banner9

banner8

Sri Lanka tarihinin en büyük ekonomik krizini yaşıyor: Ülke bugüne nasıl geldi?

Sri Lanka'da günlerdir sokaklarda geniş çaplı protesto gösterileri düzenleniyor. Ülke, tarihinin en büyük ekonomik krizini yaşıyor. Peki Sri Lanka bugüne nasıl geldi?

Dünya 15.04.2022, 08:53
13
Sri Lanka tarihinin en büyük ekonomik krizini yaşıyor: Ülke bugüne nasıl geldi?
banner44

BBC Türkçe

BBC Türkçe

Son günlerde binlerce Sri Lankalı sokaklarda Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa'yı istifaya çağıran protesto gösterileri düzenliyor.

Sri Lanka, İngiltere'den 1948'de bağımsızlığını kazanması sonrası en büyük ekonomik krizle karşı karşıya. Halk; gıda sıkıntısı, hızla artan fiyatlar ve elektrik kesintileriyle boğuşuyor.

Sri Lanka Merkez Bankası, döviz varlığı olmadığı için ülkenin dış borcunu artık ödeyemeyeceğini duyurdu.

Hükümet şimdi çaresiz şekilde IMF'den gelecek yardım paketini bekliyor.

KRİZİN NEDENLERİ

Sri Lanka'nın sorunlarının temelinde döviz varlıklarının hızla erimesi yatıyor.

Ülke ara malları, birçok hammaddeyi ve yakıtı ithal edememesi anlamına geliyor. Bu durumda da ortaya inanılmaz yüksek fiyatlar ve akut gıda eksiklikleri çıkıyor.

Hükümet bu durumdan Sri Lanka'nın tüm turizm gelirlerini yok eden pandemiyi sorumlu tutuyor çünkü turizm, ülkenin en büyük döviz kaynağıydı.

Üç sene önce Sri Lanka'daki kiliselere düzenlenen saldırılardan da korkan turistlerin, pandemi öncesi ve sonrası da ülkeye tatile gitmediği belirtiliyor.

Ancak uzmanlar, krizin asıl nedeninin ekonominin iyi yönetilmemesi olduğunu söylüyor.

Getty Images
Getty Images

Sri Lanka'da 30 yıl süren iç savaş 2009'da sona erdi. Ülke iç savaş sonrası ihracat yerine iç piyasaya odaklanmayı seçti. İhracat geliri düştü, ithalat faturası artmaya devam etti.

Sri Lanka her yıl 3 milyar dolar ticaret açığı veriyor.

Hükümet, bazı çevrelere göre gereksiz altyapı projeleri için çok büyük miktarda borçlandı.

2019 yılı sonunda Sri Lanka'nın döviz rezervi 7 milyar 600 milyon dolardı. Mart 2020'de bu rakam 1 milyar 930 milyona geriledi.

HÜKÜMETİN YANITI NE OLDU?

Sri Lanka Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa 2019'da iktidara geldiğinde, vergileri azaltmaya karar verdi. Bu, hükümetin rezervlerini artırmak için uluslararası piyasalarda daha az döviz alabilmesi anlamına geliyordu.

2021 yılı başında döviz kıtlığı Sri Lanka için çok büyük bir soruna dönüştü. Hükümet, kimyasal gübre ithalatını yasaklayarak döviz çıkışını durdurmaya çalıştı. Çiftçilere organik gübre kullanmaları söylendi. Bu da mahsul kıtlığına neden oldu.

Sri Lanka yurt dışından gıda ithalatına yöneldi, döviz sorunu büyüdü.

Colombo
Getty Images

Hükümet bunun üzerine otomotivden çeşitli gıdalara hatta ayakkabıya kadar, bir dizi "gerekli olmayan" ürünün ithalini yasakladı. İhracatı artırmanın bir yolu da devalüasyondu. Ancak uzun süre bu da yapılmadı.

Geçen ay yapılan devalüasyon sonrası Sri Lanka Rupisi, Amerikan Doları karşısında yüzde 30'dan fazla değer kaybetti.

BORÇLAR

Sri Lanka'nın toplam dış borcu 51 milyar dolar. Borcun 7 milyar dolarının bu yıl ödenmesi gerekiyor. Önümüzdeki yıllar için de durum büyük oranda aynı.

Ancak Sri Lanka Merkez Bankası, IMF yardımı gelene kadar ülkenin dış borçlarını ödemeyeceğini açıkladı. Yapılan açıklamada, akaryakıt gibi temel ürünlerin satın alınabilmesi için mevcut döviz rezervlerinin korunması gerektiği belirtildi.

Temmuz ayında ise 1 milyar dolarlık dış borç ödemesi var.

SİYASİ DURUM

Sri Lanka'da ay başında kitlesel protsto gösterileri düzenlendi, Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa'nın istifası istendi. Rajapaksa istifa çağrılarını reddetti.

Halk, hayat pahalılığı dayanılmaz bir hal aldığı için öfkeli. Gıda masrafları geçen yıla kıyasla yüzde 30 arttı. Ülkede halk hem daha az gıda alıyor hem de öğün sayısını azalttı.

Akaryakıt sıkıntısı nedeniyle benzin istasyonlarında uzun kuyruklar göze çarpıyor. Kriz toplu taşımayı da etkilemiş durumda.

BBC'ye konuşan bir Sri Lankalı, "Daha önce 15 dakikada otobüse binerdim. Şimdi durakta bir, bazen iki saat beklemek zorundayım. Üstelik bazen otobüs, benzin bitince yolda kalıyor" dedi.

Sri Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa
Getty Images
Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa

Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa, gösteriler büyünce sokağa çıkma yasağı ve olağanüstü hal ilan etti. Sosyal medya da yasaklandı.

Ancak gösteriler dinmedi, Rajapaksa geri adım atmak zorunda kaldı.

Kardeşi Başbakan Mahinda Rajapaksa hariç tüm bakanları ve Merkez Bankası Başkanı'nı görevden alan Gotabaya Rajapaksa, muhalefet partilerinin milletvekillerinden, yeni bir hükümet kurmasına yardımcı olmalarını istedi. Muhalif milletvekilleri bu çağrıyı reddetti. Koalisyon hükümetini oluşturan partilerden 40'dan fazla milletvekili de muhalefet saflarına geçti.

DIŞ YARDIMLAR

Sri Lanka hükümeti geçen ay IMF'den yardım istemişti. Görüşmeler ay sonunda başlayacak.

Ülkeye kısa vadede Hindistan yardım elini uzatıyor. Delhi yönetimi Sri Lanka'ya 500 milyon dolarlık krediyle akaryakıt yardımı yaptı.

Çin de Sri Lanka'yla swap anlaşması yaparken; Japonya ve Bangladeş dahil bir dizi ülke de Sri Lanka'ya kredi verdi.

 

BBC Türkçe

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Bu Pazar Erken Seçim Olsa Oyunuzu Hangi İttifak'ına  verirsiniz?
Bu Pazar Erken Seçim Olsa Oyunuzu Hangi İttifak'ına verirsiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 15 27
3. Rizespor 14 25
4. Pendikspor 14 25
5. Bodrumspor 15 25
6. Keçiörengücü 15 26
7. Boluspor 14 25
8. Bandırmaspor 15 24
9. Manisa FK 15 24
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 14 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Altınordu 15 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü