banner55

Kürt Dil bilimci Zana Farqînî: Kürtçe için tehlike çanları çalıyor

    DİYARBAKIR-ÖTEKİLERİN GÜNDEMİ:Diyarbakır’da iki gün süren “Dil ve Kültürler Ağı” başlıklı çalıştay sona erdi. Çalıştayla ilgili dilbilimci Zana Farqînî “Kültürümüze dönük saldırılara karşı nasıl bir yol ve yöntem izlememiz gerektiğin tartıştık” dedi

Sağlık 13.01.2020, 07:17 13.01.2020, 07:17
40
Kürt Dil bilimci Zana Farqînî: Kürtçe için tehlike çanları çalıyor

 

 

DİYARBAKIR-ÖTEKİLERİN GÜNDEMİ:Diyarbakır’da iki gün süren “Dil ve Kültürler Ağı” başlıklı çalıştay sona erdi. Çalıştayla ilgili dilbilimci Zana Farqînî “Kültürümüze dönük saldırılara karşı nasıl bir yol ve yöntem izlememiz gerektiğin tartıştık” dedi

Kürt dil bilimci Zana Farqînî  Duvar Gazetesinden Vecdi Erbay'a konuştu;  Dil ve Kültürler Ağı’nın, yol haritasını belirlemek amacıyla Diyarbakır’da düzenlenen çalıştay, aralarında yazar, akademisyen, eğitimci, yayıncı, iş insanlarının da bulunduğu 300’e yakın kişinin katılımıyla gerçekleşti.


Çalıştayın açılış konuşmasını Dilbilimci Zana Farqinî yaptı. Farqinî, Kürt dili ve kültürünün içinde bulunduğu durumdan herkesin rahatsız olduğunu ifade ederek, çalıştayla attıkları adımın önemine vurgu yaptı. Farqinî, “Dil ve kültür konusunda birbirinden bağımsız olarak birçok kurum çalışmalarda bulunuyor. Ancak biz bunun yeterli olmadığını görerek birlikte çalışma yapma ihtiyacını gördük. Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana Kürt kültürü ve dili amansız bir asimilasyon politikasıyla karşı karşıya bırakılmıştır. Yüzyıllık aradan sonra ilk kez Kürt dilinin yok olma sinyali verdiğini gördük. Buna karşı bir araya gelerek dil ve kültürümüze dönük saldırılara karşı nasıl bir yol ve yöntem izlememiz gerektiğin tartışacağız” dedi.

Çalıştayın 2’inci gününde verilen arada Zana Farqînî ile hem çalıştay hem de Kürtçenin sorunları üzerine konuştuk. Çalıştayın verimli geçmesi için tematik masalar oluşturduklarını belirterek, “Bu masalar arasında yayıncılar, yazarlar, dil ve eğitim, kültür ve sanat, iş insanları, meslek odaları, insan hakları kurumları, iletişim masası, akademisyen ve sosyolog, kadın kurumları ve çocuk çalışmaları yapan kurumlar masalara ayrıldı. Her bir masa ‘ne’ ve ‘nasıl’ sorularından yola çıkarak yapılan öneriler kapsamında rapor hazırlayacak” dedi.



‘ÇOCUKLAR BİRDEN FAZLA DİL ÖĞRENEBİLİR’

Kürtçenin sorunları hakkında düşüncelerini de paylaşan Farqînî, “Asimilasyon ve maalesef dil ile kültürü gelecek kuşaklara aktarmakta zorluklar yaşıyoruz. Şahsen son yıllarda sosyo linguistik alanda çalışmalarımı yoğunlaştırdım. Dilin toplumdaki yeri, ev ortamında konuşulan dil, kırsalda ve şehirlerde konuşulma oranları ve diğer meseleler. İzlenimim şöyle: Kürtçede okuma yazma oranı artıyor ama Kürtçe konuşanların sayısı azalıyor. Bu bir çelişki gibi görünebilir ama benim için temel kriter çocuklardır. Çocuklar bir toplumun, aynı zamanda bir dilin geleceğidir. Kürt çocukları hangi dille büyüyor? Bu dili devam ettiriyor mu? Dil eğitimleri hangi düzeyde? Buna baktığımızda çocukların asimile olduğunu görüyoruz. Bazı aileler, çocukları ileride sıkıntı çekmesin, eğitimde başarılı olsun diye aile ortamında Türkçe konuşuyorlar. Ama pedagojiden habersiz yapıyorlar bunu. Bir çocuğun birden fazla dili aynı anda öğrenebileceğini pedagojik çalışmalar ortaya koymuş. Böyle temel bir kaygıdan dolayı bir araya geldik. Toplumu Kürtçe konuşmaya, yazıp okumaya nasıl motive edebiliriz, nasıl bir hamlede bulunabiliriz? Bu soruların cevabını bulmak için toplantılar yapıldı ve bu ağın genişletilmesi gerektiği üzerinde karar alındı. Çalıştay da bu kararın sonucu gerçekleştirildi.”

