banner55

Vücudumuzda 'artık ihtiyaç duymadığımız' bölümler

      İnsan vücudunda bazı bölümler ya da özellikler işlevini yitirmiş olsa da var olmayı sürdürüyor. 'Evrimsel atık' olan adlandırılan 6 özellik nedir? Evrim uzun bir yol katetti.

Sağlık 22.01.2019, 12:43 22.01.2019, 12:43
1
Vücudumuzda 'artık ihtiyaç duymadığımız' bölümler

 

 

 

İnsan vücudunda bazı bölümler ya da özellikler işlevini yitirmiş olsa da var olmayı sürdürüyor. 'Evrimsel atık' olan adlandırılan 6 özellik nedir?

Evrim uzun bir yol katetti. Ama aynı zamanda bu çok yavaş bir süreç.

Bazı özellikler pek çok nesil için artık işlevlerini yitirmiş olsalar da var olmayı sürdürüyor. Bu evrimsel 'artıklar' ya da artakalan özellikler insanlarda da var.

Evrimsel antropolog Dorsa Amir Twitter'daki paylaşımlarında "Vücudunuz aslında bir doğa tarihi müzesi" diyor.

Öyleyse bu işlevini yitirmiş görünen özellikler neden hala vücudumuzda? Çünkü evrim aşamalı bir süreç.

İnsan evrimiGetty ImagesGeçersiz pek çok özellik milyonlarca yıldır bizimle.

Bazen yeterince doğal seleksiyon baskısı olmuyor ve nesilden nesile bu özellik aktarılıyor. Bazen de evrim sürecinde organlar 'eksaptasyon' denilen yeni işlevler geliştirebiliyor.

O zaman vücudumuzdaki bu bölümlerin bir zamanlar bir işlevi olduğunu nereden biliyoruz?

BBC'ye konuşan Dorsa Amir "Bu özelliklerin orijinal işlevi konusunda tezler öne sürebiliriz. İnsanların primat ve memeleri kuzenlerindeki özelliklerle karşılaştırılabilir ve bunların ayakta kalma konusunda hayati olup olmadığı incelenelebilir" dedi.

Söz konusu 'artık' özelliklerin altısı şöyle:

1. Palmaris longus kası

palmaris longus kasıGetty ImagesPalmaris longus kası insanların ağaçtan ağaca sıçramasına yarıyordu.

Size küçük bir deney: Ellerinizin arkasını düz bir zemine koyun ve baş parmağınızla serçe parmağınıza değin.

Bileğinizde ikili bir kas görüyor musunuz? Onun adı Palmaris longus.

Eğer göremiyorsanız endişelenmeyin. İnsanların yüzde 18'inde artık bu kas bulunmuyor ve olmaması bir eksiklik değil.

Bu 'evrimsel atıklara' iyi bir örnek. Bu kas ağaçlarda yaşayan orangutanlar gibi primatlarda istikrarlı biçimde görülüyor ancak karada yaşayan primatlarda farklılık gösteriyor.

Dorsa "Bu ağaçlar arasında hareket açısından işlevsel olduğunu gösteriyor" diyor. Bugün ise bu kas cerrahların favorisi.

Dorsa "Cerrahlar ellerin işleyişinde bir işlevi olmayan bu kası yeniden yapılandırma ameliyatlarında sıklıkla kullanıyor" diyor.

2. Darwin yumrusu

Diğer memeliler bu yumruğu av ve yırtıcı hayvanları belirlemek için kullanıyor.Getty ImagesDiğer memeliler bu yumruğu av ve yırtıcı hayvanları belirlemek için kullanıyor.

Why Evolution is True (Evrim Neden Gerçek) kitabının yazarı Jerty Coyne "Eğer kulaklarını oynatabiliyorsanız o zaman evrimi sergiliyorsunuz demektir" diyor.

Kulaklarımızı kafa derimize bağlayan üç kastan biri kulağınızın üst tarafındaki küçük yumru.

İnsanların çoğunda bu kas hiçbir işe yaramıyor fakat bazıları bu kası kulaklarını oynatmak için kullanıyor.

Bu ilk kez bilim insanı Charles Darwin tarafından gündeme getirildiği için Darwin yumrusu olarak biliniyor.

Dorsa "Yumrunun artık olup olmadığı konusunda bir tartışma olsa da kulakların çevresindeki kasların işlevsel olmadığı ileri sürülüyor" diyor.

Coyne bu kasların atlar ve kediler gibi hayvanlarda kulakları oynatmak için kullanıldığını söylüyor.

Hayvanlar bu kaslarla yavrularının yerini anlamak, yırtıcı hayvanları duyabilmek için kullanıyor.

3. Kuyruk sokumu

Kuyruk sokumu atalarımızın hareket etmesinde ve denge sağlamasında hayatiydi.Getty ImagesKuyruk sokumu atalarımızın hareket etmesinde ve denge sağlamasında hayatiydi.

