banner9

banner8

1 Haziran 1992: Rewşen Bedirxan yaşamını yitirdi

Gazeteci, yazar ve aydın Rewşen Bedirxan, 30 yıl önce bugün aramızdan ayrıldı. Rewşen, 19’uncu yüzyılın ikinci yarısında ailesinin sürgün edildiği Kayseri’de 11 Temmuz 1909’da dünyaya gelir.

Tarihten insanlık porteleri 01.06.2022, 09:25
25
1 Haziran 1992: Rewşen Bedirxan yaşamını yitirdi
banner44

Gazeteci, yazar ve aydın Rewşen Bedirxan, 30 yıl önce bugün aramızdan ayrıldı. Rewşen, 19’uncu yüzyılın ikinci yarısında ailesinin sürgün edildiği Kayseri’de 11 Temmuz 1909’da dünyaya gelir.  Sürgünde doğup büyüyen Rewşen, 1913 yılında Bedirxanilerin bu kez Ortadoğu ve Afrika’ya sürgüne gönderildiği dönemde Şam yakınlarındaki Salihiye dolaylarına yerleşir ailesiyle. Ailesinin de çabasıyla kendi dili ve kültürü ile yaşayan Rewşen, annesi öğretmen olmasını istese de hayali olan gazeteciliği seçer. Daha sonraları, her iki mesleği birlikte yapabileceğini düşünerek, Arap öğretmenlik okulunu bitirir. 1925’te Arapça öğretmeni olarak çalışır, bir dönem de okulda müdürlük yapar. Arapçası Kürtçesinden daha iyi olduğundan, edebi ve kültürel çalışmalarını Arapça yapar. 

Hawar dergisine yazan ilk Kürt kadın

1929 yılında Ömer Madan isimli bir Arap ile evlenen Rewşen, bu evliliğinden sonra Celadet Bedirxan ile evlenir. Rewşen’in eserlerinde, eşi Celadet Bedirxan’ın etkisi olur. Rewşen, eşi Celadet Bedirxan ile ilk Kürtçe dergi Hawar’a yazılar yazar. Bir dönem derginin editörlüğünü yapan Rewşen, aynı zamanda Latin alfabesiyle Hawar dergisine yazan ilk Kürt kadındır.

Rewşen,1934 yılında Kadın Birliği Derneği çalışmalarına katılır, ancak 1945’te Kahire’de yapılan kadın kongresinde çalışmalardan ayrılır. 1951’de Türkçeden iki öykü çevirir. İlki “Bir Kadının Anıları” başlığı ile basılır. İkincisi de “Aşk ile Çilem” adıyla yayınlanır. 

‘Jin û Bextiyariya’ makalesi

Rewşen Bedirxan, cins sorunu hakkında önemli makaleler de yazar. Amacı kadınlara ulaşabilmek, bilinçli ve aydınlık geleceğe yürüyecek cehaletle savaşan kadınlar görebilmekti. Bu amaçla kaleme aldığı makalesi “Jin û Bextiyariya”da şunları dile getirir: “Bugün birçok kadın, evin rahatlık ve güzelliğinin para ve zenginlik olduğuna inanıyor. Ancak öyle değildir. Huzur ve mutluluk sadece zenginlikte yatmaz. Fakirlerin öyle elbiseleri var ki, huzur ve bahtiyarlık onların içinde, zenginlerin köşklerinin içinden daha çok karar kılıyor ve rahat yer ediniyor. Güzellik ve bahtiyarlık para ve köşkler değil. Güzellik şudur: Güzel söz, alışveriş ve kendi milleti ve vatanına harcadığı emek, iş ve çalışmadır. Parayla olan yaşamın güzelliği biter. Ancak yurtseverlik ve bilgi ile olan yaşamın güzelliği bitmez.”

1951 yılında Celadet Bedirxan’ı kaybeden Rewşen, 1957 yılında Yunanistan’da gerçekleştirilen Kolonyalizm Karşıtı Kongre için Kürtleri temsil eden 6 delegeden biri olur.

Yaşamı boyunca toplumsal mücadele ve cins mücadelesi veren Rewşen, 1 Haziran 1992’de Suriye’nin Banyas kentinde yaşamını yitirir.

Tarihte bugün yaşanan kimi gelişmeler şöyle:

1981: Yazar Adalet Ağaoğlu'nun romanı “Fikrimin İnce Gülü”, “devletin askeri kuvvetlerini tahkir ve tezyif etmek” iddiasıyla toplatıldı. Adalet Ağaoğlu, 14 Temmuz 2020’de tedavi gördüğü hastanede 91 yaşında yaşamını yitirmişti.

2011: İranlı insan hakları aktivisti Haleh Sahabi 10 yıl önce bugün şüpheli şekilde yaşamını yitirdi. 4 Şubat 1958’de dünyaya gelen Haleh, "Barış için Anneler" grubunun bir üyesiyken 5 Ağustos 2009'da Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad'ın ikinci yemin töreni sırasında Meclis önünde yapılan eylemde tutuklandı. "Rejim aleyhine propaganda yapmak" ve "kamu düzenini bozmak" suçlamalarıyla 2 yıl hapis cezası verilen Haleh, Mayıs 2011'de babasının cenazesi için geçici olarak serbest bırakıldı.

Haleh, babasının cenaze töreninde şüpheli şekilde yaşamını yitirdi. Hükümet, Haleh’in kalp krizi sonucu yaşamını yitirdiğini söylese de birçok kaynak, onun darp edilerek katledildiğini iddia ediyor. İddialara göre Haleh, babasının cenazesi sırasında Basij* milislerinin birkaç üyesiyle tartıştı. Cenaze töreni durdurulmaya çalışıldı ve Haleh’in babasının cenazesi kaçırıldı. Bu sırada Haleh yere düştü. 

ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Mark Toner daha sonra yaptığı açıklamada, Haleh Sahabi'nin “İran güvenlik güçlerinin kınanması gereken eylemlerinin bir sonucu olarak öldüğünü” söylemişti.

2020: Mardin Nusaybin Barış Anneleri Meclisi üyesi Nure Tekin (64), kaldırıldığı Kızıltepe Devlet Hastanesi’nde yaşamını yitirdi. Uzun süredir rahim kanseri tedavisi gören Barış Annesi, rahatsızlanınca Kızıltepe Devlet Hastanesi’ne hastaneye kaldırıldı. Burada yaşamını yitiren Nure, ilçe merkezinde bulunan Hececa Mezarlığı’nda son yolculuğuna uğurlandı.

( Kaynak: JINNEWS )

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Bu Pazar Erken Seçim Olsa Oyunuzu Hangi İttifak'ına  verirsiniz?
Bu Pazar Erken Seçim Olsa Oyunuzu Hangi İttifak'ına verirsiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 15 27
3. Rizespor 14 25
4. Pendikspor 14 25
5. Bodrumspor 15 25
6. Keçiörengücü 15 26
7. Boluspor 14 25
8. Bandırmaspor 15 24
9. Manisa FK 15 24
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 14 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Altınordu 15 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü