Özgün Enver Bulut yazdı: Kapıdaki güvercin

    Korkular, kötülükler kapının önüne ya da arkasına atılır ve güven köprüsüne doğru yol alınır. Önce Süryani Rahip Aho Sefer Bileçen’in gözaltı haberini okuduk.

Manşet 21.01.2020, 04:24 21.01.2020, 04:24
2
Özgün Enver Bulut yazdı: Kapıdaki güvercin

 

 

Korkular, kötülükler kapının önüne ya da arkasına atılır ve güven köprüsüne doğru yol alınır.



Önce Süryani Rahip Aho Sefer Bileçen’in gözaltı haberini okuduk. Sonrasında Şırnak’ta Süryani bir çiftin kayıp haberi geldi. Acılarla dolu bir tarihin bugüne taşıdığı ve zamanla sayıları çok az kalan bu kadim kültür temsilcileri için düşen bu haberler oldukça üzücü. Devinim o kadar çok ki ülkede. Her an yeni bir şeyler oluyor. İçişleri Bakanı Soylu’nun ‘Kadir Efendi’ çıkışı da bunlara eklenince, yönetmenliğini Nihat Durak’ın yaptığı, başrollerini Kadir İnanır ve Vahide Perçin’in oynadığı Kapı filmini anımsadım.

Kapı, 90’lı yılların o karanlık atmosferinde köylerini terk ederek Avrupa’ya giden Süryani bir ailenin, yıllar sonra kayıp oğullarının bir kuyuda bulunan kemiklerinden DNA testiyle kimliğinin doğrulanması için kendilerine gelen bir telefon üzerine, Mardin’e gelme hikâyesi üstüne kurulan bir film.

90’lı yıllar tüm ülkenin üzerinden silindir gibi geçerken, geriye boşaltılmış köyler, yakılan, yıkılan evler, faili meçhuller ve büyük bir enkaz bırakmıştı. Bu filmde o süreci çok net olarak görmek mümkün. Hele anne Vahide Perçin’in oğlunun cesedinin bulunduğu kuyunun başında gözyaşları içinde haykırışı… “Ah oğlum, kurban olduğum, bizi affet” deyişi, hala gözlerimin önündedir. Ailelerin evlerini, barklarını bırakıp gitme nedenleri baskı ve korkudandır. Diğer çocuklarını koruma duygusu ile giderler. Bu insanlar dönmemek üzere gitmiyorlar asında. Evlerini kapatıp, normalleşme sürecine girilince, geri dönmek üzere gidiyorlar. Ancak giderken de çok şey onlarla birlikte gidiyor ve zamanla yok oluyor. Marangozluk, gümüş işçiliği, üzüm bağları, şarap üretimi her şey onlarla birlikte göçüyor.

Kapı’nın anlattığı öykünün özeti bu. Kadir İnanır ailenin torunlara karışmış babasını, Vahide Perçin de eşini oynuyor. Kaybedilen oğluna marangozluğu, kapı işlemeciliğini öğretir baba. Mezopotamya’nın eşsiz figürlerini, kendisinin estetik zevkiyle birleştirerek kapıları yapar. Evinin kapısı da böyle bir kapıdır. Bir yandan oğlunun DNA sonuçlarını beklerken, diğer yandan çevreden gidenlerin evlerinin talanına tanıklık eder ve evinin sökülen kapısının peşine düşer.

Onlar gittiklerinde eski eser kaçakçıları, defineciler sarmıştır her tarafı. Bir talan zihniyeti ile saldırırlar gidenlerin bıraktıkları evlere. Talanla kalmazlar, tahrip ederler, kırıp dökerler. Bir şeyi daha görüyoruz filmde. Güvenliğin had safhada olduğu, her yerde kontrol ve arama noktalarının bulunduğu yerlerden kapı gibi büyük şeyleri bile geçirmektedir bu hırsızlar. Böylece bir yaşamın geri dönmemek üzere izleri silinmekte ve bir kültürün yavaşça belleklerden silinmesi sağlanmaktadır.

Daha önce kapı üstüne bir yazı yazmıştım Gazete Duvar’da. O yazıda kapıyı evdeki huzurun başlangıç yeri ve evin sıcaklığının çıkış yeri olarak düşünmüş, dışarıdaki kötülüklere izin vermeyen bir başlangıç noktası olarak yazmıştım. Kavuşmanın, sarılmanın, vedalaşmanın, samimiyetin ve sıcaklığın ilk durağıdır kapı bana göre. Korkular, kötülükler onun önüne ya da arkasına atılır ve güven köprüsüne doğru yol alınır. Bir tür koruyucu köprü olarak düşünmüştüm ve hâlâ da bu düşüncemi korumaktayım.

Gezdiğim tüm eski, tarihi dokusu olan yerlerde mutlaka bulduğum kapıları fotoğraflamışımdır. Çünkü o kapılara elimi sürdüğümde, evin içindeki anılara da dokunmuş olduğum hissini yakalar ve evin yapısına göre de içini kafamda canlandırırım. Kapı filmini izlediğimde hep bu duygularla doluydum. Fenalık bazı insanlar için sürdürülebilir bir keyfiyetti aynı zamanda. Yok etme üstüne kurdukları bir vandalizmin çok çok ötesindedir içlerini saran kirli duyguları. Çaldıkları kapı değildi sadece. O kapıların açıldığı evlerin hünerini, belleğini, içini kaçırıyorlardı.

