlu tutuyor.

Sri Lanka'da ekonomik ve siyasi krizin arkasındaki temel nedenleri sıraladık:

HAYAT PAHALILIĞI

İnsanlar benzin için saatlerce, hatta günlerce sıra bekliyor.
Getty Images
İnsanlar benzin için saatlerce, hatta günlerce sıra bekliyor.

22 milyon nüfuslu ada ülkesinde ekonomi bir süredir oldukça kırılgan.

Sri Lanka'nın merkez bankası, yıllık enflasyonun yüzde 50 üzerinde olduğunu, gıdada bu oranın yüzde 80'lere vardığını belirtiyor.

Sri Lanka para birimi rupi, dolar karşısında dibi gördü. Rajapaksa 2019'un Kasım ayında görevi devraldığında bir dolar 179 rupi düzeyindeydi. Şimdi ise 1 dolar 360 rupiye eşit.

Ülkede yeterli paraya sahip olanlar bile gıda ve benzin alamıyor çünkü bu mallara erişim oldukça zor. Dünya Gıda Programı, ülkede 6 milyondan fazla kişinin bir sonraki öğününü nereden elde edeceğini bilmediğini kaydetti.

ULUSLARARASI FAKTÖRLER

Ukrayna'daki savaş gıda ve petrol ürünlerinin fiyatlarını yükseltti. Sri Lanka tüm petrol ürünlerinde ithalata dayalı bir ekonomiye sahip. Savaşın başlamasıyla ülke, tedarik için yeterli parayı bulamamaya başladı.

Bu durum, ekonominin diğer kısımlarını da yavaşlattı.

Anti-government protesters demonstrate outside the president's office in Colombo
Swaminathan Natarajan

Mutfaklarda artık yakıt olarak gaz yerine odun kullanılmaya başlandı.

Gaz kıtlığı öyle bir düzeyde ki, bazı krematoryumlar kapanmak zorunda kaldı ve Sri Lankalılar geleneklerinde yer almamasına rağmen ölüleri toprağa gömmeye başladılar.

TURİZMİN ÇÖKÜŞÜ

Lonely Planet adlı turizm dergisi, 2019'da Sri Lanka'yı önde gelen turizm adresi seçmişti.

Covid ve siyasi belirsizlik, turizm sektörünü vurdu.
Getty Images
Covid ve siyasi belirsizlik, turizm sektörünü vurdu.

2019 Nisan'ındaki terör saldırılarında üç otel ve üç kilise hedef aldın, 267 kişi hayatını kaybetti.

Bu saldırılar turizmi etkilese de, aynı yılın Aralık ayında adadaki turizm tekrar toparlanmayı başardı.

Turizm sektörü Covid salgınından ise aynı şekilde çıkmayı başaramadı. Birçok kişi işini kaybetti, şirketler battı.

Covid önlemlerinin geçtiğimiz yıl azaltılmasıyla sektörde kıpırdanma olsa da, siyasi kriz turizme son darbeyi vurdu.

'ORGANİK TARIM' HAMLESİ

2021 Nisan'ında Sri Lanka lideri tüm suni gübre ithalatını durdurarak, çiftçileri organik alternatife yönelmeye zorladı.

Bu adım, ülkedeki kamuoyuna ve dış dünyaya "ekoloji dostu" bir hamle olarak yansıtılsa da, asıl neden tükenmekte olan döviz rezervleriydi.

Bu politika ters tepti. Ülkenin temel gıdası olan pirinçte rekolte düştü, ülke gıda ithalatına bağımlı hale geldi.

Bu yılın başında hükümet Hindistan ve Myanmar'dan 400 bin ton pirinç almaya dönük planını açıkladı. Ancak bunun ne kadarının tüketiciye ulaştığı bilinmiyor.

TİCARET DENGESİNİN OLMAMASI

Sri Lanka ihraç ettiği maldan 3 milyar dolar fazla değerde malı ithal ediyor. Ülkedeki döviz kıtlığının da başlıca nedenlerinden birisi bu.

Ülkedeki sanayi çarklarının dönmesi için gerekli petrol ürünlerinin alımı ise kaynak yetersizliği nedeniyle imkansız hale geldi.

2019 sonunda Sri Lanka 7,6 milyar dolar döviz rezervine sahipti. Şimdi ise yalnızca 250 milyon dolara sahip.

BORÇ TUZAĞI

Sri Lanka'daki 30 yıllık iç savaş 2009'da sona erdi. Savaş sonrası dönemde hükümet yeniden inşaya girişti ve yol, liman gibi altyapı yatırımlarını artırdı.

Sri Lanka'da ilaç stokları da erimiş durumda.
Getty Images
Sri Lanka'da ilaç stokları da erimiş durumda.

Tüm bu inşa sürecinde para, borçlanarak elde edildi. Ülke 6,5 milyar doları Çin'e olmak üzere 51 milyar dolarlık borç yükünün altına girdi.

Borç döngüsü, gıda alımı gibi temel ihtiyaçlar için çok az kaynak ayrılmasını getirdi.

G7 grubu Sri Lanka'ya, borç ödemelerinde destek vereceğini açıkladı. Dünya Bankası da ülkeye 600 milyon dolarlık kredi sağladı. Hindistan da 1,9 milyar dolarlık kredi verdi.

Sri Lanka hükümeti IMF ile ayrıca 3 milyar dolarlık kredi için görüşme halinde.

'HANEDANLIK' DÜZENİ

Başkent Colombo sokaklarında Cumhurbaşkanı Rajapaksa'nın yanı sıra, son 20 yıldır siyasete hükmeden ailesine de büyük bir öfke mevcut.

Cumhurbaşkanı Rajapaksa, ağabeyine Başbakanlık görevini verirken...
Getty Images
Cumhurbaşkanı Rajapaksa, ağabeyine Başbakanlık görevini verirken...

Sokaklardaki eylemciler, Cumhurbaşkanı'nı ve ailesini tüm bu kaos ve krizden sorumlu tutuyor.

Gotabaya Rajapaksa'nın büyük kardeşi Mahinda Rajapaksa Başbakan olarak belirlendi. Eylemlerin yoğunlaşmasının ardından bu yılın Mayıs ayında istifa etti.

Gotabaya, yönetimine çok sayıda eski ordu mensubunu da dahil etti. Rajapaksa kardeşler siyasi yükselişlerini Tamil gerillalarının bastırılmasındaki rollerine borçlu olsalar da, birçok analist bu düşünceye karşı çıkıyor.

İktidardaki kardeşlerin ikisi de istifa etti, ancak onlardan boşalan iktidarın nasıl doldurulacağı muamma.

BBC Türkçe

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Bu Pazar Erken Seçim Olsa Oyunuzu Hangi İttifak'ına  verirsiniz?
Bu Pazar Erken Seçim Olsa Oyunuzu Hangi İttifak'ına verirsiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 14 33
2. Pendikspor 13 24
3. Keçiörengücü 13 24
4. Samsunspor 13 23
5. Rizespor 13 22
6. Bodrumspor 14 22
7. Boluspor 13 22
8. Manisa FK 13 20
9. Sakaryaspor 14 19
10. Altay 14 18
11. Bandırmaspor 13 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 13 15
15. Erzurumspor 13 14
16. Altınordu 13 12
17. Ö.K Yeni Malatya 14 10
18. Gençlerbirliği 13 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü