60 yıl önce askeri darbe, 60 yıl sonra sivil darbe... Ne kadar hazin...Demokrasi için birlik olamayacak mıyız? / Hasan Cemal

  27 Mayıs 1960. 60 yıl geçmiş.

Manşet 27.05.2020, 03:13 27.05.2020, 03:13
2
60 yıl önce askeri darbe, 60 yıl sonra sivil darbe... Ne kadar hazin...Demokrasi için birlik olamayacak mıyız? / Hasan Cemal

 




27 Mayıs 1960.
60 yıl geçmiş.
O tarihte 16 yaşındaydım, Ankara'da
Atatürk Lisesi'nin ikinci sınıf öğrencisi...
Evimiz Bakanlıklar'daydı.
27 Mayıs sabahı silah sesleriyle uyanmıştım.
Babam kapıyı açmayın, pencereye
yaklaşmayın
, diye uyarıyordu.
Hemen radyoyu açmıştık.
Albay Alpaslan Türkeş'in darbeyi ilan
eden o boğuk, kalın sesi yükseliyordu
Ankara radyosundan...
Albay Alparslan Türkeş radyodan darbe bildirisini okurken

Makineli tüfek sesleri ve ürkütücü
patlamalar, bahçesinde futbol oynadığımız
İçişleri Bakanlığı tarafından geliyordu.
Sonra da Millet Meclisi'ne, Çankaya Köşkü'ne
doğru uçan jet uçaklarının kulak tırmalayıcı
seslerini duymaya başladık.
Tedirgindik.
Demokrat Parti'yi tutan babam üzgün görünüyordu:

Ordu darbe yaptı!

Apartmanın önünde bir askeri jip durdu.
Silahlı subaylar, üst katımızda oturan
Samsun mebusu Ferit Bey'i ite kaka alıp götürdüler.
Çocukları arkadaşımdı, içim acıdı.
Sonraki yıllar, yarım asrı geçen gazetecilik
hayatım hep "darbe"lerle, başarısız
darbe girişimleriyle iç içeydi.

27 Mayıs (1960)
22 Şubat (1962, başarısız)
21-22 Mayıs (1963, başarısız)
12 Mart (1971)
12 Eylül (1980)
28 Şubat (1997)
27 Nisan E-Muhtırası (2007, başarısız)
15 Temmuz (2016, başarısız)

Bugüne kadar 14 kitap yazdım.
Sonuncusu henüz basılmayan bütün
kitaplarımda darbeler vardır, asker vardır.
2010'da çıkan Türkiye'nin Asker Sorunu
adını taşıyan kitabımın kapağına şu damgayı
özellikle vurmuştum:

Ey asker, siyasete karışma!



Neden?
Çünkü askerin siyasete karışması, darbeler
yapması Türkiye'ye iyilik değil kötülük getirmiştir.

Demokrasiyi engellemiştir.
Hukuk devletini engellemiştir.
Özgürlük düzenini engellemiştir.
İnsan haklarını engellemiştir.

Nasıl denize girmeden yüzme
öğrenilemezse, bu ülke de askeri darbe ve
müdahaleler yüzünden demokrasi nedir
bir türlü öğrenememiştir,
taşlar bir türlü yerli yerine oturmamıştır.
Tabii burada sormak gerekiyor:
Türkiye'nin siyasal tarihinde "demokrasi
kültürü
"nden nasipsiz olan sadece asker midir?
Elbette değil.
Evet asker, "Memleketi biz kurtardık,
Cumhuriyet'i biz kurduk" diyerek her zaman
kurtarıcı rolünü benimsemiş ve
"sivil siyasetçi"yi küçümsemiştir.
Sivil siyasetçi ise askerin darbe anayasaları
ile kurduğu oyunu genellikle kabullenmiştir.
Askerin darbe anayasalarıyla çektiği
kırmızı çizgiler çerçevesindeki oyunu
demokrasi sanmış, oynayıp durmuştur.
Sivil siyasetçi, tek tük istisnalar dışında,
askere şöyle bir ağız dolusu hayır çekip, askere
itiraz hakkını kullanıp demokrasi yolunu
ne yazık ki açamamıştır.
Sağdaki, soldaki sivil siyasetçiler bunun
için kendi aralarında bir demokrasi ittifakı
kuramamışlardır.
"Demokrasi"yi sadece kendileri için,
sadece kendi seslerinin çıkması için istemişlerdir.
Oysa, askeri darbe sonrasındaki dönemlerde
demokrasi açısından bir fırsat kapısı
önlerinde aralanmıştı.
Desen: Selçuk Demirel

12 Mart ve özellikle 12 Eylül darbeleri sonrasında
Demirel'le Ecevit demokrasi çatısı
altında buluşup demokrasi ve Avrupa Birliği
yolunu -Yunanistan'la Portekiz'in darbe
rejimleri sonrasında yaptıkları gibi- açabilirlerdi.
Yapamadılar.
Bu fırsatı kaçırdılar.
Böyle bir demokrasi kültürleri yoktu.
Tek bildikleri şey olan birbirleriyle
kavgaya
 ne yazık ki devam ettiler,
üstelik bunu da
demokrasi sandılar.
60 yıl önceye, 27 Mayıs'a döneyim.
Bir zamanlar ben de 27 Mayıs'a darbe değil
devrim
 derdim, buna da 27 Mayıs
Anayasası
'nı örnek gösterirdim.
Evet, demokratik hak ve özgürlükler
açısından 27 Mayıs Anayasası'nın olumlu
çizgileri hiç kuşkusuz vardı.
Ama bu olumlu çizgiler, siyasi tarihimizde
27 Mayıs'ın demokrasi sınavından çakmasını
önleyemeyecekti.

