banner9

banner8

19’uncu yüzyıldan bugüne: Özgür basında televizyon (4)

Özgür basın geleneğinin televizyonculuk alanında ilk adımı olan Med TV’den bugüne, birçok kanal kapatıldı ya da baskıya uğradı. Yine de Kürt televizyonculuğu, bugün hala büyüyerek devam ediyor.

Haberler 30.06.2022, 11:31
5
19’uncu yüzyıldan bugüne: Özgür basında televizyon (4)
banner44

JINNEWS'ten Öznur Değer'in dosya dizi devam ediyor...

HABER MERKEZİ - Özgür basın geleneğinin televizyonculuk alanında ilk adımı olan Med TV’den bugüne, birçok kanal kapatıldı ya da baskıya uğradı. Yine de Kürt televizyonculuğu, bugün hala büyüyerek devam ediyor.

Kürt basınının bilinen yazılı tarihi, 19’uncu yüzyıla kadar uzanıyor. Onlarca gazete ve dergi yayını ile Kürt dilini geliştirmeyi önüne hedef olarak koyan Kürt basını, 90’lı yıllardan sonra ise Kürtlere yönelik kaybetme ve katletme politikalarına da ışık tutarak “özgür basın” kimliğini yarattı. Musa Anter’in katledilişinden bu yana mirasını devralan yüzlerce gazeteci “özgür basın” geleneğini sürdürüyor. “Hakikatin izinden gitme” kararlılığı ile bugüne gelen özgür basının 16 emekçisi de AKP-MHP iktidarının yargısı tarafından yaptıkları haberler gerekçe gösterilerek 16 Haziran’da tutuklandı.

16 Kürt gazetecinin tutuklanması akıllara, Osmanlı’dan Cumhuriyet tarihine ve 90’lardan bugüne Kürt basını ve özgür basının maruz kaldığı baskı ve şiddeti getirdi. Bizler de dünden bugüne Kürt ve özgür basın geleneğine dair bir derleme dosya hazırladık. Dosyamızın dördüncü bölümünde “özgür basın geleneğinin” önemli ayaklarından biri olan televizyonculuğu ele alıyoruz.

Özgür basında ilk televizyon: Med TV

Osmanlı’dan Cumhuriyet tarihine, oradan 90’lı yıllara kadar çok sayıda gazete çıkaran Kürtlerin ilk televizyon kanalı ise 15 Haziran 1995’te İngiltere’nin başkenti Londra’da Med TV adıyla kuruldu. İlk Kürt televizyon kanalı olma özelliği taşıyan Med TV’nin lisansı Türkiye’nin talebi üzerine 23 Nisan 1999’da iptal edildi. Yerine kurulan Medya TV de Fransa tarafından kapatıldı. Medya TV’nin kapatıldığı yıl Danimarka’da Roj TV yayına başladı. Roj TV nedeniyle Danimarka’ya yoğun baskılar yapan Türkiye, 2013 yılında kanalın kapanmasına neden oldu. Roj TV’nin ardından Nûçe TV ve Stêrk TV kuruldu.

Bunun yanı sıra TV geleneği şu an Belçika merkezli Medya Haber TV ve Kürtçe yayın yapan Stêrk TV ile yayıncılığını sürdürüyor.  

Özgür Gün TV 

2000’li yıllar özgür basın için, günlük gazetenin yanı sıra haber ajansları, Türkiye’den yayın yapan televizyonlar ve Kürtçe gazetelerin yayın hayatını en aktif biçimde sürdürmeye başladığı süreç oldu. Özgür Gün TV, Türkiye’de Kürtçe yayın için 23 Mart 2004 tarihinde RTÜK’e başvuran ilk yayın kuruluşu oldu. İki yıl sonra aldığı izin sonucu, 23 Mart 2006’da “Dergûşa Çandê” adlı Kurmancî lehçesinde bir kültür sanat programı yaptı. Daha sonra ulusal yayına geçen TV, 29 Ekim 2016’da KHK ile kapatıldı. Özgür Gün, ilk Kürtçe reklam ve beraberinde ilk Kürtçe belgesel yayınlayan televizyon kanalı oldu aynı zamanda.

Rojava’dan bir ses: Ronahî TV

Türkiye ve Avrupa’nın yanı sıra Rojava’da da özgür basın geleneği Celaded Bedirxan ve Apê Musaların izinde sürüyor. 2012 yılında Kuzey ve Doğu Suriye’nin Qamişlo kentinde yayın hayatına başlayan Ronahî TV, yayın hayatını Kürtçe ve Kürtçenin çeşitli lehçelerinde sürdürüyor. Yanı sıra TV, Arapça ve İngilizce de yayınlar yapıyor.

Çira TV

Çira TV, 14 Ağustos 2012 günü yayına başladı. Tüm yayınları Kürtçe olan kanal, ağırlıklı olarak Êzidîlik inancının tarihsel ve felsefi boyutlarını, Êzidî kültürünü, yaşamını konu alan programlara ağırlık verdi. Bununla birlikte Kürt dilinin gelişimi başta olmak üzere, Kürdistan’daki siyasal, sosyal, kültürel yaşam ve güncel gelişmeler de Çira TV’nin temel gündemi oldu.

Jin TV

Dünyada bir ilke imza atan ve yalnızca kadınların çalışma yürüttükleri Jin TV, 8 Mart 2018’de “Kadının sesi, yaşamın yüzü” sloganıyla yayın hayatına başladı. Yayın hayatı süren Jin TV’de çalışan kadınlar birçok başarıya imza atarak çeşitli ödüllere de layık görüldü. Televizyon, hem dünyada hem de Kürdistan coğrafyasında kadınların yaşamını ve mücadelesini eksenine alarak dilini örüyor. 

İlk çocuk kanalı: Zarok TV

Türkiye’de bir ilk olarak Kürtçe yayın yapan ilk çocuk kanalı Zarok TV, 21 Mart 2015'te yayın hayatına Diyarbakır’da başladı. Kürtçenin Kurmancî, Kirmanckî, Soranice lehçelerinde yayın yapan TV, 29 Eylül 2016'da KHK ile kapatıldı. İlk Kürtçe çocuk kanalının kapatılmasına yönelik oluşan ciddi kamuoyu tepkisi üzerine RTÜRK, 18 Kasım 2016’da kapatma kararını geri almak zorunda kaldı. Mücadele sonucunda yeniden yayın hayatına başlayan Zarok TV, Kürt çocukların en çok izlediği çocuk kanalı olarak varlığını sürdürüyor. Zarok TV, çocukların anadillerini öğrenmesi, konuşması ve kültürel faaliyet yürütmesine de ciddi katkılar sunuyor.

Yarın: Özgür basın geleneğinde haber ajansları

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Bu Pazar Erken Seçim Olsa Oyunuzu Hangi İttifak'ına  verirsiniz?
Bu Pazar Erken Seçim Olsa Oyunuzu Hangi İttifak'ına verirsiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 15 34
2. Rizespor 14 25
3. Pendikspor 14 25
4. Keçiörengücü 14 25
5. Boluspor 14 25
6. Samsunspor 14 24
7. Manisa FK 14 23
8. Bodrumspor 14 22
9. Bandırmaspor 14 21
10. Sakaryaspor 15 19
11. Altay 14 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 14 14
16. Altınordu 14 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 14 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü