banner55

‘Gavur’ mahallesinin çocukları büyüdü yeniden ‘file’ oldu

Müslümanlaştırılan Ermeni bir ailenin çocuğu olarak büyüyen ve yeniden özüne dönen Paramaz Mercan, “Gavur Mahallesi”ne dair çocukluk anısını, “Mahalleli çocuklarını ‘Gitmeyin Ermeni’nin evine iğneli beşik vardır’ sözleriyle korkuturdu” diye hatırlattı.   

Manşet 23.04.2021, 10:22
23
‘Gavur’ mahallesinin çocukları büyüdü yeniden ‘file’ oldu

DİYARBAKIR - Müslümanlaştırılan Ermeni bir ailenin çocuğu olarak büyüyen ve yeniden özüne dönen Paramaz Mercan, “Gavur Mahallesi”ne dair çocukluk anısını, “Mahalleli çocuklarını ‘Gitmeyin Ermeni’nin evine iğneli beşik vardır’ sözleriyle korkuturdu” diye hatırlattı.   

“Ben Bakırcılar Çarşısı’nda yürüdüğümde Agop isminde biriyle, Artin isminde ya da Sarkis isminde biriyle karşılaşmıyor onlara bir ‘merhaba’ diyemiyorsam, bu şehirde acı çekiyorumdur.” Bu sözler Ermeni Paramaz Mercan’a ait. 

Paramaz Mercan’ın (50) ailesi Diyarbakır’da 1915’ten nüfusun yüzde 30’a yakınını oluşturan gayrimüslimlerdendi. O tarihlerde Ermeni, Keldani, Süryani gibi halkların dışında kentte Kürt, Arap ve Türkmenler de yaşıyordu. 1915’de yaşanan Ermeni katliamı ve sonrasında devam eden saldırılarda Diyarbakır’da hayatta kalmayı başarmış Ermeniler vardı. Bunların bir kısmı Müslümanlaştırıldı. 

Paramaz Mercan’ın ailesi de bu ailelerden biriydi. Aile Ermeni tehcirinde katledilmekten kurtulmuş. Bazı anlatımlara göre dönemin Lice Kaymakamı o bölgede bulunan Ermenileri korumuş. Ancak kaymakam Ermenileri korumaya çalıştığı için öldürülmüş.  

1940’DA MÜSLÜMANLAŞTIRILIRLAR

Ermeniler katliamdan kurtulur, ancak Müslümanlaştırılmaktan kurtulamaz. Paramaz Mercan’ın da ailesi 1940 yılında zorla Müslümanlaştırılır. Lice’ye bağlı Sarnis (Damar) köyünde yaşayan aile, 1965 yılında Diyarbakır’ın Xançepek Mahallesi’ne taşınır. 

Kendisini bize “Biz file (Hristyan) idik. Ancak bir süre sonra bavfile (Müslümanlaştırılmış Ermeniler için kullanılırdı) olduk” şeklinde tanıtan Mercan, 1971 yılında Xançepek’te dünyaya geldiğini, 10 yaşına gelince de Ermeni olduğunu öğrendini söyledi. 

Sarnis köyünde zamanında sadece Ermenilerin yaşadığını belirten Mercan, köyden kente toplu göçle birlikte ailesinin Diyarbakır’a yerleştiğini ve 1982 yılına kadar burada yaşadıklarını söyledi. 

KATLİAM KONUŞULMADI 

Müslümanlaştırılan ailesinin uzun yıllar Ermenilere dair hiç konuşmadıklarını belirten Mercan, “Ailemde, 1915’li yıllara dair bir hafıza yoktu. Ya da bizden gizlediler. Çok nadir anlatılırdı, hayvanlarını otlatmaya gidince Fum ovasında insan kemikleri gördüklerini söylerlerdi. Sanki öldürülenler başkasıymış gibi. Ailem hep kapalı kaldı, dışa bir şey anlatmadı” diyerek katliamın konuşulmadığını belirtti. 

ANNEME ‘SEN ERMENİSİN DEDİM’

Diyarbakır’da Ermeni olduğunu gizleyen birçok ailenin olduğunu dile getiren Mercan, “Müslümanlaştırılan Ermeniler, Müslüman olanlardan daha ‘iyi’ Müslüman olma çabası verdi ve daha da iyi ‘Müslüman’ oldular. Kendilerini ispatlamak için çaba sarf ettiler. Defalarca hacca gittiler. Anneme hala ‘sen Ermenisin’ diyorum, ‘hayır ben Müslümanım diyor’” dedi. 

Ancak annesinin namaz kılmadığını babasının ise Cuma günleri camiye giderek namaz kıldığını ifade eden Mercan, “Onlarda mahalle baskısındandı sanırım. Ailem çok iyi Müslüman olmadı. Baskılardan ötürü Müslümanlığı yaşıyor gibi yaptılar yıllarca. Ancak bazı akrabalarım Müslümandan da daha iyi ‘Müslüman’ oldu. Ailem hala ‘biz Ermeniyiz’ demez. Samimi oldukları insanlara söylüyorlar sadece” şeklinde konuştu. 

ÖZÜNE DÖNDÜ 

Ailesini “bavfile” kendisini ise file olarak tanıtan Mercan, “Ben bir şeylerin farkına varınca özüme geri döndüm. Müslüman değilim artık. Yakın akrabalarımdan bir kaç kişi daha yeniden özüne döndü. Bu kentte Bakırcılar Çarşısı’nda, Demirciler Çarşısı’nda yürüdüğümde Agop isminde biriyle, Artin isminde ya da Sarkis isminde biriyle karşılaşamıyorsam, onlara bir ‘merhaba’ diyemiyorsam, ben bu şehirde acı çekiyorumdur. Beni en çok acıtan da budur” diyerek Ermenilerin kenti terk etmek zorunda bırakıldıklarını söyledi. 

