Bir Mektuba yanıt / Suzan Samancı

    MERHABA ARKADAŞLAR, HEPMİZ FARKLI BİR RUH HALİ İÇİNDEYİZ. .

Manşet 05.04.2020, 17:15 05.04.2020, 17:15
2
Bir Mektuba yanıt / Suzan Samancı


 

 

MERHABA ARKADAŞLAR, HEPMİZ FARKLI BİR RUH HALİ İÇİNDEYİZ... ARTIK, TELEFONLARDA ŞIPIDIK ŞIPIDIK TERLİK SESLERİNİ DUYUYORUZ. 2002'DE ÖZGÜR POLİTİKA'DA YAYINLANAN YAZIM. BİR DOSTA VERDİĞİM CEVAP, MODASI GEÇMEYEN YAZILARDAN. ARŞİVİMDE GEZİNİRKEN, SİZLERLE PAYLAŞMAK OLMAZDI ELBETTE. HEPİNİZE SELAMLAR, SEVGİLER.

BİR MEKTUBA YANIT

Değerli dost, o güzel mektubunuzu ilgiyle ile okudum; matematikçi olmanıza karşın felsefeye ilgi duymanız ve kendinizi gerçekleştirmeniz, mektubunuza yanıt vermemin keyfini doğuruyor.
Elbette felsefe önemlidir. Felsefesiz bir edebiyat edebiyatsız bir felsefe düşünemiyorum. Platon , akademinin kapısına “ Geometri bilmeyen buraya Girmesin!” diye yazmıştı. Yetkin edebiyatçılarda “ Felsefe bilmeyen yazmaya kalkışmasın!” demeli bence. Çünkü salt gözlem ve duygularla bir yere kadar gidilebilir. Edebiyat , mitolojinin ve felsefenin kıvrımlarından doğup gelmişse de, felsefeyi sadece, soyut ve kuru bilgi olarak almadığım gibi, bir doğru yaşama ve mutluluğa ulaşma çabası olarak da görüyorum. Dolayısıyla felsefe salt öğrenilecek bir şey değil,aynı zamanda yaşanacak bir şeydir de... Bu yüzden, felsefe hem kendinin hem de yaşadığı dünyaların farkında olan insanlardır da diyebiliriz.
Felsefe ve sanatsal dünyanın gerisinde kalan toplumların içinde bulunduğu durum ortada: kendi içinde boğuldukları gibi tarihleri de yoktur. Yeni felsefe çığırlarının açılması ve güçlü edebiyatın yaratımında da derin bir bilgi birikimi ve düşünce gereklidir. Bu bağlamda toplumların sosyoekonomik ve siyasi yapısı, sanatsal ve düşünsel ürünlerin gelişmesinde belirleyicidir; çünkü felsefenin temelini düşünsel özgürlük, yaratıcı atılım ve kavrama esnekliği oluşturur. Yargılama, eleştiri, çelişme, karşılaştırma ise düşünsel gelişmeyi beslemiyor mu? Ve bundandır ki, felsefeye ve sanata gönül vermek, özgürleşme ve yetkinleşme yolunda ilerlemektir.
Tarihsel akış düzensiz bir akış olmadığına göre, daha iyiye ve daha yetkin olana doğru diyalektik disiplin içinde ulaşıldığı su götürmez bir gerçektir. Ve elbette diyalektiğin yasaları çelişme ilkesine dayanır. Devinimin kendisi de bir çelişme değil mi? Her türlü devini ve her türlü değişme; nesnelerin özünde var olan iç çelişmelerin gelişmesinden başka bir şey olmadığına göre, özne ve nesne ilişkisi insan ve toplum gerçeğinde ortaya çıkmıyor mu?
Bu yüzden, insanın kişiliğini belirleyen de kendisi ile çevresi arasındaki bu çatışmadır. İnsan yaşadığı toplumun ürünüdür böylece. Ve her çağ, her toplum kendi sanatçısını, edebiyat akımını yaratır. Her şey bir nedenden doğar!.. Nasıl ki toplumun yapısı değişince, davranış biçimleri üzerindeki ahlak değerlendirmeleri de değişiyorsa, kavramlar ve karakterler de kılık değiştirmek zorundadırlar.
Dünyayı daha coşkusal olarak kavrayıp, duyguların örgütlenme biçimi olan sanatta düşünceler imgelere, simgelere dönüşmediği sürece yetkin bir sanattan söz edemeyiz. Düşünür neden niçinler ile yorum yaparken, sanatçı yaşamı gösterip işaret eder. Kendi toplumun ruhunu içinde taşıyan yazarlar da özeli yazsalar bile, geneli yansıtmıyorlar mı? Çünkü birey toplum, toplum da bireydir.
