banner55

Ragıp Zarakolu yazdı: Kırılma noktası

      Kürtlerin bir 'onurları' kalmış yitirmedikleri! Bunu da İstanbul’da kanıtladılar. 2015 ve 2019 Haziranı'nda iki kez AKP’nin ve Erdoğan’ın dizini kırarak.

Manşet 25.06.2019, 03:46 25.06.2019, 03:46
10
Ragıp Zarakolu yazdı: Kırılma noktası

 

 

 

Kürtlerin bir 'onurları' kalmış yitirmedikleri! Bunu da İstanbul’da kanıtladılar. 2015 ve 2019 Haziranı'nda iki kez AKP’nin ve Erdoğan’ın dizini kırarak. Umarım AKP’si, CHP’si artık uyanır.





Evet, TC bir kırılma noktasına daha geldi. Yenilenen İstanbul seçimleri bir kez daha gösterdi ki, Türkiye’de demokrasinin kilidi Kürtlerin elinde.

Kürtleri yok sayarak, bastırarak şekli demokraside bile ilerlemek mümkün değil.

İstanbul, Türkiye tarihinde iktidar değişimlerinde hep belirleyici olmuştur.

1950-54-57 seçimlerinde DP, İstanbul’u hep kent nüfusunun dörtte birini oluşturan “azınlık” oylarının desteği ile aldı. Bu nedenle mv aday listelerinde “azınlık” mensuplarına yer verdi.

Çünkü o dönem var olan seçim sistemine göre bir ilde en çok oy alan parti bütün milletvekillerine sahip oluyordu.

1961 anayasası ile Türkiye daha demokratik nisbi seçim sistemine geçti, hatta en küçük oy bile, milli bakiye sistemi ile Türkiye genelinde değerlendirilerek parlamentoya yansıyabiliyordu. TİP bu sayede 1965 seçimlerinden sonra 15 milletvekiline sahip olabildi. Bu nedenle de “çoğunluk” partisi AP’nin ilk işlerinden biri bu demokratik uygulamaya son vermek oldu. 1969 seçimlerinde TİP parlamentoya sadece 2 mv sokabildi.

1961 anayasasını “darbe” anayasası olarak görmemek gerek, bu anayasa 1960 öncesi yoğun tartışmaların ürünü idi. “Çoğunluk” oyu diktasının nasıl önlenebileceği noktasında yoğunlaşmıştı.

Şimdi benzer bir işlevi İstanbul’daki Kürt ve sosyalistlerin oyları belirliyor.

12 Eylül rejimi, siyasal sistemde var olan hükümet kuramama krizini, %36 oy alan partinin mecliste çoğunluk olmasını sağlayacak antidemokratik seçim sistemi getirdi.

Bunu da Kürtlerin ve sosyalistlerin olası parlamentoya girişini engellemeyi amaçlayan %10 barajı ile sağladı.

Ama bu sistemin ilk kurbanı cuntanın kendisi oldu. Birinci parti yapmayı hedefledikleri parti değil, siyasal islamın önünü açan ANAP birinci parti oldu. %10 baraj nedeniyle, çöpe giden oylar ANAP’a ve yöreye göre diğer partilere yazılıyordu.

Sistem partileri ve özellikle CHP geleneğinden gelen partiler arasında parçalanma, siyasal islamın yüzde yirmiler düzeyinde oy ile İstanbul’u ve daha sonra Ankara’yı “fethine” olanak sağladı.

Ve bu mevzileri son yerel seçimlere kadar ellerinde tuttular. Sistem içinde bu mevziler üzerinden kök saldılar.

CHP, 10 yıl kendilerini İstanbul dışında tutan azınlık mensuplarını, 1961 yılında ilk koalisyon hükümetini kurar kurmaz, “Azınlıklar Tali Komisyonu"nu kurarak tasfiyeyi hedef aldı. Bir anlamda cezalandırdı.

