Sri Lanka tarihinin en büyük ekonomik krizini yaşıyor: Ülke bugüne nasıl geldi?

Sri Lanka'da günlerdir sokaklarda geniş çaplı protesto gösterileri düzenleniyor. Ülke, tarihinin en büyük ekonomik krizini yaşıyor. Peki Sri Lanka bugüne nasıl geldi?

Dünya 15.04.2022, 08:53
10
Sri Lanka tarihinin en büyük ekonomik krizini yaşıyor: Ülke bugüne nasıl geldi?
banner44

BBC Türkçe

BBC Türkçe

Son günlerde binlerce Sri Lankalı sokaklarda Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa'yı istifaya çağıran protesto gösterileri düzenliyor.

Sri Lanka, İngiltere'den 1948'de bağımsızlığını kazanması sonrası en büyük ekonomik krizle karşı karşıya. Halk; gıda sıkıntısı, hızla artan fiyatlar ve elektrik kesintileriyle boğuşuyor.

Sri Lanka Merkez Bankası, döviz varlığı olmadığı için ülkenin dış borcunu artık ödeyemeyeceğini duyurdu.

Hükümet şimdi çaresiz şekilde IMF'den gelecek yardım paketini bekliyor.

KRİZİN NEDENLERİ

Sri Lanka'nın sorunlarının temelinde döviz varlıklarının hızla erimesi yatıyor.

Ülke ara malları, birçok hammaddeyi ve yakıtı ithal edememesi anlamına geliyor. Bu durumda da ortaya inanılmaz yüksek fiyatlar ve akut gıda eksiklikleri çıkıyor.

Hükümet bu durumdan Sri Lanka'nın tüm turizm gelirlerini yok eden pandemiyi sorumlu tutuyor çünkü turizm, ülkenin en büyük döviz kaynağıydı.

Üç sene önce Sri Lanka'daki kiliselere düzenlenen saldırılardan da korkan turistlerin, pandemi öncesi ve sonrası da ülkeye tatile gitmediği belirtiliyor.

Ancak uzmanlar, krizin asıl nedeninin ekonominin iyi yönetilmemesi olduğunu söylüyor.

Getty Images
Getty Images

Sri Lanka'da 30 yıl süren iç savaş 2009'da sona erdi. Ülke iç savaş sonrası ihracat yerine iç piyasaya odaklanmayı seçti. İhracat geliri düştü, ithalat faturası artmaya devam etti.

Sri Lanka her yıl 3 milyar dolar ticaret açığı veriyor.

Hükümet, bazı çevrelere göre gereksiz altyapı projeleri için çok büyük miktarda borçlandı.

2019 yılı sonunda Sri Lanka'nın döviz rezervi 7 milyar 600 milyon dolardı. Mart 2020'de bu rakam 1 milyar 930 milyona geriledi.

HÜKÜMETİN YANITI NE OLDU?

Sri Lanka Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa 2019'da iktidara geldiğinde, vergileri azaltmaya karar verdi. Bu, hükümetin rezervlerini artırmak için uluslararası piyasalarda daha az döviz alabilmesi anlamına geliyordu.

2021 yılı başında döviz kıtlığı Sri Lanka için çok büyük bir soruna dönüştü. Hükümet, kimyasal gübre ithalatını yasaklayarak döviz çıkışını durdurmaya çalıştı. Çiftçilere organik gübre kullanmaları söylendi. Bu da mahsul kıtlığına neden oldu.

Sri Lanka yurt dışından gıda ithalatına yöneldi, döviz sorunu büyüdü.

Colombo
Getty Images

Hükümet bunun üzerine otomotivden çeşitli gıdalara hatta ayakkabıya kadar, bir dizi "gerekli olmayan" ürünün ithalini yasakladı. İhracatı artırmanın bir yolu da devalüasyondu. Ancak uzun süre bu da yapılmadı.

Geçen ay yapılan devalüasyon sonrası Sri Lanka Rupisi, Amerikan Doları karşısında yüzde 30'dan fazla değer kaybetti.

BORÇLAR

Sri Lanka'nın toplam dış borcu 51 milyar dolar. Borcun 7 milyar dolarının bu yıl ödenmesi gerekiyor. Önümüzdeki yıllar için de durum büyük oranda aynı.

Ancak Sri Lanka Merkez Bankası, IMF yardımı gelene kadar ülkenin dış borçlarını ödemeyeceğini açıkladı. Yapılan açıklamada, akaryakıt gibi temel ürünlerin satın alınabilmesi için mevcut döviz rezervlerinin korunması gerektiği belirtildi.

Temmuz ayında ise 1 milyar dolarlık dış borç ödemesi var.

SİYASİ DURUM

Sri Lanka'da ay başında kitlesel protsto gösterileri düzenlendi, Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa'nın istifası istendi. Rajapaksa istifa çağrılarını reddetti.

Halk, hayat pahalılığı dayanılmaz bir hal aldığı için öfkeli. Gıda masrafları geçen yıla kıyasla yüzde 30 arttı. Ülkede halk hem daha az gıda alıyor hem de öğün sayısını azalttı.

Akaryakıt sıkıntısı nedeniyle benzin istasyonlarında uzun kuyruklar göze çarpıyor. Kriz toplu taşımayı da etkilemiş durumda.

BBC'ye konuşan bir Sri Lankalı, "Daha önce 15 dakikada otobüse binerdim. Şimdi durakta bir, bazen iki saat beklemek zorundayım. Üstelik bazen otobüs, benzin bitince yolda kalıyor" dedi.

Sri Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa
Getty Images
Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa

Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa, gösteriler büyünce sokağa çıkma yasağı ve olağanüstü hal ilan etti. Sosyal medya da yasaklandı.

Ancak gösteriler dinmedi, Rajapaksa geri adım atmak zorunda kaldı.

Kardeşi Başbakan Mahinda Rajapaksa hariç tüm bakanları ve Merkez Bankası Başkanı'nı görevden alan Gotabaya Rajapaksa, muhalefet partilerinin milletvekillerinden, yeni bir hükümet kurmasına yardımcı olmalarını istedi. Muhalif milletvekilleri bu çağrıyı reddetti. Koalisyon hükümetini oluşturan partilerden 40'dan fazla milletvekili de muhalefet saflarına geçti.

DIŞ YARDIMLAR

Sri Lanka hükümeti geçen ay IMF'den yardım istemişti. Görüşmeler ay sonunda başlayacak.

Ülkeye kısa vadede Hindistan yardım elini uzatıyor. Delhi yönetimi Sri Lanka'ya 500 milyon dolarlık krediyle akaryakıt yardımı yaptı.

Çin de Sri Lanka'yla swap anlaşması yaparken; Japonya ve Bangladeş dahil bir dizi ülke de Sri Lanka'ya kredi verdi.

 

BBC Türkçe

Yorumlar (0)
14
açık
Günün Anketi Tümü
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 37 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü
banner58