Dorsa Amir'e göre kuyruk sokumu "en bariz evrimsel artık". "Bu bizim ağaçlarda hareket etmemizi ve denge sağlamamıza yardım eden kuyruklarımızdan yadigar".

Bu aynı zamanda eksaptasyon sürecine de güzel bir örnek. Kuyruk sokumu şimdi kaslar için bir çıpa görevi görüyor.

4. Plica semilunaris ya da üçüncü gözkapağı

Üçüncü göz kapağı gözün köşesindeki katlı bir dokuGetty ImagesÜçüncü göz kapağı gözün köşesindeki katlı bir doku

Gözünüzün köşesindeki küçük pembe şeyi görüyor musunuz?

Niktitant zar ya da üçüncü göz kapağı olarak bilinen bu doku bizim evrimsel geçmişimizden geliyor.

Dorsa "Üçüncü kapakla yatay olarak göz kırpılıyordu. Ancak bu bugün hayatımızda bir işlevi yok" dedi.

Kuşlar ve kediler gibi diğer hayvanlarda bunun hala çalıştığını görebilirsiniz.

5. Piloereksiyon ya da tüylerin diken diken olması

Kediler gibi bazı hayvanlar kendilerini daha büyük göstermek için kabarıyor.Getty ImagesKediler gibi bazı hayvanlar kendilerini daha büyük göstermek için kabarıyor.

Kediler korktuklarında neden kabarır biliyor musunuz?

Biz de korktuğumuz ya da üşüdüğümüzde tüylerimizin diken diken olması bu yüzden.

Bilim insanları buna piloereksiyon refleksi diyor.

Dorsa "Gezegendeki zamanımızın çoğunu kürklü memeler olarak geçirdik. Piloereksiyon daha büyük görünme ya da üşüdüğünüzde vücudun ısı kaybını önlemek için gelişmiş bir refleks. Zaman içinde vücut tüylerimiz dökülünce bu refleks de işlevsiz hale geldi. Artık orijinal görevini yapmıyor" dedi.

6. Avuçlama refleksi

Primat atalarımızın bebekleri ulaşım için anne ve babalarına tutunuyordu.Getty ImagesPrimat atalarımızın bebekleri bu yolla ulaşım için anne ve babalarına tutunuyordu.

Avuçlama refleksi bir bebek bir şeyi avucunda sıkı sıkı tutmasıyla izlenebilir. Bu refleks diğer primatlarda hala işe yarıyor.

Ulaşım için yetişkinlere tutunma özellikleri doğuştan geliyor.

"Bizim avuçlama refleksimizin de bu amacı bulunduğu varsayılıyor. Ancak bizim bebeklerimiz diğer primat yavrularına kıyasla daha prematüre doğuyorlar. İnsan yavrusu başını tutamıyor ya da hareket edemiyor" diyor Dorsa.

Evrimsel artık olarak görülen diğer vücut bölümlerinden biri de apandisit. Atalarımızın bunu sindirim için kullandığı söyleniyor ancak bugünkü insan vücudunda pek bir görevi yok.

Bazıları da primatların lifli gıdaları öğüttüğü yirmi yaş dişlerinin de evrimsel artık olduğunu savunuyor. Bugün yirmi yaş dişleri ağızlarımızda fazla diş olduğu için çekiliyor. Büyük olasılıkla yıllar içinde çenelerimiz daha yumuşak yiyecekler nedeniyle küçüldü. Ancak bunların artık olduğunu ispatlayan yeterli kanıt yok.

Bir şey kesin; her insan bu özelliklere sahip değil. "Evrimsel atıklar" dünya çapında da farklılık gösteriyor. Bu da zaman içinde değişecek bir şey.

banner3
Yorumlar (0)
22
açık
Günün Anketi Tümü
2020- 2021 Yılın Şampiyonu Hangi Takım olur?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 36 83
2. M. United 36 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 36 64
5. Liverpool 36 63
6. Tottenham 36 59
7. West Ham 36 59
8. Everton 36 56
9. Arsenal 36 55
10. Leeds United 36 53
11. Aston Villa 36 49
12. Wolverhampton 36 45
13. Crystal Palace 36 44
14. Southampton 36 43
15. Burnley 36 39
16. Newcastle 36 39
17. Brighton 36 38
18. Fulham 36 27
19. West Bromwich 36 26
20. Sheffield United 36 20
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 37 83
2. Real Madrid 37 81
3. Barcelona 37 76
4. Sevilla 37 74
5. Real Sociedad 37 59
6. Real Betis 37 58
7. Villarreal 37 58
8. Celta de Vigo 37 53
9. Athletic Bilbao 37 46
10. Granada 37 45
11. Osasuna 37 44
12. Cádiz 37 43
13. Valencia 37 42
14. Levante 37 40
15. Deportivo Alaves 37 38
16. Getafe 37 37
17. Huesca 37 33
18. Elche 37 33
19. Real Valladolid 37 31
20. Eibar 37 30
Günün Karikatürü Tümü
banner56