27 Mayıs,
en başta idamlarıyla,
siyaset yasaklarıyla,
hapis cezalarıyla,
Demokratlar'a baskılarıyla,
askeri vesayetiyle,
Kürt sorununa bakışıyla
devrim değil,
ancak darbe olabilirdi.

Yassıada yargılamaları

Hatırlıyorum.
Cumhuriyet'te Genel Yayın Yönetmeni'yken,
27 Mayıs için gazete tarihinde ilk kez devrim
değil darbe
 diye yazdığımda,
nasıl bir tepki dalgasının kabardığı, yazının
çıktığı gün İlhan Abi'nin odasına 27 Mayısçılar'ın
bana dönük tepkileriyle nasıl akın ettikleri
bugün gibi gözümün önündedir.
Evet, 27 Mayıs devrim değil darbedir.
Özellikle idamları ve siyaset yasakları ile
Türkiye'de "siyasal kutuplaşma"nın kapısını
ardına kadar açmıştır.
Böylece, Türkiye'de siyasetin
normalleşmesine ölümcül bir darbe indirmiştir.
Bu noktayı vurgularken, siyasal kutuplaşma
konusunda sivil siyasetçilerin rolünü
kesinlikle gözardı etmiyorum.
1950'lerde Demokrat Parti iktidarının hak
ve özgürlükleri hiçe sayan politikaları da bu
memlekette kutuplaşmayı azdırmıştı.
Yalnız Demokratlar'ın değil, Halk
Partililer
'in de uzlaşma ve diyalog kültüründen
nasipsizlikleri Türkiye'de kutuplaşmanın,
cepheleşmenin keskinleşmesine yol açmıştı.
27 Mayıs'tan bugüne bir çizgi çekin.
60 yıl sonra Türkiye'de siyaset hâlâ normalleşmiş değil.
Bugün de kutuplaşma keskinleşerek sürüyor.
Bugün de dediğim dedikçilik var.
Uzlaşmadiyalog bugün de yok.
Hâlâ böyle bir siyaset geleneğinden yoksun yaşayıp gidiyoruz.
İktidar dizginleri "tek adam"ın elinde...
60 yıl önce askeri darbe vardı.
60 yıl sonra da sivil darbe...
Ne kadar hazin.
Demokrasi için birlik olamayacak mıyız?

 

( Kaynak:  Hasan Cemal T24 Köşesinden yazdı: 60 yıl önce askeri darbe, 60 yıl sonra sivil darbe... Ne kadar hazin...Demokrasi için birlik olamayacak mıyız? )


Yorumlar (0)
7
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Olası bir erken seçimde hangi ittifaka oy verirsiniz?
Olası bir erken seçimde hangi ittifaka oy verirsiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 9 23
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 10 20
4. Beşiktaş 9 16
5. Kasımpaşa 10 15
6. Gaziantep FK 10 15
7. Karagümrük 10 14
8. Göztepe 9 14
9. Başakşehir 10 14
10. Konyaspor 9 12
11. Rizespor 9 12
12. Malatyaspor 9 12
13. Hatayspor 7 12
14. Trabzonspor 10 12
15. Antalyaspor 10 10
16. Sivasspor 9 9
17. Erzurumspor 9 9
18. Kayserispor 9 8
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 9 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 11 23
2. Ankara Keçiörengücü 11 21
3. Samsunspor 11 20
4. Adana Demirspor 10 18
5. İstanbulspor 10 18
6. Tuzlaspor 10 18
7. Altay 9 16
8. Giresunspor 10 16
9. Bursaspor 11 14
10. Balıkesirspor 11 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Adanaspor 9 12
13. Bandırmaspor 11 11
14. Ümraniye 11 10
15. Menemen Belediyespor 9 9
16. Ankaraspor 10 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Tottenham 10 21
2. Liverpool 10 21
3. Chelsea 10 19
4. Leicester City 10 18
5. Southampton 10 17
6. Wolverhampton 10 17
7. Everton 10 16
8. M. United 9 16
9. Aston Villa 8 15
10. Man City 9 15
11. West Ham 9 14
12. Leeds United 10 14
13. Newcastle 10 14
14. Arsenal 10 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. Fulham 10 7
18. West Bromwich 10 6
19. Burnley 9 5
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 11 24
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 11 20
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Barcelona 9 14
8. Granada 10 14
9. Athletic Bilbao 10 13
10. Elche 9 13
11. Getafe 10 13
12. Deportivo Alaves 11 13
13. Valencia 11 12
14. Real Betis 10 12
15. Osasuna 10 11
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 11 10
18. Celta de Vigo 11 10
19. Levante 10 8
20. Huesca 11 7