Hagop Mıntuziri’nin İstanbul Anıları’nda okumuştum. Ermeniler sürgüne gönderildiklerinde evlerinin kapılarını, kilise kapısını öper gibi öpmüş ve öyle ayrılmışlar köylerinden. Kötülüğün ve çaresizliğin iki yönünü anlarız bu anlatımdan. Kötülük mekâna, mekânın ruhuna saldırır. Çaresizlik mekâna son kez dokundurur. Bütün geçmiş o mekânın kapılarına tanımlanır. Ta ki kapı yıkılana kadar.

Kötülüğün büyüsünü bozan baba, torunuyla anılarını tanımladığı kapısının peşine düşer. Bu aramayla bir tür yol hikâyesine döner film. Belleğini aramaya çıkan bir babanın inadıyla anlatılır o kaçakçılık trafiği. Geçilen güzergâhlar, satılan yerler. Baba sökülen canının peşindedir. “Malla, mülkle işim mi olur benim. Benim yüreğimi sökmüşler” der kapıya satan köylü kurnazı tüccara. Daha sonra koleksiyonerlere mal satan antikacıya seslenir. “O kapının üstündeki su damlası, benim yirmi beş yıldır koklayamadığım oğlumun teridir. O kapının üstündeki hayat ağacının dalı kırık artık. Çünkü benim oğlum öldü. O kapıdaki güvercin yok artık. Biz evimizden, barkımızdan, yurdumuzdan göç ettik.” Her şey ne kadar birbirinin içinde ve benzeşik. Bu sözlere çok söz eklemek mümkün. Hrant Dink’i anımsarız hemen. “Evet, kendimi bir güvercinin ruh tedirginliği içinde görebilirim, ama biliyorum ki bu ülkede insanlar güvercinlere dokunmaz. Güvercinler kentin ta içlerinde, insan kalabalıklarında dahi yaşamlarını sürdürürler. Evet, biraz ürkekçe ama bir o kadar da özgürce.” Ancak ne kapıdaki güvecin kalmıştır, ne de güvercinlere dokunulmayacağını düşünen o güzel adam.

Süryaniler bu toprakların kadim halklarındandır. Geçmişidir. Kendi ellerimizle kuruttuğumuz bir çiçek bahçesinden kalan son papatyalardır. Kuruyanı yeniden canlandırmak zordur. Film bunu da aktarıyor. Duygu göçünün, bilinç göçünün, kültürel göçün nelere yol açtığını da görüyoruz kuruyan o bahçeden kalan enkazdan. Bir yerden göç başladı mı, önce toprak, sonra ağaçlar ve daha sonra evler kurur. Kapı da düşünce, geriye üstü örtülen bir sır kalır. Kapı, bu anlamda anlatmak istediğini anlatan, duygu dolu bir film. 2019 başlarında sinemalardaydı. Ancak internetteki sinema kanallarından izlenebiliyor ve izlemeyenlere öneririm. Selam olsun Kadir Efendi’ye ve onun büyük oyunculuğuna diyerek de noktalayalım cümleyi.

( Kaynak: Özgün Enver Bulut Artı Gerçek Köşesinde yazdı: Kapıdaki güvercin )

Yorumlar (0)
6
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Olası bir erken seçimde hangi ittifaka oy verirsiniz?
Olası bir erken seçimde hangi ittifaka oy verirsiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 9 23
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 10 20
4. Beşiktaş 9 16
5. Kasımpaşa 10 15
6. Gaziantep FK 10 15
7. Karagümrük 10 14
8. Göztepe 9 14
9. Başakşehir 10 14
10. Konyaspor 9 12
11. Rizespor 9 12
12. Malatyaspor 9 12
13. Hatayspor 7 12
14. Trabzonspor 10 12
15. Antalyaspor 10 10
16. Sivasspor 9 9
17. Erzurumspor 9 9
18. Kayserispor 9 8
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 9 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 11 23
2. Ankara Keçiörengücü 11 21
3. Samsunspor 11 20
4. Adana Demirspor 10 18
5. İstanbulspor 10 18
6. Tuzlaspor 10 18
7. Altay 9 16
8. Giresunspor 10 16
9. Bursaspor 11 14
10. Balıkesirspor 11 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Adanaspor 9 12
13. Bandırmaspor 11 11
14. Ümraniye 11 10
15. Menemen Belediyespor 9 9
16. Ankaraspor 10 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Tottenham 10 21
2. Liverpool 10 21
3. Chelsea 10 19
4. Leicester City 10 18
5. Southampton 10 17
6. Wolverhampton 10 17
7. Everton 10 16
8. M. United 9 16
9. Aston Villa 8 15
10. Man City 9 15
11. West Ham 9 14
12. Leeds United 10 14
13. Newcastle 10 14
14. Arsenal 10 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. Fulham 10 7
18. West Bromwich 10 6
19. Burnley 9 5
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 11 24
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 11 20
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Barcelona 9 14
8. Granada 10 14
9. Athletic Bilbao 10 13
10. Elche 9 13
11. Getafe 10 13
12. Deportivo Alaves 11 13
13. Valencia 11 12
14. Real Betis 10 12
15. Osasuna 10 11
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 11 10
18. Celta de Vigo 11 10
19. Levante 10 8
20. Huesca 11 7