Doç. Dr. Utku Köse: 6G teknolojisi adımlarını duyurmaya başladı bile.

  İSTANBUL-ÖTEKİLERİN GÜNDEMİ: Dünya’da hala 4G bağlantı teknolojisine sahip olmayan ülkeler mevcut. Türkiye’de ise henüz altyapısı oluşturulmamış ve ulusal çapta yeni yeni oturmaya başlayan 5G teknolojisi yavaş yavaş hazmedilmeye çalışılırken teknoloji dünyasının hızını gözler önüne seren gelişmeler yaşanmaya devam ediyor.

Manşet 21.09.2020, 10:25 21.09.2020, 10:25
20
Doç. Dr. Utku Köse: 6G teknolojisi adımlarını duyurmaya başladı bile.

 

İSTANBUL-ÖTEKİLERİN GÜNDEMİ: Dünya’da hala 4G bağlantı teknolojisine sahip olmayan ülkeler mevcut. Türkiye’de ise henüz altyapısı oluşturulmamış ve ulusal çapta yeni yeni oturmaya başlayan 5G teknolojisi yavaş yavaş hazmedilmeye çalışılırken teknoloji dünyasının hızını gözler önüne seren gelişmeler yaşanmaya devam ediyor. 6G teknolojisi adımlarını duyurmaya başladı bile. Bu teknolojinin neler getirebileceğini söylemek henüz pek mümkün olmasa da “Hız” 6G’nin en büyük vaatlerinden biri olacak diyebiliriz. Gelecekte adımlarını daha fazla duyuracak 6G teknolojisini Süleyman Demirel Üniversitesi’nden Doç. Dr. Utku Köse ile yaptığımız söyleşide masaya yatırdık.



6G teknolojisi nedir?

Utku Köse: 6G teknolojisi 5G adı verilen kablosuz iletişim teknolojisinin bir sonraki nesline verilen isimdir. Tıpkı önceki nesil teknolojiler olan 3G, 4G ve 5G gibi; kablosuz iletişimdeki hız, etkinlik ve verimliliği geliştiren 6G, özellikle artan mobil teknoloji ve veri kullanımının bir tür zorunluluğu olarak tasarlanmıştır. 6G teknolojisi 5G’den daha yüksek frekanslar kullanacak ve böylelikle daha iyi veri aktarım kapasitesi ve çok daha az gecikmeyi beraberinde getirecektir. 6G için düşünülen iletişim frekans aralığı şu anlık 95 GigaHertz (GHz) ve 3 TeraHertz (THz) aralığında belirlenmiştir. Bu açıdan 6G saniyede 1 Terabyte (Tbps) veri aktarımına olanak sağlayacak, aynı anda 60.000 farklı cihaz bağlantısını kaldırabilecektir. Ayrıca 6G’nin bilinen radyo dalgalarından ziyade ışığı kullanarak bilgi aktarımını sağlayan Li-Fi (İng. Light Fidelity) yaklaşımını kullanacağı öngörülmektedir. Yapılan testlerde Li-Fi yaklaşımının Wi-Fi’dan (İng. Wireless Fidelity) yaklaşık 100 kat daha hızlı veri aktarımı yapabileceği görülmüştür. Ancak bunun sağlıklı işleyebilmesi için ışık yollarının kesintiye uğramaması önemlidir.

Ne gibi avantajlar sunacak?

Utku Köse: 6G sayesinde veri ağlarının iletişim kabiliyetleri artacak; yüksek boyutlu, karmaşık veriler daha hızlı kullanılabilecektir. Hatta 6G’nin iletişim süreçlerinde meydana getireceği geliştirmeler, donanımsal iletişim cihazlarının da farklı nesillere evrimleşmesini sağlanacaktır. Günümüz mobil cihazları ve iletişim süreçleri her geçen zaman çok daha yüksek boyutta görüntü ya da ses verisinin kullanımını gerekli kılmaktadır. Hatta Yapay Zeka ve Görüntü İşleme gibi yüksek donanım ve hesaplama gücü gerektiren teknolojiler günlük hayatta iyice sıradan bir hale gelmektedir. 6G sıradanlaşan bu teknolojilerin ihtiyaç duyduğu veri işleme ve aktarma ihtiyaçlarına cevap verebilecek bir teknoloji olacaktır. 6G sayesinde gerçek zamanlı sistemlerin en az gecikmeyle kullanımı mümkün olacak; böylece örneğin Türkiye’deki bir inşaat operatörü, ABD’de yer alan bir vinci uzaktan yönetebilecektir. Yüksek başarımlı hesaplama çalışmaları ya da hassaslık gerektiren makine tabanlı çözümlerde 6G gereken verimliliğe ulaşılmasında rol oynayacaktır. Yine yüksek veri aktarımı, sağlık, finans ve sosyal medya gibi alanlardaki veri yığınlarının hızlı bir biçimde noktadan noktaya işlenerek aktarılmasını sağlayacaktır. Böylece Büyük Veri olarak adlandırılan yüksek boyutlu, karmaşık, çok-kaynaklı veriler kısa sürede anlamlı hale getirilebilecektir. Neticede geleceğin Nesnelerin Interneti (İng. Internet of Things: IoT) tabanlı cihazları ve dolayısıyla akıllı ev-bina-kampüs-şehir gibi yeni nesil yapılanmalar kolaylaşacak (hatta yeni nesillere evrimleşecek), robotik teknolojiler de iyiden iyiye yaygınlaşacaktır. Öngörülere göre Holografik Teleportasyon, yani üç boyutlu görme, dokunma, koklama ve tatma gibi duyusal etkileşimle de 6G sayesinde hayata geçebilecektir. 6G teknolojisinin yeni nesil yazılımsal gelişmelere ve hatta alternatif iletişim çözümlerine de kapılar açacağını ifade etmek yanlış olmayacaktır.



