Hakan Tahmaz: ABD ile krizden sonra Suriye krizi alevlenebilir

Türkiye çok yönlü ve çok boyutlu   krizle karşı karşıya. Mesele salt, Türk lirasının dolar, euro karşısında değer kaybetmesi değil.

Manşet 12.08.2018, 22:27 12.08.2018, 22:27
0
Hakan Tahmaz: ABD ile krizden sonra Suriye krizi alevlenebilir

Türkiye çok yönlü ve çok boyutlu   krizle karşı karşıya. Mesele salt, Türk lirasının dolar, euro karşısında değer kaybetmesi değil.  Daha öncekilerden çok daha  derin  bir kriz. Bunun  ekonomiden enerjiye, turizmden ticarete, diplomasiden askeriye her alanda   sonuçları   olacak.

 

Aslında beklenen bir şeydi.  Türk yönetimi, Irak işgali sonrası  Ortadoğu’da yaşanan  gelişmelerin, Türkiye’nin elini güçlendirdiği, hareket alanın genişlettiği ve özerk bölgesel güç olma fırsatı doğduğu vehmine kendini fazla kaptırmakla adım adım sürüklendi.

 

Türkiye ortaya çıkan fırsatları küresel gelişmelerin realitesine uygun/paralel değerlendirilemedi. Arap isyanları sonrası Türkiye’nin iştahı fazla kabardı. Fazlasıyla yanlış yapmaya başladı.

 

Suriye savaşının bölgesel, küresel niteliğini ve kapsamını idrak edemedi.  Türkiye’nin dış politikasını yeni Osmanlıcılık ideolojik tercihleri göre belirlemeye  başlaması  krizin  yolunun taşlarını döşemek oldu. Birçok ülkeyle çıkar çatışması, anlaşmazlıklar ve gerginliklerin derinleşmesini beraberinde getirdi.

 

Şimdi stratejik ortağı ABD, Türkiye’ye ekonomik yaptırımla ayar vermeye, diz çöktürmeye çalışıyor. Sonuçlarını kestirmek güç.  Türkiye bir yol ayrımı yapmak zorunda kalacağı gibi sadece ABD değil birçok Batı ülkesiyle Türkiye arasındaki   mesafe daha da açabilir, ilişkilerin   düzeyi gerileyebilir. 

 

“Yeni” Türkiye’de bunlar olmaz diyebileceğimiz bir şey kalmadı.  Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kısa bir süre önce New York Times gazetesinde yayımlanan yazısında Türkiye’nin Atlantik İttifakından vaz geçebileceğini söylemesi blöf olarak görmek yanlış olur.

 

Cumhurbaşkanı Türkiye’nin, muhafazakar milliyetçi ideolojik eksendeki toplumsal/siyasal değişimine paralel,  kurumsal yapısını yeniden şekillendirirken yeni  stratejik  ortak/lar bulma arzusunu ve niyetini ilan etti. Stratejik yeni bir yön arayışını ifade ediyor.

 

Türkiye’nin “alternatif” arayışının ne denli gerçekçi ve gerçekleşebilir olduğu ayrı bir tartışma konusu ama  kısa sürede çözülemeyecek  hatta daha da derinleşebilecek bir büyük problemle yüz yüzeyiz.

 



 Sürdürülemez dış  politikanın sonu

Bunu,  ciddiyetle analiz etmeden ve hayali uyduruk senaryolarla muhalefet etmekle sonuç alınamadığı 16 yıllık AKP iktidarı tecrübesiyle   ortada. AKP  bölgesel güç olma hedefiyle yola koyuldu,  sonuçta beka histerisine   tutuldu.

 

 

İktidar son dört yıldır  politikalarının   merkezine “milli varlığı koruma ” kaygısını  yerleştirdiği.  Dört yıldır “bölücülüğe”/ içerde, dışarda Kürtlerin statü istemine, darbe girişimine karşı  milli mücadeleden söz eden iktidar  şimdi de ekonomik milli mücadeleden söz ediliyor. Her gün yeni bir “milli savaş” cephesi açılıyor.

 

 

İktidar,  kendi politikalarını milli bir davaya dönüştürmeyi başarıyor. Böylece  üzerinde yükseldiği siyasal  İslam  zeminini dönüştürmekle kalmadı,  aynı biçimde  muhafazakar milliyetçi eksende toplumun büyük bir bölümünü de peşine takmayı başardı.    Devletin bekası söz konusu olduğunda bütün ana akım muhalefet için bile akan sular duruyor.  Muhalif siyasiler,  milliyetçilik ulusalcılık ve  iktidarın terkisinde yer kapma yarışına tutuşuyorlar.

 

 

İktidarın beka sorunu etrafında toplumda yarattığı kaygı muhalifleri,  çok kolay paralize ediyor. Bu günde bu çok açık görülüyor. Aynı gemideyiz edebiyatı zirve yaptı.  Hollanda krizinde, Almanya krizinde, Erbil referandumu krizinde, Suriye operasyonlarında muhalefet partilerinin  iktidar partisiyle yarış etmeleri bundan.  Korku, gemide olanların muhafazakâr Türk milliyetçileri olduğunu görmelerini engelliyor.

 

Muhalefetiyle iktidarıyla bu durumda çıkılmadığı sürece  yeni krizler kapıda.  İlk akla gelen ise Türkiye, ABD ilişkilerini zehirleyen Suriye’de önümüzdeki aylarda  yaşanacaklar. Unutmayalım Türkiye’nin beka sorununa ebelik eden Suriye savaşı ve Suriye’de yaşananlardır.  Daha doğrusu Türkiye’nin Suriye ve Kürt politikasıdır.