‘DİL SİYASETTEN BAĞIMSIZ DEĞİL’

Kürtçenin siyasi atmosferden bağımsız düşünülemeyeceğini belirten Zana Farqînî, şunları söyledi: “Dilin öne çıkan ve herkesin üzerinde ortaklaştığı sorunlarının başında Kürtlerin bir statüsünün olmamasıdır. Dili bundan bağımsız ele alamazsınız. Eğer bir dil yasaklanmışsa, bir halkın varlığı inkar edildiği için yasaklanmıştır. Dolayısıyla bir halkın statüsü söz konusu değilse dili de aynı şekildedir. Yılların birikimi bu ağın üzerine yığılmaya çalışılıyor. Bu dilde okunsun, yazılsın, konuşulsun istiyorsunuz, materyaller oluşturulsun, aktarılsın istiyorsunuz ama siyasi konular önünüze çıkıyor. Eğer Türkiye’de Kürt sorunu çözülmese, Kürtlerle ilgili bir statü söz konusu olmazsa yapılan çalışmalar ancak asimilasyon sürecini yavaşlatabilecek adımlardır. Eğer yüzyıldır bir dil eğitim dili olmamışsa, o dil için tehlike çanları çalmaya başlamış demektir.”

‘TELEVİZYONLAR HERKESE HİTAP ETMİYOR’

Medyanın Kürtçenin gelişimine ve yaygın şekilde konuşulmasına katkıları üzerine de konuşan Farqînî, Kürtlerin bu konuda yetersiz kaldığını ileri sürdü. Farqînî’ye göre Kürt medyası elindeki olanakları yeterince doğru kullanmıyor.

Farqînî şunları söyledi: “Öncelikle görsel medyanın toplum üzerinde etkisi daha fazladır. Çünkü Ortadoğu toplumlarında okumaya karşı ilgi zayıftır. Dolayısıyla topluma direkt ulaşan görsel ve işitsel medyadır. Peki, televizyon kanallarına bakalım. Bunların çoğunluğu tematik kanallardır ve haber ağırlıklı kanallardır. Toplumun her kesimine hitap edebilecek programlardan yoksundurlar. Zarok TV’den söz edebiliriz ama buradaki programların kalitesi de sürekli tartışılan konulardır. Peki diğer televizyon kanalları kadınlara, çocuklara, yaşlılara, gençlere, yani hayatın her alanına değen programlar yapılıyor mu? Yani biz sürekli haber ya da film izlemek zorunda değiliz. Zaman zaman farklı programlara ihtiyaç hissediliyor. İnsanların psikolojik, sosyo ekonomik durumunu da bir biyolojik ihtiyaç gibi düşünüp onlara hitap etmek gerekiyor. Çünkü egemen dilde çok sayıda televizyon var ve biz onlara karşı dezavantajlı durumdayız. Bu dezavantajlı durumu tersine çevirmek gerekiyor.

ÇOCUKLARA YÖNELİK VİDEOLAR

Televizyon kanalları için söylediklerinin yazılı medya için de geçerli olduğunu söyleyen Farkînî, “Dilinden içeriğine kadar çok ideolojik gazeteler belli bir zaman bıkkınlığa neden olur” dedi.
Edebiyat dergilerinin kitlesellik açısından televizyon ve gazeteler kadar güçlü olmadığını belirten Farqînî, “Darbe girişiminden sonra hükümetin FETÖ ile mücadele ettiğini söyledi ancak uygulamalar Kürtlerin üzerinden bir silindir gibi geçti. Darbe girişiminden sonra edebiyat dergilerinin, Kürtçe kitapların, cd’lerin satışında bir düşüş oldu. Kürtçe kurslarını da etkiledi. Önceden ciddi bir rağbet vardı Kürtçe kurslara ancak katılımda düşüş yaşandı. Dolayısıyla bir kez daha söyleyebiliriz, siyaset ve Kürtçenin durumu birbirinin içine girmiş durumdadır” şeklinde konuştu.

Özellikle gençlerin sosyal medyada Kürtçe kullanmakta ısrar ettiğine de değinen Farqînî, bunun iyi ama yeterli olmadığını, özellikle akıllı telefonları ellerinden düşürmeyen çocuklara yönelik çalışmaların yapılması gerektiğini vurguladı.

KÜRTÇENİN PRESTİJİ

Kürtçenin prestijli bir dil olup olmadığı üzerine de konuşan Farqînî, “Egemen devlet diğer dilleri ve kültürleri hep küçümser. Prestijden yoksun hale getirmeye çalışır. Egemen devletin bu küçümseyen tavrı, bazı Kürt aydınlarına da sirayet etmiştir ve örneğin Kürtçe sadece köylülerin konuştuğu bir dil gibi muamele görür. ‘Kürtçe siyaset yapamıyorum, felsefe yapamıyorum’ diye şikayet ederler. Biz de diyoruz ki kendine sitem et, Kürtçeye değil. Sen eğer istersen Kürtçeyle de faaliyetini sürdürebilirsin. Hiçbir dil yüzde yüz arı değildir ki. Felsefi, tarihi hukuki bir terimin özbeöz Kürtçe bir karşılığı olmayabilir. Ama dil konuştukça, yazdıkça, okudukça gelişir. Bunlar olmadığı zaman elbette dil geriler. Eğer dile karşı bir hassasiyeti varsa, aydın, siyasetçi, yazar iyi bir rol model olmak zorundadır. Her dil gibi Kürtçe de prestij sahibidir. Kürtçenin prestijli bir dil olmadığı söylemi egemen devletin baskısına, kimi Kürtlerin dile karşı hassasiyet göstermemesine işaret ediyor” ifadelerini kullandı.
banner3
Yorumlar (0)
38
açık
Günün Anketi Tümü
Sitemizi nasıl buldunuz?
Sitemizi nasıl buldunuz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü
banner56