Olumsuz yönleri (etkileri) var mı?

Utku Köse: Henüz 5G teknolojisine bütün dünya adapte olmamışken, 6G teknolojisinin erken emekleme aşamalarında olduğunu söyleyebiliriz. Bu nedenle birtakım olumsuz yönlerin gelecek uygulamalarda ortaya çıkacağını söyleyebiliriz. Ancak her şeye rağmen bilimsel literatürde çeşitli varsayımlar da yok değildir. Örneğin, iyiden iyiye 6G ile kuşatılan bir dünyada veri güvenliği oldukça kritik bir problem haline gelecek ve 6G destekli teknolojilerde meydana gelebilecek veri hırsızlığı-manipülasyonu gibi sorunlar kitlesel ölçekte artan etkiler gösterebilecektir. Bu nedenle 6G’nin güvenliği dikkatli ve neredeyse kusursuz bir biçimde ele alınmalıdır. Yine Li-Fi kullanımı ve günümüz iletişim teknolojilerinden farklı frekanslarda ve yaklaşımlarda iletişimi beraberinde getirmesi, gelecek süreç için 6G tabanlı mimarilerin tasarlanması, alternatif iletişim kanallarla uyumluluk problemlerinin çözümlenmesi ve iletişimde kısıtlamalara sebep olabilecek çevresel faktörlerin yeniden ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Yine çevremizi kuşatan kablosuz iletişim teknolojilerinin uzun vadede çeşitli sağlık problemlerine sebep olabileceği yönündeki araştırmalar dikkate alındığında, daha yoğun kullanılacak bir 6G teknolojisinin sağlığımızda sebep olabileceği yan etkilerinde dikkatlice değerlendirilmesi ve gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir.

 Ne zaman kullanılmaya başlanacak?

Utku Köse: 6G’nin aşağı yukarı 2030 yılında halka arz edileceği tahmin edilmektedir. Ancak COVID-19 süreci ve sebep olduğu araştırma ve ekonomi odaklı sorunlar, söz konusu zamanın birkaç yıl ötelenmesine sebep olacaktır. Şu an için 6G’nin laboratuvar ortamlarındaki geliştirme süreçleri ve denemeleri halen devam etmekle beraber; bu süreçlerin zamanla artan bir şekilde şekilleneceğini söylemek yanlış olmayacaktır.

 Amerika ve Çin 6G teknolojisi için hangi aşamada?

Utku Köse: Her iki ülke de 6G teknolojisi için yoğun bir emek harcamakta ve bu konuda kamuoyuyla paylaşmaktan kaçınmadıkları bir yarış içerisindeler. Kasım 2019 civarı 5G teknolojisini tamamen açarak, 5G için Amerika’yı alt eden Çin, 6G çalışmaları konusunda Amerika’dan birkaç adım önde diyebiliriz. Ancak Amerika aradaki farkı iyiden iyiye kapatma gayreti içerisinde olmakla beraber; kamuoyuna da yansıyan birtakım Çin teknoloji firmalarının engellenmesi gibi haberlerin bu konuyla bağlantılı olduğu yönünde spekülasyonlar da güçlenmektedir. Örneğin Çin firmaları Huawei ve Xiaomi, -bilindiği üzere- 6G konusunda büyük atılımlar gerçekleştirmiştir. Tabi ki uluslararası mücadeleyi biraz daha geniş çerçevede ele alacak olursak, önemli telekomünikasyon firmalarını barındıran Japonya, Güney Kore ve Finlandiya gibi ülkelerin de bu yarışın kapsamı içerisinde olduğunu söyleyebiliriz.

 Ülkemizde 6G için neler yapılıyor?

Utku Köse: Türkiye’de henüz 5G teknolojisinin testleri yapılmakla birlikte bu teknolojinin önümüzdeki yıllarda uygulamaya konulacağı öngörülmektedir. Dolayısıyla ülke bazında 6G teknolojisi çalışmalarına henüz net bir şekilde geçmiş değiliz. Tabi ki bu durum ülke olarak 6G’nin akademik ve bilimsel yönüyle ilgilenmiyoruz anlamına gelmemektedir. Akademik düzeyde de olsa çeşitli araştırmacılar uluslararası etkinliklerde 6G üzerine çalışmalara katkılarda bulunmakta ve bilgilerini-öngörülerini paylaşmaktadır. Bu konuda kamuoyunda şimdiye kadar en çok ses getiren gelişme Kadir Has Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü’nden üç öğretim üyesinin 6G Flagship adındaki konsorsiyuma dahil olmasıdır. Gelecek sürecin gerek 5G gerekse 6G için ülkemiz adına önemli gelişmelere sahne olacağını umut ediyorum.



Gazeteci Dilan Karacan

İZ TV’de belgesel yapım asistanlığı, Cumhuriyet’te stajyer muhabirlik, Artı Bir TV’de editörlük, Star TV’de muhabirlik ve Kanal D’de prodüksiyon asistanlığı yaptı. Freelance olarak röportaj, araştırma ve söyleşi gibi içerikler üretiyor.

Yorumlar (0)
0
kapalı
Günün Anketi Tümü
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11
Günün Karikatürü Tümü