Sözünü ettiğiniz yazarlar büyük ve yetkin yazarlardır. Thomas Mann,’ın Büyülü Dağ ile Tonio Kroğer’ini okudum. Savaş yıllarını yaşamış ve özel yaşamından izler taşıyan romanlarını soğuk buldum. Hans Costrop’unu sevmedim. Lukacs’ da Mann ‘ı pek aşkın görmediği gibi, perspektifini de sınırlı görür. Kafka’yı yıllar önce okumuştum; şu an ki bilinç ile onu yeniden ele alıp okumak istiyorum. Kafka pek çok yönü ile eleştirilse bile, bence büyük bir yazardır. Karakterleri zorluklara göğüs geren, itilmiş, yalnız ve umutsuz olsalar da çizdiği bu karamsar dünyanın nedenlerini de bize gösterir. Lukacs, Kafka için, “insanları birer nesneye indirgendiği sömürgeci kapitalizm dünyasının yarattığı korku aslında öznel bir yaşantı olan bu korku nesnel bir varlığa dönüşür” derken, onun büyük bir yazar olduğunu altını da çizer.
Tüm sanat eserleri de insanın kişiliği ile çevresi arasındaki çatışmadan doğuyorsa James Joyce, Virginia Woolf, Kafka gibi yazarların ürettiklerine zorlama diyebilir miyiz? Özellikle Virginia Woolf’un yaşamını ve eserlerini izlemeye çalıştım. Bilinçaltı tekniği ile yazdığı romanlar derin psikolojik öğelerle yüklü olduğu gibi şiirsel dilindeki yoğunluğu da çok seviyorum. Örneğin “Dalgalar” adlı kitabı anlatılmayan,ama okunup duyumsanan ve üstünde düşünülmesi gereken bir romandır. Salt gözleme ve olaylara dayanan roman ve öyküleri çok yüzeysel buluyorum. Kurgu ve imge, dil bilinci ile bütünleşip şiirsel yaratımlar ortaya çıktığında özgün bir edebiyattan söz edebiliriz. Güçlü ve yetkin eserler de, mektubunuzun ana noktasını oluşturan felsefesiz hiç düşünülemez.










banner3
Yorumlar (0)
6
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Sosyal medya da verilerimizi zaten izinsiz kullanılıyor, şimdi de yasal zeminde kullanmak istiyorlar.. Sizce çözüm?
Sosyal medya da verilerimizi zaten izinsiz kullanılıyor, şimdi de yasal zeminde kullanmak istiyorlar.. Sizce çözüm?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 18 38
2. Fenerbahçe 18 38
3. Gaziantep FK 19 34
4. Galatasaray 18 33
5. Hatayspor 19 31
6. Alanyaspor 18 30
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 18 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Rizespor 19 24
13. Sivasspor 18 23
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 18 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Erzurumspor 19 16
20. Ankaragücü 18 15
21. Denizlispor 18 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. Leicester City 19 38
2. M. United 18 37
3. Man City 17 35
4. Liverpool 18 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 15 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Sevilla 18 33
5. Villarreal 18 32
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 18 27
8. Cádiz 19 24
9. Celta de Vigo 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 18 22
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Real Valladolid 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12
Günün Karikatürü Tümü