Serdar Taş Yazdı: Nazım Hikmet gerçekten de enternasyonel bir şair miydi? 

Ne vakit Nazım Hikmet'in gereğince, yeterince enternasyonalist bir şair ol(a)madığını yazsam ona küfür, hakaret eden, "eleştirecek ya da yargılayacak bir Nazım kalmıştı," gibi son derece anti-entelektüel ve hakikat karşıtı tepkilere maruz kaldım.

Yazdı/Çizdi... 16.01.2022, 13:14 16.01.2022, 13:28
38
Serdar Taş Yazdı: Nazım Hikmet gerçekten de enternasyonel bir şair miydi? 
banner44

Nazım Hikmet gerçekten de enternasyonel bir şair miydi? 

Ne vakit Nazım Hikmet'in gereğince, yeterince enternasyonalist bir şair ol(a)madığını yazsam ona küfür, hakaret eden, "eleştirecek ya da yargılayacak bir Nazım kalmıştı," gibi son derece anti-entelektüel ve hakikat karşıtı tepkilere maruz kaldım. Nazım Hikmet şayet kendisini politik olarak angaje, toplumsal meselelere dair vazifeleri olan birisi olarak konumlandırmasaydı işimiz çok daha kolay olurdu. Nasıl ki Edip Cansever'i ya da Behçet Necatigil'i Kürt, Ermeni, Alevi sorunuyla, kısaca halklar ve inançlar sorunuyla ilgili şiirler yazmadığı için kına(ya)mıyorsak Nazım'ı da kınamayacaktık. Ancak Nazım kendisini "komünist şair" olarak adlandıran, örgütlü sosyalist mücadeleye iştirak etmiş, siyasal bir tavır, duruş takınmış bir şahsiyettir. 

Nazım Hikmet Ran, haklı olarak ve "evrenselci", "enternasyonel" bir şair ve dava insanı olarak Hiroşima ve Nagazaki'ye atılan atom bombasının yarattığı kıyımı şiirine konu edinmiştir. Nazım, Milli Mücadele'yi tartışılmasını hak edecek şekilde Kuvayi Milliye Destanı isimli destan şiiriyle işlemiştir. Bu yazıda Milli Mücadele'nin, resmi ideolojinin terimiyle "Kurtuluş Savaşı"nın kimden kurtuluşun, kime karşı mücadelenin adı olduğunu tatışmayacağım ya da Kuvayi Milliye'nin Ermeni Tehciri'nden artakalanların bu topraklara sokulmamak üzere kurulduğunu da işlemeyeceğim. 

Nazım Hikmet dünyanın pek uzak yüzeylerindeki halklar için kalemini çekincesizce ve cömertçe hokkasına daldırmıştır. Ne de olsa enternasyonel ve komünist şair olmak bunu gerektirir. Ancak her ne hikmetse kendisine mihnet eden, cefalar çektiren Kemalist rejimin kabahatlerine dair birkaç dizede, mısrada aşikar olan dolayımlı eleştiriler haricinde bu rejimin Anadolu'nun ve Yukarı Mezopotamya'nın kadim, kıdemli halklarına karşı gerçekleştirilen katliamları Nazım'ın dizelerinde okuyamayız. Mesela Ermeni-Süryani-Keldani-Nasturi-Pontos kırımlarına Nazım'ın  komünist dizelerinde yer yoktur. Yine Nazım Hikmet, "medeniyet götürmek" adına, şakileri (eşkiyaları) hizaya getirmek için düzenlenen Dersim Operasyonu ve katliamını o çok enternasyonel hassasiyetinden süzülen dizelerle kaleme alma gereği duymamıştır. Üstelik "Dört nala gelip uzak Asya'dan/ Akdeniz'e bir kısrak başı gibi uzanan/ Bu memleket bizim" dizeleri gibi altına Alparslan Türkeş'in, Nihal Adsız'ın, Baha Said'in, Rıza Nur'un bile ikirciklenmeden imzasını atabileceği dizeleri kaleme almakta bir beis görmemiştir. 

Onun mensubu olduğu TKP, gayet oryantalist, kolonizatör zihniyetle Şeyh Said Ayaklanması'nı, "İngiliz emperyalizmi tarafından kışkırtılan irticai bir hareket"... " Şeyh ve ağaların, sürdürülmekte olan demokratik devrimi baltalamak üzere başlattıkları bir isyan"olarak tasvir edebiliyor ve yine aynı TKP resmi yayın organı Orak Çekiç'te "Kahrolsun İrtica!" manşeti atabiliyordu. Kaldı ki Şeyh Said İsyanı'nın İngilizlerin fişteklemesiyle vuku bulmadığını İsmet İnönü bile itiraf etmişken...

