08.01.2022, 19:53 52

Sokak meselesi ve Kazakistan halk direnişi

Türkiye’de sokak tartışmasının sürdüğü günlerde Kazakistan’da sokaklar hareketlendi. Geçen yılın son günlerinde Şili ve Peru’daki halkçı hareketlerin seçimlerde kazandığı zafer kayıtlara geçmişti. Dünyanın birçok bölgesinde mücadeleler sürüyordu. Kapitalizme, sömürü ve baskıya karşı bitmeyen bir mücadele vardı. Halka yabancı, kapitalizmin işleyişinin kölesi olmuş ve bunu diktatörlüklere vardıran yönetimlere karşı her tarafta süren mücadelenin yeni yıla yeni umutlar taşıdığını düşünüyorduk. Çok erken bir müjdeyle sarsıldı dünya.

Kazakistan işçilerinin dalgalandırdığı mücadele bayrağı bir anda yirmi milyona yakın ülkenin dört bir yanında dalgalanmaya başladı. Oysa Orta Asya ülkesi, zengin doğal gaz ve petrol kaynaklarına sahip Kazakistan “sakin” bir ülkeydi. Zengin petrol, kömür, uranyum yataklarına sahip ülkenin böyle bir anda sokağı ısıtacağı pek düşünülmüyordu. 30 yıllık yönetim gerçeği ters yüz ederek toz pembe tablolar çizip yoluna devam ediyor olduğunu düşünüyordu. Ancak öyle olmadı.

Kazakistan’daki gelişme, Türkiye’de “sokak” tartışmasının yapıldığı bir zamanda iktidara ve muhalefete verilen bir yanıt gibi oldu. Yani sokak ne öyle birilerinin “Çıkın da göreyim, gününüzü göstereyim” tehditlerine göre suskunluğa gömülüyor, ne de “Sokağa çıkan kim, bizi sokağa çekmek istiyorlar ama biz ona gelmeyiz” mealindeki açıklamalara itibar ediyor. Sokak bu! Hiç beklenmedik bir anda dolup taşıyor. 

Şimdi Kazakistan’da konuşuyor sokaklar! Nazarbayev sarayında mı bilinmiyor, sessiz suskun. Görevden alındığı söyleniyor. Canının derdine düşmüş görünüyor. Üzerine oturduğu serveti korumanın yollarını aradı onlarca oligark. Ülkeyi terk etmek için sıraya girdiler, özel uçaklarını çalıştırdılar, yurt dışına kaçırdıkları, yabancı bankalardaki servetlerine uçmak için yol aradılar. 

Nazarbayev, en zenginlerinden Kazakistan’ın. Onun da kızları damatları dolar milyarderi. Dışarıda lüks ve sefahat içindeler. İçeride büyük konsorsiyumların, vakıfların, kaynakların başında kimi. Aile ile ilgili skandalları bitmek bilmiyor. Astana olan eski başkentin ismini “Nur-Sultan” olarak değiştirdi. Bir kızı senato başkanı… Yakın çevresi güvenlik, istihbarat sorumluları. Muhalefet baskı altında. Kimi hapiste, kimi kendini dışarıya atmakta buldu çareyi. Çelik ekibiyle yönetiyor ülkeyi. Nursultan Nazarbayev’in, idolü Putin. Onun gibi yönetmekteydi ülkeyi. 30 yıl iktidarda kaldıktan sonra devlet başkanlığını sözünden çıkmayacağını düşündüğü daha önce Dışişleri Bakanı olan Tokayev’e devretti ancak güvenlik konseyi başkanlığını sürdürüyor. Tüm ekonomik, sosyal, siyasal kararları verecek makamda yer tutmaya devam ediyor. 2019’da devlet başkanlığı görevini Batı ile, Çin ve Rusya ile oldukça iyi olan, Doğu Batı ilişkilerini iyi dengeleyecek olan Tokayev’e devretse de esas yönlendirici yine oydu.

“Sovyetlerin yıkılışı”ndan sonra en istikrarlı görünen Kazakistan şimdi hareketli. Bölgenin diğer ülkeleriyle kıyaslandığında görece daha “mutlu” gösterilen ülke şimdi yolsuzluğa son verilsin, gelirde adalet sağlansın, hak ve özgürlükler tanınsın diye sokakları dolduruyor. “İstifa” bağırışları kapıya dayanınca hükümeti görevden aldı Devlet Başkanı. Ancak, onun ve arkasındaki Nazarbayev’in yeri de sallanıyor.

