banner9

banner8

01.11.2022, 19:44 25

İkinci Yüzyılda Cumhuriyet

2023 seçimlerinde Türkiye’nin krizini aşmak ve yeni bir cumhuriyet inşa etmek istiyorlarsa; HDP’nin  27 Eylül 2022 tarihinde açıkladığı “Adalete, Demokrasiye, Barışa Çağrı Deklarasyonu’nun ve CHP’nin 2021 kurultayında benimsediği “İkinci Yüzyıla Çağrı Beyannamesi”nin muhtevasındaki demokratik ortak siyasal paydayı, kendilerine yol pusulası olarak belirlemeliler. ”

Cumhuriyet tarihi aynı zamanda darbeler, çatışmalar, siyasi ve ekonomik krizler, irili ufaklı savaşlar tarihidir.

Cumhuriyetin kurucu felsefesi ve yüz yıllık pratiği haklı olarak demokrasi, hukuk, insan hakları, özgürlük ve eşitlik gibi temel parametreler açısından sürekli tartışıldı, çok yönlü, sert ve yoğun eleştirilere tabi tutuldu.

Cumhuriyet; ülkelerin siyasal, bölgesel, sosyal ve kültürel koşullarının etkisi altında şekillenir. İran İslam Cumhuriyeti’nde olduğu gibi, her cumhuriyet mutlaka demokratik bir yönetim ve rejim demek değildir.

 

Türkiye Cumhuriyeti’ni karakterize eden laik, üniter ve sosyal hukuk devleti iddiası her dönem gerilim, iç çatışma ve tartışma konusu olmuştur. Cumhuriyetin demokratikleştirilmesi hiç gündemden düşmemiştir.

Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren, Kürtler ve İslamcı çevreler Cumhuriyete karşı etkin bir direnç gösterdiler. Diğer etnik ve inançsal azınlıklar ise pasif direnç gösterdiler.

Prof. Mehmet Altan’ın, Türkiye Günlüğü dergisinin Ocak 1991 tarihli sayısında “İkinci Cumhuriyet Nedir, Ne değildir?” başlıklı yazısı yayınlanmıştı. Bu yazı sonrasında, cumhuriyetin demokratik özden yoksunluğuna yapılan vurgular arttı. Etnik, inançsal, kültürel ve siyasal alanda eşitlikçi, çoğulcu yeni bir cumhuriyet tartışması daha da yaygınlaştı.

Krizden krize sürüklenen Türkiye’de, bugüne kadar bu tartışmaları, çatışmaları sonlandıracak  ve sorunların çözümünü sağlayacak yeterli adımlar atılmadı. Aksine ülke bugün tarihinin en derin, en yaygın kronikleşmiş siyasal kriz ve ekonomik buhranı altında, sistem krizi yaşıyor.

Bu krizin nasıl bir şekil alacağı veya çıkış yolu bulunacağı, 2023 yılında yapılacak cumhurbaşkanı ve milletvekilleri genel seçimlerinde belli olacak.

Sekiz ay sonraki seçimler, Cumhuriyetin yüzüncü yılı olması nedeniyle değil, tam da bu nedenle kritik önemde. Yüz yıldır çözülememiş/çözülmek istenmeyen sorunların kaderi belli olacak.

Bu nedenledir ki, iktidar ve parlamento içi/dışı bütün muhalif partiler, “Cumhuriyetin ikinci yüzyılında nasıl bir Türkiye” sorusuna yanıt vermek zorundalar.

İktidarın AK Parti Cumhuriyeti 

Yirmi yıllık iktidar partisinin lideri, 28 Ekim 2022 Cuma günü “Türkiye’nin Yüzyılı” vizyon belgesini açıkladı.

Açıklanan aslında, iktidar partisinin 2023 seçim manifestosu niteliğinde. Belgede yeni tek bir şey yok. İsminden de anlaşılacağı gibi ihtiraslarla dolu ve dünyaya hükmetme iddiasıyla, muhalefete ve tabanına güç gösterisi yapmak için hazırlanmış bir belge. Seçimleri kazanmaları durumunda, geleceğimizin daha bir faşizan olacağının işareti verildi.

İktidarın cumhuriyetinde yirmi yıldır olduğu gibi yalnızca iktidara destek verenlere, saraya biat edenlere yer var. AK Parti Cumhuriyeti belgeseli.

