GÜNÜN BİLİM KADINI: Gözlerine yıldız tozu bulaştıran Maria Mitchell

      Kendisi daha sonra bizi kütüphaneci, gök bilimci, bilim kadını, öğretmen, hak savunucusu olarak selamlayacaktır. Hadi biraz yakınlaşalım hayat ışığına, gelecekten konuk olalım.

Manşet 21.07.2019, 05:07 21.07.2019, 05:07
3
GÜNÜN BİLİM KADINI: Gözlerine yıldız tozu bulaştıran Maria Mitchell

 

 

 

Kendisi daha sonra bizi kütüphaneci, gök bilimci, bilim kadını, öğretmen, hak savunucusu olarak selamlayacaktır. Hadi biraz yakınlaşalım hayat ışığına, gelecekten konuk olalım.

Öncü Ata



01.08.1818 günü Nantucket Massachusetts’te gözlerini açtığında, Maria Mitchell için herkesten farklı göreceği, evrene gözlerini dikeceği ve gözlerindeki yıldız tozundan bir iz bırakacağı hayat başlamıştır. Kendisi daha sonra bizi kütüphaneci, gök bilimci, bilim kadını, öğretmen, hak savunucusu olarak selamlayacaktır. Hadi biraz yakınlaşalım hayat ışığına, gelecekten konuk olalım.

Maria, William ve Lydia Coleman Mitchell’in on çocuğunun üçüncüsüydü. Quaker inancına sahip ailede oğlan ve kız çocuklar aynı kalitede eğitim alıyorlardı. Quaker dininin ilkelerinden biri cinsiyetler arasında entelektüel eşitlikti. Maria için bu şanstı zira doğduğu çağda kız çocuklarının böyle bir eğitim alması söz konusu değildi. Fakat Maria’nın en büyük şansı neydi biliyor musunuz? Sizi daha fazla merakta bırakmadan cevap vereyim, babasıydı..

Gökbilimci ve öğretmen olan babası on çocuğunu da, akşamları yıldızları gözlemlemek için üst kata çıkarırdı. Maria’nın kardeşleri tarafından babası için yapılan bu görevin, Maria için gökyüzünün tutkuya dönüşerek hayatın anlamı haline geldiğini söyleyebiliriz. Maria’nın hayatındaki yön bulabileceği kutup yıldızı belki de babasıydı.

Maria 12 yaşındayken evet yazım hatası yok henüz 12 yaşındayken, babasıyla güneş tutulmasını gözlemleyerek, evlerinin konumunu hesaplamasına yardımcı oldu. Denizcilerin 14 yaşına geldiğinde, uzun balina avcılığı yolculukları için hayati seyir hesaplamaları yapması için Maria’ya güvendikleri söylenmektedir. Yerel bankanın çalışanı ve Harvard Üniversitesinin Cambridge, Massachusetts’teki gözlemeviyle irtibatta amatör bir astronom olan babası tarafından bilimi sürdürmeye teşvik edildi.

Maria’nın okuldaki ilk yılları Elizabeth Gardener’in küçük okulunda geçti. Daha sonra babasının okul müdürü olduğu Kuzey Gramer okuluna gitti. Babası tarafından kurulan okul kapandığında, Cyrus Peirce’nin genç bayanlar okuluna gitti. Maria, Cyrus Peirce’nin Genç Bayanlar Okuluna katıldı ve 16 yaşında eğitimini tamamladıktan sonra, 1835’te Cyrus Peirce için bir süre öğretim asistanı olarak çalıştı. 17 yaşında matematik ve fen bilimleri eğitimi veren bir okul açtı. Diğer okullardan bir farkı vardı. Maria açtığı okulda beyaz olmayan bireylerin eğitim almasına izin veriyordu. Tabii ki kadın hakları ve insan hakları konusunda bulundukları çağ düşünülünce tartışma yaratacak bir uygulamaydı. Kendi okulunun açılmasından bir yıl sonra 1836 yılında, Nantucket Atheneum’un ilk kütüphanecisi olma pozisyonu verildi ve 20 yıl boyunca orada çalıştı. Her gün Atheneum’da çalıştıktan sonra astronomik çalışmalarına gece devam etti.
1 Ekim 1847’de Maria, babasının çalıştığı Pasifik Bankasının çatısında, iki inçlik bir teleskop kullanarak kutup yıldızının beş derecesinde, grafiklerinde görünmeyen küçük, bulanık bir nesne gördü. Bir kuyruklu yıldız keşfetmişti. Amerikalı bir kadın astronom tarafından kuyruklu yıldızı ilk keşfeden kişi olarak Danimarka Kralı Frederick VI’dan bir ödül aldı. ‘‘Bayan Mitchell’in Kuyruklu Yıldızı”nın keşfiyle Maria dünya çapında popülerlik kazandı ve astronomiye katkısı ile tanındı. Bugün bu kuyruklu yıldızın resmi adı C / 1847 T1’dir. Maria dünya çapında bir kuyruklu yıldız keşfeden üçüncü kadındı. (Diğerleri; her ikisi de Alman astronomlar Caroline Herschel ve Maria Margarethe Kirch’dir).

