İnancın kökleri, köktendinciliğin kaynakları

“Kapitalist modernitenin sistem dışı hareketlerin bir alternatif olarak görülmesini engellemek için yürüttüğü kapsamlı saldırıları da görmek gerekiyor. Diğer taraftan bizzat bu hareketlerin önünü almak için örgütlediği dincilik, ırkçılık, milliyetçilik ve cinsiyetçilik eksenli oluşumların bir bumerang gibi dönüp kapitalist modernitenin merkezlerini vurması şaşırtıcı bir sonuç değildir.”

Jineolojî 12.08.2021, 23:23
15
İnancın kökleri, köktendinciliğin kaynakları

Kapitalist modernitenin sistem dışı hareketlerin bir alternatif olarak görülmesini engellemek için yürüttüğü kapsamlı saldırıları da görmek gerekiyor. Diğer taraftan bizzat bu hareketlerin önünü almak için örgütlediği dincilik, ırkçılık, milliyetçilik ve cinsiyetçilik eksenli oluşumların bir bumerang gibi dönüp kapitalist modernitenin merkezlerini vurması şaşırtıcı bir sonuç değildir.”

JINNEWS- Zilan Narin

Yaşam biçiminin, yaşamdaki değerlerin alt üst olduğu, hızlı değişime uğradığı yer ve zamanlarda, bu değişimden en fazla etkilenen kesimler arasında farklı arayışlara yönelmenin daha güçlü olduğu görülüyor. Bu değişimden etkilenen kesimlere hitap eden köktendinciliğin yayılmasında da siyasi-ekonomik sorunlara tepkinin önemli motivasyon olduğunu görüyoruz. Kapitalist modernitenin krizi derinleşmesi, ulus-devlet modelinin tıkanması, bunun tedbiri olarak geliştirilen küresel finans sisteminin çökmesi, bu çöküşün mülteci krizi olarak Batıya yansıması muhafazakar sağ, neo faşist hareketlerle birlikte köktendinci hareketlerin de yükselmesinin sebebi olarak gösterilmektedir. 

Diğer yandan sömürgecilik, modernleşme ve küreselleşme sürecinin sonucu olarak ortaya çıkan bir kimlik krizinden bahsetmek gerekiyor. Kapitalist modernitenin yarattığı anlam boşluğu, yabancılaşma, güvensizlik, karmaşa insanların kendilerini ait hissedebilecekleri bir topluluk, güvenebilecekleri bir sığınak arayışına girmelerini tetikliyor. Köktendinciliğin söylemlerinin de bu arayışla örtüşmesi dünyanın farklı yerlerinden insanların ister Hıristiyan ister Müslüman ya da başka bir dinden olsun köktenci eğilimlere yönelmesini getiriyor.

Köktendinci ideoloji yayılmacı ve saldırgandır

Köktendincilik, modernitenin insanı parçalayan, laiklik adı altında insanın inanç kimliğini kamusal kimliğinden ayrıştıran yapısına karşı kapalı bir cemaatleşme oluşturarak, modern dünyanın etkilerini ortadan kaldırmayı ve bütünsel bir benlik duygusu oluşturmayı vaat eder. Sistem içinde değersizleşen, kendine yabancılaşan bireye kendini değerli hissedebileceği, özneleşebileceği, destek bulabileceği bir cemaat sunar. Bu cemaat içinde haklılık, dışarıdakilerin haksızlığı, yanlışlığı üzerine kuruludur. Her ne kadar cemaat, kulağa kapalı ve içe dönük bir yapılanma gibi gelse de, köktendinci ideoloji yayılmacı ve saldırgandır. Kendilerince yanlış olanın düzeltilmesi ya da yok edilmesini esas alan emperyalist bir politika benimsendiği için tanrının sözüne en sadık olanlar ve olmayanlar arasındaki bir mücadeleye taraftar toplar. Köktendinciliğin toplumsal sorunlara sunduğu çözüm, ailenin kutsanması, kadının erkeğin otoritesini mutlak kabulü, tanrının terbiye ve disiplinine uygun yaşanmasıdır. Köktendinciliğin cinsiyetçilikle, ırkçılıkla, yabancı düşmanlığıyla ittifak halinde olduğunu, daha doğrusu bizzat karakterinin bunlar üzerine oluştuğunu söylemek yanlış olmaz. DAİŞ’in bir yandan kadınları katlederken diğer yandan dünyanın her yerinden kadınların katıldığı bir örgüt olması örneğinden bile yola çıkarsak, köktendinci örgütlenmeler içinde yer alan kadınların kendilerine bir öznellik alanı bulabildiği ama bunu “İtaatkar kadın kimliği” üzerinden sağladıklarını görebiliyoruz.

Köktendinci yapılanmalara ve uygulamalarına baktığımız zaman, kendiliğinden oluşan ve kadınıyla erkeğiyle toplumun haklı kimlik arayışının sonucu olmadıkları görülüyor. Her ne kadar tepki hareketleri olma yönleri olsa da esasta egemen iktidar sistemi tarafından toplumdaki özgürlükçü, demokratik, komünal eğilimlerin bastırılması, örgütlenme zeminlerinin çoraklaştırılması amacıyla örgütlendiklerini unutmamak gerekiyor. Bugün ABD’nin demokrasi ve kadınlara özgürlük götüreceğiz diye yıktığı neresi varsa, orada radikal dinciliğin bizzat özgürlükçü alternatif toplumsal güçleri bastırmak için ABD şahsında emperyalist güçler tarafından örgütlendiği kısa bir araştırmayla ortaya çıkarılabilen bir gerçektir. 

Kapitalizmin baskı araçları kapitalizmi vuruyor

Köktendinciliğin açığa çıktığı koşulları değerlendirirken modernizmin içine girdiği krize de değinmek gerekir. Ancak unutulmamalı ki siyasi ekonomik sorunlara tepki olarak ya da bir kimlik arayışıyla bu tür hareketlerin yükselmesinin bir sebebi kapitalist modernitenin hegemonik yapısı ise diğer sebebi de sistem dışı hareketlerin, demokratik/özgürlükçü muhalif hareketlerin kitlelerin yönünü verebileceği güçlü alternatifler oluşturamamasıdır. Kapitalist modernitenin sistem dışı hareketlerin bir alternatif olarak görülmesini ve örgütlenmesini engellemek için antipropaganda, karalama da dahil olmak üzere yürüttüğü kapsamlı saldırıları da görmek gerekiyor. Diğer taraftan bizzat bu hareketlerin önünü almak için örgütlediği dincilik, ırkçılık, milliyetçilik ve cinsiyetçilik eksenli oluşumların bir bumerang gibi dönüp kapitalist modernitenin merkezlerini vurması şaşırtıcı bir sonuç değildir.

Din ve inanç sistemlerinin ilk oluşum süreçlerini değerlendirirken dinin hakikate ulaşmanın, yaşamı anlamlandırmanın bir yöntemi olarak toplumsallığın başından itibaren etkili olduğunu belirtmiştik. Bu anlamda en köklü ideoloji, insanın kendini anlamlandırma çabası içinde sığınabileceği en tanıdık yol din yöntemi olmaktadır. Her dönemde iktidar sistemlerinin uygulamalarının sorgulanmasının; dayanışma, hak, adalet gibi kavramlar etrafında ortak duygularla hareket eden ve mücadele eden grupların buluşma noktası da olmuştur. Bununla birlikte tek tanrılı dinlerin farklı düzeylerde de olsa insanın iradesini yaradana teslim eden, ahiret, mesih, kutsal topraklara dönüş gibi ütopyalarla mutlak gerçekleşecek bir gelecek vaadi sunan, bunun koşulu olarak da kutsal kitabın buyruklarının takip edilmesi ve yaradana sonsuz teslimiyeti öngören yapısı, iktidarlaşan dinin veya iktidarın güdümüne giren dinin toplumu yönlendirmesinin en kullanışlı araçlarından biri olmasına yol vermiştir. Bu nedenle dinsel alanı, hem iktidar sistemlerinin kendilerine meşruiyet zemini sağlayabildikleri hem de iktidara karşı direnişin zemin bulduğu bir alan olarak ele almak önemli. Dinciliğin ürünleri olan evangelistlerinden selefilerine köktenci dini yapılanmalar ile toplumsal/demokratik din/inanç gruplarının örgütlenme motivasyonları ile süreçlerini bu açıdan birbirinden ayırt etmek din ve dincilik arasındaki farkı da netleştirmeyi getirir.

( Kaynak: http://jinnews31.xyz/components/1247988958/content/view/166934

Yorumlar (0)
0
kapalı
Günün Anketi Tümü
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11
Günün Karikatürü Tümü