 

Suriye kilidi çözebilir

Türkiye, yanlış Suriye ve Kürt politikaları nedeniyle  de  büyük sıkışmışlık yaşıyor. Rusya ile birlikte bunu aşma çabaları istediği/beklediği  sonucu  üretmiş ve Türkiye’yi rahatlatmış değil.

ABD ve Rusya bölge Kürtlerinin davalarına sahip çıkar pozisyondalar, Türkiye ise Kürtleri karşısına almış durumda. Kürtlerin kazanımlarını tehdit olarak algıladı, beka sorununu hortlattı. Bölgedeki tek müttefiki KDP ile köprüleri attı.

 

Suriye savaşın sonuna doğru yavaşta olsa yaklaşılıyor. Bugüne kadar Türkiye ve Rusya Suriye’de,  bazı sorunları öteleyerek çalışabildiler. Savaşın son düzlüğünde Rusya’nın eli,  Suriye’de askeri, siyasi ve sosyal olarak fazlasıyla güçlendi.  Türkiye ABD ilişkilerinin  krizde olması da Rusya’nın elini Türkiye, Rusya ilişkilerinde daha da güçlendirecektir.

 

Türkiye-Rusya ilişkileri, Suriye’yi fazlasıyla aşan bir noktada olması,  ekonomiden enerjiye, ticaretten turizme, diplomasiden askeri iş birliğine, kamu diplomasisinden istihbarata kadar geniş bir yelpazede ilerliyor olması bugün için yanıltıcı olabilir.

Bu işbirliğinde esas  Rusya’nın Akdeniz politikası  belirleyici rol oynayacaktır. Rusya, ABD’den/Batıdan uzaklaşan Türkiye’nin elini güçlendiren bir stratejiden daha çok kendine mecbur bir Türkiye ile Suriye’de iş tutmak ister.  Güçlü bir Türkiye istemeyecektir.

 

Bu bakımdan önümüzdeki dönemde Suriye’de Türkiye’nin desteklediği “silahlı muhaliflerin”  konumları, Esad’ın ve Suriyeli Kürtlerin geleceği   ve  İdlib sorunu gibi konularda Türkiye’nin yaklaşımları hayati önem taşıyor.  Bu konularda Türkiye-Rusya ilişkilerinde ciddi sorun yaşanacağına ilişkin beklentiler yabana atılabilecek nitelikte değildir. Bu noktada Rusya ve ABD’nin yaklaşımları da belirleyici olacak gibi de gözüküyor.

 

Rusya devlet Başkanı Putin, Türkiye ile birlikte süreci yönetebilecek esneklik ve öngörüye sahip.  Bazı sorunları zamana rahatlıkla yayabilir.  Ya Türkiye’de Suriye ve Kürt meselesi söz konusu olduğunda benzer esnekliğe sahip bir yönetim var mı?

 

Bu soruya olumlu yanıt verebilmek için Ankara’nın daha fazla zaman geçirmeden mevcut Kürt ve Suriye politikasını masaya yatırması ve kendi yarattığı devletin bekası sorununu aşması gerek. Bunu yapması  aynı zaman ABD ile krizin çözümünün kilidi olabilir.   Değilse Türkiye’nin iç krize ve dış krizlere dayanacak mecali hızla tükenecektir.

Yorumlar (0)
6
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Olası bir erken seçimde hangi ittifaka oy verirsiniz?
Olası bir erken seçimde hangi ittifaka oy verirsiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 9 23
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 10 20
4. Beşiktaş 9 16
5. Kasımpaşa 10 15
6. Gaziantep FK 10 15
7. Karagümrük 10 14
8. Göztepe 9 14
9. Başakşehir 10 14
10. Konyaspor 9 12
11. Rizespor 9 12
12. Malatyaspor 9 12
13. Hatayspor 7 12
14. Trabzonspor 10 12
15. Antalyaspor 10 10
16. Sivasspor 9 9
17. Erzurumspor 9 9
18. Kayserispor 9 8
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 9 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 11 23
2. Ankara Keçiörengücü 11 21
3. Samsunspor 11 20
4. Adana Demirspor 10 18
5. İstanbulspor 10 18
6. Tuzlaspor 10 18
7. Altay 9 16
8. Giresunspor 10 16
9. Bursaspor 11 14
10. Balıkesirspor 11 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Adanaspor 9 12
13. Bandırmaspor 11 11
14. Ümraniye 11 10
15. Menemen Belediyespor 9 9
16. Ankaraspor 10 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Tottenham 10 21
2. Liverpool 10 21
3. Chelsea 10 19
4. Leicester City 10 18
5. Southampton 10 17
6. Wolverhampton 10 17
7. Everton 10 16
8. M. United 9 16
9. Aston Villa 8 15
10. Man City 9 15
11. West Ham 9 14
12. Leeds United 10 14
13. Newcastle 10 14
14. Arsenal 10 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. Fulham 10 7
18. West Bromwich 10 6
19. Burnley 9 5
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 11 24
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 11 20
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Barcelona 9 14
8. Granada 10 14
9. Athletic Bilbao 10 13
10. Elche 9 13
11. Getafe 10 13
12. Deportivo Alaves 11 13
13. Valencia 11 12
14. Real Betis 10 12
15. Osasuna 10 11
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 11 10
18. Celta de Vigo 11 10
19. Levante 10 8
20. Huesca 11 7