Ezgi Koman Yaşam Gazetesin'den yazdı: TUİK ve çocuk hakları temelli veri eksikliği

      İnsan hakları ihlallerine karşı etkili politika geliştirebilmek, o alanın mevcut durumunu iyi bilmeyi gerektirir. Örneğin; çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılmasını gerçekten istiyorsanız öncelikle hangi yaşta, kaç çocuğun, nerede ve nasıl çalıştırıldığını bilmeniz gerekir.

Manşet 02.08.2019, 05:53 02.08.2019, 05:53
1
Ezgi Koman Yaşam Gazetesin'den yazdı: TUİK ve çocuk hakları temelli veri eksikliği

 

 

 

İnsan hakları ihlallerine karşı etkili politika geliştirebilmek, o alanın mevcut durumunu iyi bilmeyi gerektirir. Örneğin; çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılmasını gerçekten istiyorsanız öncelikle hangi yaşta, kaç çocuğun, nerede ve nasıl çalıştırıldığını bilmeniz gerekir. Çocukların ebeveynlerinin sosyo-ekonomik durumları da, çocuk işçi çalıştırıldığı için denetlenip ceza alan iş yeri sayısı da çok önemlidir. Tüm bunları -ve daha çoğunu- bilmelisiniz ki ihlalleri yaratan gerçek sebeplerin ortadan kalkmasına dair politika üretebilesiniz.

Türkiye’de kamu adına araştırma yapan, tüm politikaları etkileyecek veriyi üreten kurum TUİK. TUİK 6 yılda bir yayımladığı çocuk iş gücü anketi sonuçlarını, son anketin üzerinden yedi yıl geçmesine karşın hala açıklamadı. Oysa kamu idaresi; geçen yılı çocuk işçiliği ile mücadele yılı ilan etmiş ve bir strateji planı oluşturmuştu. Bu plan hangi veriye göre geliştirildi bilmiyoruz ama çocuk hakları hareketinin çok uzun süredir bildiği ve dile getirdiği bir şey var: Türkiye’de çocuklara ilişkin hak temelli, etkili ve sistematik veri eksik.

TUİK geçtiğimiz günlerde, Dünya Nüfus Günü’nde Türkiye’deki doğum oranlarına ilişkin bazı veriler paylaştı. Bu veriler içerisinde çocuklar da yer alıyor. Açıklanan verilere göre Türkiye’de çocuklar hala “anne olmak zorunda” bırakılıyor. Verilere göre; 2018’de 15 yaşından küçük 167 çocuk, 15-17 yaş grubunda ise 11 bin 636 çocuk doğum yaptı.


Bir hak ihlali olan çocuk evlilikleri oranlarına bakıldığında ise geçmiş yıllara göre bir gerileme izleniyor. 16-17 yaş grubunda evlenen kız çocuklarının toplam evlendirmelerdeki oranı 2018’de yüzde 3,8. Elbette bu rakamlar sadece resmi olanlar. Kayıt dışı evlilikler ve doğumlar bu rakamlara dahil değil.


2018 yılında Ağrı; yüzde 14,8 ile kız çocuk evlendirmelerinde en üst sırada yer alırken Ağrı’yı yüzde 14,1 ile Muş ve yüzde 12,5 ile Bitlis izliyor. Kız çocuk evlendirmelerinin toplam evlenmeler içindeki oranının en düşük olduğu iller ise yüzde 0,7 ile Bolu, yüzde 0,9 ile Trabzon ve Artvin.

5 Temmuz günü yayımlanan bu veriler; çocuk evliliklerinin önlenmesi amacıyla geliştirilecek politikalar açısından oldukça kıymetli. Ancak TUİK verilerinde sıklıkla karşılaşılan sorunlar burada da var: TUİK’in açıkladığı veriler sadece resmi kuruluşlara yansıyan vakalardan derlenmiş. Yani kayıt dışı evlilikleri ve doğumları TUİK’in verisinden öğrenemiyoruz. Dolayısıyla Türkiye’deki çocuk evliliklerinin sayısını ne yazık ki hala net olarak bilemiyoruz. TUİK ayrıca ayrıntılandırılmış veri de sunmuyor. Örneğin; 15 yaş altı doğum yapan -yani cinsel şiddete maruz kalan- çocukların yaşını tam olarak belirtmiyor. Bu çocukların kaçı 10, kaçı 12 yaşında örneğin, bunu da bilemiyoruz?

Sadece çocuk evliliklerinde değil çocuklara ilişkin pek çok alanda benzer şekilde oluyor. Özgürlüğünden yoksun bırakılan çocuk sayılarında da, çocukluk dönemi intiharlarında da, sağlık hakkı verilerinde de… Özellikle yaş grubu istatistiklerinde; çocuklara, yani 0-18 yaş arasındaki bireylere ait veriler 18 yaş üstü bireylere ait verilerle birleşik yayımlanıyor, böylece netleşmiş veriler görünür olmuyor. Bu da çocukların yaşadıklarına ilişkin gerçek durumun belirginleşmesini engelliyor. Örneğin; karayolunda trafik kazaları verisi paylaşılıyor ama bu kazalarda yaşamını kaybedenlerin kaçının çocuk olduğunu bu verilerden öğrenemiyoruz. Cinsiyete ilişkin bir ayrıştırma yapılıyor ama yaşa ayrışmış veri ne yazık ki yer almıyor.

BM Çocuk Hakları Komitesi’nin, Türkiye’nin verdiği çocuk hakların durumu raporuna ilişkin sonuç gözlemeleri ve tavsiyelerinde de bu konuya değiniliyor. Her ne kadar bu tavsiyelerin üzerinden 7 yıl geçmişse de, gözlemler de tavsiyeler de geçerliliğini koruyor.

Komite 2012 yılında çocuklara ilişkin veri eksikliği ile ilgili kaygılarını şöyle ifade etmişti: Komite; Türkiye’de; çocuk yoksulluğu ve iyi olma hali, çocuk işçiliği, engelli çocuklar, zarar ve risk davranışları gibi alanlara yönelik yetersiz veriler hakkında kaygılarını sürdürmektedir. Ayrıca, Taraf Devletteki tüm çocukların haklarından eşit faydalanmalarını izlemeye yardımcı olacak cinsiyet, coğrafi konum, etnik ve sosyo-ekonomik altyapı şeklinde ayrıştırılmış veri eksikliğinden kaygılanmaktadır.

Komite’nin bu kaygılarını giderecek önerileri arasında ise “düzenli ve güncel veri sağlayacak, çocuk hakları politikalarını izlemeye olanak yaratacak, tüm çocukların durumlarına ilişkin analizi kolaylaştıracak yaş, cinsiyet, coğrafi konum, etnik ve sosyo-ekonomik altyapı gibi bölümlere ayrılmış bir veri sistemi” yer almıştı. Yani yapılması gereken yine çok açık…

Evet, devletlerin insan hakları yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için insan hakları ihlallerini inkâr etmemesi; gerçek, anlamlı ve hak temelli verilerle durumu ortaya koyması gerekiyor. Bu anlamda Türkiye’de sadece TUİK’e değil, tüm kamu idaresine önemli görevler düşüyor.
Yorumlar (0)
-1
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Sosyal medya da verilerimizi zaten izinsiz kullanılıyor, şimdi de yasal zeminde kullanmak istiyorlar.. Sizce çözüm?
Sosyal medya da verilerimizi zaten izinsiz kullanılıyor, şimdi de yasal zeminde kullanmak istiyorlar.. Sizce çözüm?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 17 35
2. Fenerbahçe 17 35
3. Gaziantep FK 18 34
4. Galatasaray 17 33
5. Hatayspor 18 31
6. Alanyaspor 18 30
7. Karagümrük 18 27
8. Trabzonspor 18 27
9. Antalyaspor 19 25
10. Sivasspor 18 23
11. Başakşehir 18 23
12. Konyaspor 18 22
13. Göztepe 18 22
14. Kasımpaşa 17 22
15. Malatyaspor 17 21
16. Rizespor 17 21
17. Gençlerbirliği 18 19
18. Kayserispor 18 16
19. Ankaragücü 17 15
20. Denizlispor 18 14
21. Erzurumspor 18 13
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 17 36
2. Leicester City 18 35
3. Liverpool 17 33
4. Man City 16 32
5. Everton 17 32
6. Tottenham 17 30
7. Chelsea 18 29
8. Southampton 18 29
9. West Ham 18 29
10. Aston Villa 15 26
11. Arsenal 18 24
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 18 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 17 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 18 11
20. Sheffield United 18 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 18 32
5. Real Sociedad 19 30
6. Sevilla 17 30
7. Granada 18 27
8. Celta de Vigo 18 23
9. Cádiz 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 17 21
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Deportivo Alaves 18 18
17. Real Valladolid 18 18
18. Elche 16 16
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12
Günün Karikatürü Tümü