1962'deki TKP konferansında Nazım Hikmet, Fransız Komünist Partisi'nin Cezayir Ulusal Kurtuluş Mücadelesi'ne karşı şoven tutumunu kınarken Kemalistlerin Anadolu'nun ve Mezopotamya'nın kadim halklarına karşı kıyım, kırım, tedip, tenkil siyasasını dizelerinde işlemediğine şahit oluruz. 

Şeyhmus Diken bir yazısında şöyle der onun için: 

"Bütün bunların TKP tarafından bilinmesine rağmen TKP'nin tek partili Kemalist yapıya uzun bir zaman dilimine yansıyan açıktan destek tavrı 1950'li yıllara kadar böylece sürdü. TKP, sadece 1925'teki Şêx Seîd İsyanı değil, 1930'lardaki Ağrı-Zilan, 1937-38'deki Dêrsim İsyanları karşısında da benzer tavırlar içinde oldu. 1961'de SBKP'nin (Sovyetler Birliği Komünist Partisi) yönlendirilmesi ile İran TUDEH, Irak Komünist Partisi ve TKP temsilcilerinin ortak bir toplantı yapması sonucu Kürt Meselesi konusunda birlikte bir karar alırlar. Bu karar,  bir tasarıyla 1962'de TKP Konferansına Zeki Baştımar tarafından taşınır. Ve o konferansta kimi "şoven" karşı duruşlar da olur. Ve o konferansta Nazım Hikmet Cezayir Ulusal Kurtuluş Mücadelesinde Fransız Komünist Partisi'nin şovenist tavrını olumsuz bir örnek olarak göstererek, Kürtlerin mücadelesini savunur.

Nazım'ın siyasal şeceresi incelendiğinde görülecektir ki; partisi TKP ile (merkez karar bazında) çatışmalı olduğu dönemlerde bile hep örgütlü bir komünist olarak hayatının sonuna kadar yaşamış bir aydındır. Bu sebeple sadece şiirlerine değil, entelektüel hayatına baktığımızda da Nazım, Kürt coğrafyasıyla hiç tanışmamıştır. Kürtleri sadece İstanbul'da yaşayan Kürtler ekseni üzerinden, bir miktar da "Memleketimden İnsan Manzaraları" noktasından kısmen mahpuslukta tanıyabilmiştir. Tanıyabildiği kadarıyla Kürtler, az da olsa kimi şiirlerinde adeta bir renk olarak yer almıştır. Ama Kürtlerin yaşadıkları, dramları ve talepleri dillendirilmemiştir. Ne Kürtlerin ne de 1915'te büyük yokoluşu yaşayan yine bu coğrafyanın bir başka halkı Ermenilerin."

Bu yazının bitiminde şunu ifade etmeliyim: 
Nazım Hikmet Ran zaman zaman şairaneliğe kaçabilen, hatta kendisini bu hususta eleştiren, takriben, "Şu şairanelikten sıyrıldığımda kendime gerçek bir şair diyebileceğim," diyerek kendisine estetik bağlamda özeleştiri yöneltebilen birisidir. Nazım Hikmet, pek çok tarihi tahrifatlar pahasına Şeyh Bedreddin'i solculara, sosyalistlere, Alevilere kazandırmış, bir değer olarak sahiplenmelerini sağlamış, tarihin kör kuyularından onu kurtarmış birisidir. Yine Mustafa Suphi ve onlarca yoldaşının Kemalist rejimce katledilişini cesaretle işlemiş bir şahsiyettir. Ancak aynı cesaret bu coğrafyanın kadim, köklü halklarının imhası ve inkarına yönelik kurulu, yerleşik siyasayı eleştirme noktasında yetersiz, isteksiz, iştahsız, görmezden gelen bir noktada kalmıştır. Yani Nazım Hikmet Türklük Sözleşmesi'nden tam olarak azade olamamış, enternasyonel-komünist-partili-örgütlü bir şair olmanın gereğini tam olarak ifa edememiştir.

E be Nazım Usta/ Anlaşamadık seninle bu husuta.

Yorumlar (0)
25
açık
Günün Anketi Tümü
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü
banner58