1957 seçimlerinde DP listesinden parlamentoya giren “azınlık” mensupları Yassıada temerküz kampına konuldular. Ve bazıları yaşamlarını orada yitirdi. Aleksandros Hacopulos, Dr. Zakar Tarver, Yusuf Salman, İzak Altabev, Hristaki Yoannidis, Mıgırdıç Şelefyan’ı saygıyla anıyorum.

Oysa 1954 seçimlerinden sonra DP’nin otoriterleşme eğilimleri göstermesi ile birlikte azınlık mensupları arasında da özellikle, 6-7 Eylül pogromu (aslında CHP/DP ortak prodüksiyonu idi) ve  57 seçimlerinden sonra CHP’yi destekleme eğilimleri göstermeye başlamıştı.

Örneğin 27-28 Nisan gençliği arasında Neoklis Sarris gibi genç Rumlar da vardı. Sarris CHP üyesi olduğu gibi, İnönü ile resimleri bile vardı. Annesi Falih Rıfkı Atay’ların, Latife hanımların falan dostu idi. Ama bütün bunlar 1964 tehcirinin parçası olmalarını engellemedi. Tehcir kararını İstanbul emniyetinin Rum memurları tebliğ etti. Bu Rum memurların akıbeti ise meçhul!

İnönü’nün Heybeli Ada’da yazlığı vardı. Şimdi Müze. Oraya gelişlerinden birinde, sokakta Rumca konuşan birilerini görünce, “bunlardan hala var mı?” diye soracaktı.

Azınlık temsilcileri en son 1961 Anayasasını hazırlayan Kurucu Meclis’te yer aldılar. 1961 Anayasasının hazırlayıcıları arasında yer alan Erol Dilek, Hermine Agavni Kalustyan ve Kaludi Laskari’yi saygıyla anıyorum.

30 küsür yıl sonra TBMM’ye giren ilk Yahudi mv 1996 yılında Cefi Kamhi, 2011 yılında Süryani mv Erol Dora olacaktı. 2015 seçimlerinde ise HDP (Garo Paylan) yanında AKP (Markar Eseyan) ve CHP’de (Selian Doğan) Ermeni mv’ine listelerinde yer verecekti. İlk Ezidi mv ler de (Ali Atalan ve Feleknaz Uca) Meclise 2015 yılında HDP listesinden girecekti. 2018 yılında ise Süryani mv Tuma Çelik yine DHP listesinden çıkacaktı. Sonuç olarak Kürt siyaseti, 2011’den itibaren farklı kimliklerin parlamentoda temsilinin önünü açacaktı. Tam 50 yıllık bir kesintiden sonra!

Bu bakımdan İmamoğlu’nun Kürtlere, İstanbul’un azınlıklarına Kılıçdaroğlu’na oranla daha dikkatli bir söylem kullanmasını önemsiyorum.

Ama ilk başlarda Erdoğan’ın söyleminin de bugünkü söyleminden farklı olduğunu unutmamak gerek.

2015 seçimleri ile AKP’nin dizi kırıldı. %10 barajın önce ANAP’a sonra AKP’ye sağladığı büyük rant sona erdi. %15 oy aldıkları Kürt illerinde bütün mv’liklerini götürüyorlardı.

2015 Haziran seçimlerinde kaybetmenin bedelini, Kürt halkına Şırnak, Cizre, Sur, Yüksekova gibi yörelerde çok ağır ödettiler.

Kürt mv’leri, belediye başkanları, siyasette başarılı BDP, HDP kadroları 2007 yılından beri ikinci adres olarak hapishaneleri mesken edindiler.

Ama Kürtler bu ülkede “azınlık” statüsüne sığmayacak kadar çoklar. ATK’lar ile bitirilemeyecek kadar. MGK’lar da 30 yıldır yetmiyor.

Ve bir “onurları” kalmış yitirmedikleri!

Bunu da İstanbul’da kanıtladılar. 2015 ve 2019 Haziranı'nda iki kez AKP’nin ve Erdoğan’ın dizini kırarak.

Umarım AKP’si, CHP’si artık uyanır.

( Kaynak: Artı Gerçek

Yorumlar (0)
1
hafif kar yağışlı
Günün Anketi Tümü
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11
Günün Karikatürü Tümü