O GÜZEL İNSANLAR GİTTİ 

Ermenilerin gidişiyle kentin kültürel ve ekonomik anlamda yoksullaştığını vurgulayan Mercan şöyle devam etti: “Bu topraklarda Ermenileri katlederek aslında kendi servetlerini yok ettiler. Sefil bir ülke yarattılar. Ermeniler dışlandı, kovuldu. Bakın, Kıbrıs Türkiye arasında yaşanan gerilimde Surp Dragos Kilisesi’nin papazı sorumlu görüldü. Türkiye ile Kıbrıs arasında savaş var ancak buradaki Ermeni suçlanıyor. O güzel insanlar korku içinde buradaki yaşamlarına veda ettiler. Birçoğu İstanbul ya da Avrupa’ya gitti.” 

‘GİTMEYİN ERMENİNİN EVİNE' 

Çocukluk anılarına da değinen Mercan, “Ben Ermeni olmaktan gurur duyuyorum. Hiçbir etnisite benden üstün değil, bende onlardan üstün değilim. Çocukken kimliğimi öğrendikten sonra buhran geçirmedim. Kimliğimi savunmayı istedim. O yıllarda mümkün olmadı. Ancak büyüdüğümde önce adımı sildim kimlikten, bir Ermeni adı olan Paramaz’ı mahkeme kararı ile kullanmaya başladım. Ermenilik o kadar aşağılandık ki, soyağacına bakıp ruhsal bunalım geçirenler oldu. Bizim mahalleye Gavur mahallesi denirdi. Ben Gavur mahallesinde büyüdüm. Çocukluğumda ‘gitmeyin Ermeninin evine, iğneli beşik vardır’ derlerdi. Çocuklarını böyle korkuturlardı. Yine çocukken Ongözlü Köprü’den 635 Ermeninin keleklere bindirilerek Musul’a gönderildiği söylenirdi. Şkefte diye bir köyde, önleri kesiliyor hepsi öldürülüyor” dedi. 

XANÇEPEK MAHALLESİ 

Çocukluğunun geçtiği mahallenin yıkıldığına da değinen Mercan, “Buruğuz, anılarımız gitmiş gibi, mahallenin yok olması çok acı. Bir hafıza oluşturmamız sürekli engellendi. Yine hafızamız silindi” diyerek birçok anısının geçtiği mahallenin Ermeniler için önemli olduğunu dile getirdi.  

Birçok akrabası ile komşu olduklarını ancak akrabalarının kentin farklı mahallelerine taşındığını sözlerine ekleyen Mercan, “Ermeniler, bulundukları yerlerden hep göç ettiler. Onlar gidince felç olmuş bir toplum yaratıldı” dedi. 

Türkiye’de herkesin dilinde ‘özgürlük’ kelimesinin olduğunu ancak bir başka toplumun özgürlüğüne gelince duraksandığını vurgulayan Mercan, “Sahte kardeşlik hikayeleri okunuyor. ‘Sosyalistim’ diyor, ‘Kürtlere özgürlük’ dediğimizde nasyonalist oluyor, ‘Ermenilere özgürlük’ dediğimizde nastonalist çıkışlar yapıyor” ifadelerini kullandı. 

YÜZLEŞME 

Ermeni katliamında yaşamını yitiren tüm Ermenileri anan Mercan konuşmasını şu şekilde sonlandırdı: “Bu soykırımın sorumlusu kim? Hala yüzleşmekten çekiniyorlar. Kimi başka yerlerden gelen Bulgarlar İttihat ve Teraki’cilerin içine karıştı diyor, kimi Almanlar yaptı diyor. Kimi de Mason yapısı diyor. 6-7 Ekim olaylarında İstanbul’da, Rum ve Ermeni halkına ilk taş atan her gün ona günaydın diyenlerdi. Burada da bu katliam her gün onlara merhaba diyenlerin eliyle yapıldı. Dış mihrap değil, yüzleşmek lazım. İnkardan vazgeçelim.” 

MA / Arjin Dilek Öncel - Mehmet Erol

banner3
Yorumlar (0)
15
açık
Günün Anketi Tümü
2020- 2021 Yılın Şampiyonu Hangi Takım olur?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 39 81
2. Galatasaray 39 81
3. Fenerbahçe 39 79
4. Trabzonspor 39 68
5. Sivasspor 39 62
6. Hatayspor 39 61
7. Alanyaspor 39 57
8. Karagümrük 39 57
9. Gaziantep FK 39 55
10. Göztepe 39 51
11. Konyaspor 39 49
12. Rizespor 39 48
13. Kasımpaşa 39 46
14. Malatyaspor 39 45
15. Başakşehir 39 45
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 39 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 39 38
20. Gençlerbirliği 39 38
21. Denizlispor 39 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 35 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 35 64
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Arsenal 35 52
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 35 41
14. Southampton 35 40
15. Burnley 35 39
16. Newcastle 35 39
17. Brighton 35 37
18. Fulham 35 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Barcelona 36 76
3. Real Madrid 35 75
4. Sevilla 36 74
5. Real Sociedad 35 56
6. Real Betis 35 54
7. Villarreal 35 52
8. Celta de Vigo 35 47
9. Athletic Bilbao 35 46
10. Granada 35 45
11. Osasuna 36 44
12. Cádiz 36 43
13. Levante 36 40
14. Valencia 36 39
15. Deportivo Alaves 36 35
16. Getafe 35 34
17. Real Valladolid 35 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 36 30
20. Eibar 35 29
Günün Karikatürü Tümü
banner56