Yeni yüzyılda muhalefet  

Muhalefet için son dönemde elmalarla armutların bir sepete doldurulması söz konusu. “Artık sağ-sol ayrımı kalmadı” değerlendirmesi yapılarak milliyetçi, sol, sosyal demokrat, muhafazakâr ve sosyalist siyasal kesimlerin aynı hatta buluşmalarını bekleyen nafile bir çaba ve söylemleri şimdilik bir kenara bırakalım. Bu söylemin ve çabanın aslında bir algı yaratma olduğunu belirtmekle yetinelim.

Ülkenin karşı karşıya kaldığı sorunlar, krizin boyutları nedeniyle, ancak bütün muhalefetin en asgari demokratik ortak paydada geniş birlikteliği ile çözülebilir. Bu süreç, temel siyasal prensipler yok sayılmadan yürütülmek zorundadır.

Bu birlikteliğin ne, nasıl ve hangi rotada gelişeceğini; partiler, sivil toplum örgütleri, akademisyenler, gazeteciler, sendikalar, meslek örgütleri, aydınlar, sanatçılar ve kanaat önderlerinden oluşan geniş demokratik muhalefet hareketi belirleyecek.

Bu kapsamda seçim sürecinde demokratik muhalefet güçlerinin kapsama alanına giren ve yeni bir cumhuriyetin inşası iddiasında olan üç farklı “ortak güç” ortaya çıktı.

Sosyalist Güç Birliği partilerinin 29 Ekim  açıklamasında yer alan “Geçmiş Cumhuriyetin bağımsızlıkçı, laik, aydınlanmacı karakterini sahiplenmeye devam edeceğiz” cümlesinde ifade edildiği gibi, seçimlerde hedefleri, CHP’nin muhafazakâr kesimleri merkeze alan açılımla boşaltacağı devlet laisizmi alanını doldurmak. Bu da küçük hesaplar peşinde olduklarının bir göstergesi.

Emek ve Özgürlük İttifakı ile Altılı Masa’nın bu kapsamda nasıl bir yola gireceği ise henüz netleşmiş değil.

Ancak her iki ittifak da, 2023 seçimlerinde Türkiye’nin krizini aşmak ve yeni bir cumhuriyet inşa etmek istiyorlarsa; HDP’nin  27 Eylül 2022 tarihinde açıkladığı “Adalete, Demokrasiye, Barışa Çağrı Deklarasyonu’nun ve CHP’nin 2021 kurultayında benimsediği “İkinci Yüzyıla Çağrı Beyannamesi”nin muhtevasındaki demokratik ortak siyasal paydayı, kendilerine yol pusulası olarak belirlemeliler.

Başka bir cumhuriyet 

Cumhuriyetin ikinci yüz yılında her alanda tam demokrasi ve evrensel insancıl hukuk geçerli olmalı. Mutlak toplumsal barışın kapısını açacak bir yaklaşım sergilenmeli. Ekonomik ve sosyal adaletçi bir yaklaşımla, çevre dostu bir kalkınma modeli ortaya konmalı, başka çıkış yolu yok. Cinsiyetçi olmayan ve cinsel yönelim tercihlerine saygı duyan bir cumhuriyet inşa edilmeli.

Cumhuriyetin kurucu felsefesinin temel direkleri olan devlet laisizmi, demokratik ve özgürlükçü laikliğe; tekçi üniter devlet ilkesi, çoğulcu ve ademi merkeziyetçi bir  idari yapıya ve anlayışa dönüştürülmeli. Piyasacı ekonomik sosyal politikalar, sosyal adaletçi ve eşitlikçi, kamucu ve demokratik politikalara dönüştürmeli.

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Bu Pazar Erken Seçim Olsa Oyunuzu Hangi İttifak'ına  verirsiniz?
Bu Pazar Erken Seçim Olsa Oyunuzu Hangi İttifak'ına verirsiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Rizespor 14 25
3. Pendikspor 14 25
4. Keçiörengücü 14 25
5. Boluspor 14 25
6. Samsunspor 14 24
7. Manisa FK 14 23
8. Bodrumspor 14 22
9. Bandırmaspor 14 21
10. Sakaryaspor 15 19
11. Altay 14 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 14 14
16. Altınordu 14 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 14 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü