banner9

banner8

Derik'te Şapel- hükümet konağı- cezaevi ve...

Araştırmacı-Yazar Eyyüp Güven bugünkü köşe yazısında, "Derik'te Şapel- hükümet konağı- cezaevi ve..." kaleme aldı.

Konuk Yazarlar 26.01.2023, 08:50 26.01.2023, 09:03
116
Derik'te Şapel- hükümet konağı- cezaevi ve...
banner44

DERİKTE BİR ŞAPEL - HÜKÜMET KONAĞI- CEZAEVİ VE…..

1915 yılında en üst seviyeye çıkan Ermeni katliamı vahşetinin izleri günümüzde bile henüz silinmemiştir. Acı dolu anılar ve yaşam öyküleri dilden dile dolaşmakta, her dinleyeni söyleyeni o anları yaşarcasına bir hüzün girdabının içine iter. Biçimsel olarak birçok kez bildik bir şekilde özür dileme gibi laflar ortalıkta dolaşsa da özünde ne ciddi bir yüzleşme, ne ciddi bir özür dileme olmuştur. 1923 yılından itibaren gayrimüslimlerden kalan mallar, ilahi bir hakmış gibi talan edilmiş ve bu talan günümüzde de sürmektedir. Tıpkı ilçedeki “Surp Kevork Ermeni Kilisesi' nin atların ahırı olarak kullanılması gibi... 10 dönümlük arazi üzerine kurulan kilise mezarlığını yerle bir ederek üzerine binalar inşa etmesi gibi...Gayrimüslim evleri restore etmekten ziyade yıkıp harabeye çevirdikleri gibi.. Buna benzer örneklere sadece Mardin Derik'te değil her yerde rastlayabilirsiniz. Bu yazımda, “Şapel “olan daha sonra hükümet konağı ve cezaevi olarak kullanılan şimdi ise “KAFE” olarak işletmeye açılmak istenen bir yerden bahsetmek istiyorum..

İlçemizde yaşamış olan gayrimüslim halklardan biri Ermenilerdir. Ermeniler, İlçe yapılanmasında gerek ekonomik gerek sosyal gerek çevreyle ilgili alanda gelişmeye büyük katkı sunmuşlardır. Bu katkılarının özünde yatan temel olgu eğitim olmuştur. Bu yüzden Ermeniler, eğitime önem verdikleri gibi eğitim kurumlarının oluşturulması ve korunması konusunda ilçemizde öncülük yapmışlardır. Aynı zamanda kendi eğitim kurumlarında sadece Ermeniler değil, Müslüman ailelerin çocuklarını bile eğitmişlerdir. Bunun en somut örneği, 1947 yılından 1951 yılına kadar Derik Belediye Başkanlığı'nı yapmış olan Hamit Kaya'nın muazzam derecede Ermenice ve Fransızca bilmesidir. Benim de bulunduğum birkaç sohbette onun dil konusundaki becerilerine tanık oldum. Bunun altında yatan temel neden, Derik'te bulunan ve bu günlerde “Kafe” yapılmak istenen okulda eğitim görmüş olmasıdır.

Şimdiye kadar yapılan araştırmalar sonucu, ilçemizde Ermenilerin eğitim yaptıkları beş okulun mevcut olduğu görülmektedir. Bu okullar, ilköğretim düzeyinde Ermeni çocuklarının eğitimi için Mekteb-i İbtidai (Yeni başlayanlar için anaokulu) ve Mekteb-i Sıbyan (İlkokul seviyesinde eğitim) olmak üzere 2 ilkokul, 2 Ermeni kız okulu ile Osmanlıca, Fransızca ve Ermeni dilinin kullanıldığı kız öğrencilere yönelik 1 adet kız koleji eğitim vermekteydi. Bu eğitim kurumları 1915 sürecinden sonra kapatılmış ve çeşitli kurumların hizmetinde sunulmuştur. Adı anılan eğitim kurumlarından biri de eski hükümet konağı olarak adlandırılan yerdir. Bu bina yapı itibarı ile ilk başta Hükümet konağı, daha sonra cezaevi ve bir dönem Halk Eğitim Merkezi hizmetine sunulmuştur. Bu binanın geçmişi ilçe merkezinin kuruluş sürecine kadar gitmektedir. Bina, 1915 sürecine kadar hemen bitişiğinde bulunan ve günümüzde Küçükpınar Merkez Camii olarak hizmet gören ibadethaneye yani, eskiden Ermeni Katolik (Gregoryan) Kilisesi'ne bağlı olan Ermenice, Fransızca ve Osmanlıca dili ile eğitim gören kız koleji olarak hizmet görmüştür. Aynı zamanda kilisenin dışında öğrencilerin içinde ayinlerini gerçekleştirdikleri küçük bir ibadethane yeri(Şapel) olarak kullanılmıştır. Buna göre bina 3 bölüme ayrılmaktadır, 1. bölüm üst kat; kolejin eğitim sınıfları olarak tasarlanmış, 2. bölüm eğitim gören yatılı öğrencilerin misafirhanesi 3. bölüm bir dönem cezaevi olarak kullanılan ve eski cezaevi olarak da anılan öğrenciler ve yatılı olarak kalan eğitmenler için ibadet yeri olarak kullanılmış olmasıdır.