Gelir adaletsizliği, yolsuzluk ve baskı halkın canına tak etmiş görünüyor. Zira petrol ve gazda dünyadaki ilk ona giren ülkelerden biri olan Kazakistan’da kaynakları bir avuç zengin yağmalıyor. Rusların Mavi Akım hattı ile dünyaya sattığı gazın kaynakları Kazakistan’dan gidiyor. Gazı Türkiye’ye ve dünyaya ulaşan, özellikle Hazar Denizi bölgesindeki kaynaklarıyla servet kazanan ülkenin halkı yoksul. Çalışan, kaynakları işleyen işçiler aç ve perişan. Asgari ücret 100 dolara denk düşüyor. Üreten bizsek, kullanan da biz olmalıyız diyor işçiler ve halk.

Aslında gaza yapılan yüzde 100 zam karşısında isyan etmesinin birçok nedeni var. Ekonomik, sosyal, siyasal birçok neden… İşçiler ve halk gazın halka ücretsiz verilmesini talep ediyor. Yasakların son bulmasını istiyor. Yeni bir anayasa için reform öneriyor. Yasaklı komünist ve sosyalist partilerin üzerindeki baskıların son bulmasını dile getiriyor. İşçilerin kendi sendikalarını kurabilmelerinin önündeki yasaklar kaldırılsın talebi yükseliyor…

Aslında bu son zam bardağı taşıran damla oldu. Dünya piyasalarında, borsada yeni yer arayanlara, servetleri elinde tutan bir avuç oligarka karşı patlayan öfke yılların birikimi. Zira daha önce de birçok tepki ortaya çıktı. İşçi direnişleri yaşandı. Daha önce yabancı işçilere yapılan ücret artışını kendi yurttaşı olan işçilere yapmayan yönetime karşı baş kaldırmıştı petrol işçileri. Ancak bu defaki çok farklı bir boyut kazandı. 14 bölgesi ve üç büyük şehriyle, 19 milyon nüfusuyla çalkalanmaktadır Kazakistan. Petrol ve gazın çıkarıldığı batı bölgesinden işçiler kıvılcımı çaktı ve her tarafa yayıldı

İşte olmadı… İşçiler ve emekçiler bir iktidarı daha sarstı. Zamlar geri alındı. Bazı görevliler görevden alındı. Hükümet gitti. Bazı çevreler “Soros parmağı” söyleyedursun. “Turuncu devrim”, “dış güçler” diyenler var. İşçi ve halk direnişi lekelenmek isteniyor. Bu tanımlar yönetimin işine geliyor. Böylece Rusya’nın asker çıkarmasına olanak yaratılmış oldu. Ancak bu direniş sürüyor. Yönetim çatladı. İniş çıkışlar olsa da işçi ve emekçilerin, halkların demokratik ve halkçı Kazakistan mücadelesi dinmeyecek gibi görünüyor.

Yorumlar (0)
4
açık
Günün Anketi Tümü
"Erken seçim olursa Cumhurbaşkanı kim olmalıdır? "
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 21 50
2. Konyaspor 20 39
3. Hatayspor 21 35
4. Başakşehir 20 34
5. Adana Demirspor 21 34
6. Fenerbahçe 21 33
7. Beşiktaş 21 32
8. Alanyaspor 21 32
9. Gaziantep FK 21 31
10. Sivasspor 21 30
11. Karagümrük 21 30
12. Kayserispor 21 28
13. Galatasaray 21 27
14. Giresunspor 21 25
15. Antalyaspor 21 23
16. Göztepe 21 21
17. Kasımpaşa 21 21
18. Altay 21 18
19. Rizespor 21 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Samsunspor 19 30
8. Adanaspor 19 29
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 19 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 22 43
4. West Ham United 22 37
5. Arsenal 20 35
6. Tottenham 18 33
7. M. United 20 32
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 20 28
10. Leicester City 18 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 21 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 20 44
3. Real Betis 20 34
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Athletic Bilbao 21 28
10. Valencia 20 28
11. Espanyol 20 26
12. Osasuna 20 25
13. Granada 20 24
14. Celta Vigo 20 23
15. Elche 21 22
16. Mallorca 20 20
17. Getafe 20 18
18. Deportivo Alaves 20 17
19. Cadiz 20 14
20. Levante 20 11
Günün Karikatürü Tümü