11.12.2018, 11:19 35

Seher yeğin yazdı:Dersim kültür,dil ve müziğine hayat veren sanatçı maviş güneşer ve yeni albümü;Ax de vaji

DERSİM KÜLTÜR, DİL VE MÜZİĞİNE HAYAT VEREN SANATÇILARDAN MAVİŞ GÜNEŞER

VE YENİ ALBÜMÜ: AX DE VAJİ

Ezgiler yalnızca doğanın ritmi ve ruhun melodisi değildir. Ezgiler geçmişten bugüne, bugünden geleceğe devrolan miras ve evrenin sonsuzluğunda hep yankılanacak dilidir.

Maviş Güneşer, 1994 yılında Agıré Jiyan grubu ile iki yıl solist olarak birlikte çalıştıktan sonra 1999 yılında anadili zazaca’da yazdığı şarkılardan oluşan “Keje” isimli ilk solo albümünü çıkardı. 90’lı yıllar zazaca müziğin yaygın olduğu yıllar değildi. Yaptığınız işin kabul görmesi için daha büyük emek gerekiyordu. Özellikle asimile edilen, yok edilen, topluma nüfuz etmiş önyargılarla horlanan ve görmezden gelinen bir halkın kültürü ve tarihi söz konusu olduğunda daha titiz ve özenli bir çalışma ve her şeyden çok da sabır gerekiyor. Ancak böylesi bir süreç sonunda yaptığınız iş meyvesini verir tıpkı kayalara, dağlara verdiğiniz ses gibi, o dağ ve o kayalar da sesinizi geri verir size.

Hayati öneme haiz bu nedenlerden dolayıdır ki, Maviş Güneşer kendi anadilinde müziğe ve geleneksel kültüre önem vererek çalışmalarını bu yönde sürdürdü. Bunu yaparken birçok zorlukla karşılaştı ve bu zorluklara karşı mücadele etti. Bu yüzden Maviş Güneşer’in sanat hayatını incelerken soyut bir sanat perspektifiyle bakarsak, onun icra ettiği sanatın yalnızca bir yönünü görmüş oluruz. O kaybolmaya yüz tutmuş bir dilin inatçı sanatçılarındandır.

Güneşer, 2000 yılında politik nedenlerden dolayı istemeyerek de olsa çok sevdiği topraklarından ayrılarak Almanya’ya gelmek zorunda kaldı. Almanya’ya gelmesi müzik çalışmalarına sanat yaşamına ara verdiği anlamına gelmiyordu. Farklı bir coğrafyada sanatını icra etmeye devam edecekti. Almanya’da Metin-Kemal Kahraman kardeşlerle tanıştı. "Meyman", "Çeveré Hazaru" ve "Saé Moru / Şahmaran", “Oğul” albümlerinde solist olarak yer aldı. Ayrıca 2003-2007 yılları arasında kadın müzisyenlerden oluşan "Lilith" grubuyla birlikte farklı dillerden kadın şarkılarını icra ettikleri bir albüm kaydetti. Birkaç kısa film için özgün müzikler yaptı. Son olarak Metin-Kemal Kahraman’la birlikte 7-8 yıldır üzerinde çalıştıkları Dersim geleneksel ağıtlarını içeren bir albüm hazırladı. “Ax de Vaji / Ah Söyleyeyim” adını verdikleri bu albüm yakında dinleyicileriyle buluşacak.

Dersim kültür bölgesi, Kızılbaş-Alevi inancının ve sosyal sisteminin son merkezi konumundadır. Bundan dolayı Dersim halkı tarihte birçok zulüm ve sürgün görmüş, acılar biriktirmiş olsa da yok-olmak ile var-olmak arasındaki mücadelede hayata tutunmayı her defasında başarmıştır.

Dersimliler, kadim bir halk olarak yaşadıkları bütün güçlükleri belki de en iyi ağıtlarla dile getirmişlerdir. Dünya’nın birçok bölgesine dağılmış bu halk için müzik öyle bir şeydir ki aynı acıyı, özlemi, gurbeti, sürgünü, yoksulluğu ve zulmü yaşayan her ferdinin kalbini nerede olsalar da birleştiren, her defasında yeniden attıran bir nefes gibidir. Dolayısıyla biz, Maviş Güneşer’in yalnızca müziğinden söz etmiyoruz, sanatçının kadim şarkılar aracılığıyla bu bütünleştirici, inşa edici, hafıza aktarıcı rolünün önemini ve güzelliğini de dile getirmiş oluyoruz.

Tam da bu anlamda, sanatçının yeni albümü “Dersim Politik Ağıtları” yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunan bu dilin kalbine dokunmakla kalmıyor, o dilin hafızasına kazınmış ağıtlar aracılığıyla farklı bir tarih okuması da denemiş oluyor.

Anlaşılacağı gibi Maviş Güneşer, zazaca dilinden ezgilerini halkla buluşturma çizgisini bozmadı; tam aksine bu çizgide ısrarlı oldu ve geliştirdi. Çünkü bir dilin kaybolmaması, varlığını sürdürmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması için sözlü ve yazılı olarak kendisini ifade etmesi gerekiyor. Müzik yalnızca dinleyicilerin kulaklarına hoş gelen, onları kâh sevindiren kâh duygusallaştıran bir tını, bir armoni ya da enstruman ritmi değildir. Müzik, tıpkı binlerce yıl önce anlatılan destanların bugüne aktarımı gibi, bugünden geleceğe bir kültür, sanat, yaşam tarzı, dil ve dolayısıyla toplum için sağlıklı bir kültürel varoluş hafızası, yani bir bellek aktarıcısıdır. Neden sağlıklı toplum diyoruz? Kendini ana diliyle ifade edemeyen bir toplumun sağlıklı olmasından söz edebilir miyiz?  Çünkü bir toplumun kendi kültüründe kendi diliyle konuşması ve ona, ustaca dokunuşlarla ruh yani türkü, ağıt, ritim, melodi katması sağlıklı toplum için olmazsa olmazlardandır. Aslında sanatçı doğanın ve toplumun seslenişi ve ahenkli ritmidir.

Sanatçının müziğe ve sanata bakış açısı ya onu popüler kültürün yozlaştıran öznesi yapar ya da halkın sesi soluğu yapar. Maviş Güneşer’i tam da bu anlattığımız çizginin sanatçısı olarak bugünden yarına güçlü bir miras taşıyıcısı olarak görmemiz gerekmiyor mu? Bizler ancak böyle bir bakış açısıyla hem sanatı, hem sanatçıyı ve sanatın halkla ilişkisini doğru temellerde değerlendirmiş oluruz. Maviş Güneşer yeni albümü “Ax de Vaji / Dersim Politik Ağıtları” ile bu minvalde sanatın, kültürün, tarihin ve dilin hakkını vermiş görünüyor.

 

 
Yorumlar (0)
19
açık
Günün Anketi Tümü
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü
banner58