Bu günlerde ise, çok değişik bir amaca hizmet etmek için bu binada hummalı bir çalışma yapılarak restore edilmektedir. Restore edilmesi gayet olumlu ve olması geren bir çalışmadır. Ancak amacı değişik olunca ister istemez hiç de hoş olmayan ve geçmişi aratmayan uygulamalar akla gelmektedir. Empati kurarsanız, sizin ibadet yeri olarak kullandığınız bir yer kafe olarak kullanılmak istenilirse neler düşünürsünüz. Bence bu çok anlamsız bir duruş ve bu duruştan bir an evvel vazgeçilmesi gerektiğine inanıyorum. Proje mi yok elinizde? En mantıklı yaklaşım, aslına uygun Tarihî ile yüzleşmek isteyenlerin gelip göreceği bir mekâna çevirin. Çok kültürlü bir yapının var olduğunu belirten herkesin ziyaret edebileceği Ermeni insanlarımızın anısına uygun bir anıt mekâna çeviriniz. Ama insanların nargile içeceği ve boş bir kafe kültürünün sergileneceği bir mekân yapmaktan kaçının.

25.01.2023 Eyyüp Güven Araştırmacı-Yazar Şapel: Küçük ya da özel yerlerde dini ihtiyaçlarını gidermek için var olan yerler

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
HDP cumhurbaşkanı adayı çıkarma kararı aldı. Peki siz bu adayın kim olmasını istersiniz?
HDP cumhurbaşkanı adayı çıkarma kararı aldı. Peki siz bu adayın kim olmasını istersiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 20 48
2. Fenerbahçe 20 44
3. Başakşehir 20 40
4. Beşiktaş 19 38
5. Adana Demirspor 20 37
6. Trabzonspor 20 35
7. Kayserispor 20 29
8. Konyaspor 20 27
9. Alanyaspor 20 25
10. Karagümrük 19 22
11. Gaziantep FK 20 22
12. Ankaragücü 20 22
13. Antalyaspor 19 21
14. Giresunspor 20 21
15. Hatayspor 19 20
16. Kasımpaşa 20 19
17. Sivasspor 20 18
18. İstanbulspor 20 15
19. Ümraniye 20 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 21 41
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Keçiörengücü 21 37
5. Pendikspor 21 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 20 34
8. Sakaryaspor 21 34
9. Boluspor 21 34
10. Göztepe 21 30
11. Manisa FK 20 29
12. Adanaspor 21 22
13. Altay 21 19
14. Tuzlaspor 21 19
15. Erzurumspor 21 18
16. Altınordu 21 17
17. Ö.K Yeni Malatya 21 16
18. Gençlerbirliği 21 13
19. Denizlispor 21 13
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 18 47
2. Real Madrid 18 42
3. Real Sociedad 19 39
4. Atletico Madrid 19 34
5. Villarreal 19 31
6. Real Betis 18 31
7. Rayo Vallecano 19 29
8. Osasuna 19 28
9. Athletic Bilbao 19 26
10. Mallorca 19 25
11. Almeria 19 22
12. Girona 19 21
13. Sevilla 19 21
14. Valencia 18 20
15. Espanyol 19 20
16. Celta Vigo 19 20
17. Real Valladolid 19 20
18. Cadiz 19 19
19. Getafe 19 17
20. Elche 19 6
Günün Karikatürü Tümü