1848’de Amerikan Sanat ve Bilim Akademisinin ilk kadın üyesi oldu. İki yıl sonra, Amerikan Bilim İlerleme Derneğine seçilen ilk kadındı. Bu önemli derneklerin ve astronomi kurumlarının bir parçası olduktan sonra, Venüs gezegeninin pozisyon tablolarını hesaplayan ABD Denizcilik Almanak Bürosu’nda çalıştı. Daha sonra ABD ve Avrupa’yı dolaşmak için 1856’daki Atheneum’daki görevinden istifa etti.



1865 yılında Vassar Kolejinde astronomi profesörü oldu ve ilk kadın olarak fakülteye atandı. Öğretmenlik kariyeri boyunca, niteliklerine rağmen, birçok genç erkek profesörden daha az para kazandığını keşfetti. Ücret artışı talep etti. Erkek profesörlerle eşit ücret için savaştı ve savaşı kazandı. Kız öğrencileri sınıf çalışması ve gök gözlemleri için gece dışarıda gözlem yapamıyordu. Üstelik astronomiyle ilgili eğitim alırken… Neden mi? Cinsiyet ayrımcılığından.. Maria buna da meydan okudu ve kız öğrencileri için savaşı kazandı.

1869’da Amerikan Felsefe Topluluğuna seçildi. Amerikan Üniversite Kadınları Birliği olan Amerikan Kadın Gelişimi Derneğine 1873’te üç yıl boyunca başkanlık yaptı. 1876’da ülkenin yüzüncü yılında “Bilimde Kadınlara İhtiyaç” başlıklı önemli bir konuşma yaptı. Köleliği protesto etmek ve çabalarını göstermek için pamuktan yapılmış giysiler giymeyi bıraktı.
Vassar Koleji’nde astronomi profesörü olarak görev aldığı sürede araştırması güneş lekelerinin izlenmesi ve fotoğraflanmasını içeriyordu. 1878’de, Denver, Colorado’dan bir güneş tutulması gözlemlemek için öğrencileriyle yeni tamamlanan kıtalararası Pasifik Demiryolunda 3 bin kilometre yol kat ettiler, kamplarını yaptılar ve teleskoplarını Rocky Dağları manzaralı açık bir ovada kurdular.

Maria ve öğrencileri, her açık günde Güneş’i fotoğrafladılar ve böylece, Maria’nın ABD Denizcilik Almanak Bürosunda çalıştığı zamanlardan itibaren, uzun yıllardır hesapladığı gezegenin Merkür transitini ve daha nadir olan Venüs geçişini fotoğraflayabildiler.

Maria’nın favori gezegenlerinden ikisi Jüpiter ve Satürn’dü ve Vassar Kolejindeki yılları boyunca, bu gezegenlerin yüzeyi hakkında araştırmalarına devam etti ve aynı zamanda yıldızları fotoğrafladı. Hem güneşi hem de yıldızları fotoğraflamak için kullandığı aparat kendisine aitti ve bu fotoğrafların plakalarını gözlemevinin dolaplarından birinde sakladı. Çalışmaları, öğrencileriyle birlikte, 1818 yılında Yale’de Benjamin Silliman tarafından kurulan Silliman Journal’da yayımlandı.

Maria mücadelelerle geçirdiği çalışma hayatı boyunca astronom, öğretmen olarak birçok başarı kazanmıştır. Bunun yanında kadın hakları, insan hakları savunulmasında da sosyal başarıları göz ardı edilemez. 1888 yılında emekli olmuştur. 1889 yılında ölümüne kadar penceresinden gökyüzünü gözlemlemeye devam etmiştir. Hayatı boyunca eline yüzüne yıldız tozu bulaştıran, gökyüzüne tutkusu hiç azalmayan Maria’nın anısına, Ay’daki bir kratere ismi verilmiştir.

Hayatınızdaki yol gösterici Kutup Yıldızı’nız Maria’nın babası gibi belki vardır, belki yoktur. İçinizde bir yerde kendinizden güç aldığınız bir yıldız yaratıp hayatınıza yön verebilirsiniz. Gücünüzün, yaratıcılığın, mücadelenin farkına varıp, hayata kuyruklu yıldız gibi iz bırakabilirsiniz. İlerleyin durmayın..

Kaynak: Bu yazı 19 Temmuz 2019’da Gaia dergide yayımlanmıştır.

Yorumlar (0)
12°
hafif yağmur
Günün Anketi Tümü
Sosyal medya da verilerimizi zaten izinsiz kullanılıyor, şimdi de yasal zeminde kullanmak istiyorlar.. Sizce çözüm?
Sosyal medya da verilerimizi zaten izinsiz kullanılıyor, şimdi de yasal zeminde kullanmak istiyorlar.. Sizce çözüm?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Fenerbahçe 20 42
3. Galatasaray 20 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Alanyaspor 20 34
6. Trabzonspor 20 33
7. Hatayspor 20 32
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Kasımpaşa 20 25
13. Rizespor 20 25
14. Sivasspor 20 24
15. Başakşehir 20 24
16. Konyaspor 20 23
17. Kayserispor 20 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 20 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. İstanbulspor 18 37
3. Samsunspor 18 36
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 18 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 18 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Menemen Belediyespor 18 19
15. Akhisar Bld.Spor 18 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Athletic Bilbao 19 24
10. Celta de Vigo 20 24
11. Cádiz 20 24
12. Levante 19 23
13. Getafe 19 23
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13
Günün Karikatürü Tümü