banner9

banner8

27.12.2022, 10:56 7

Ucube sistem: İttifak resmi, koalisyon fiili

AK Parti ve MHP, ülkeyi sürükledikleri zoraki sistem değişikliği sonucunda, çok yönlü ve boyutlu bir rejim sorununun oluşmasına yol açtılar.

Cumhurbaşkanı Hükümet Sistemi’ne geçilmesinin şu gerekçeleri vardı. Koalisyonları önlemek, yürütmede çift başlılığı önlemek, yürütmenin hızlı karar almasını sağlamak.

MHP lideri Devlet Bahçeli; dönemin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın AK Parti liderliğini ve partisinin TBMM grup başkanlığını fiilen yürütmesi nedeniyle, “anayasayı, yasayı Cumhurbaşkanına uyduralım” çağrısıyla sistem değişikliğinin fitilini ateşledi.

2015 seçimleri sonrası, AK Parti ve onun lideri “devletin bekası” ve “güvenlik eksenli” politikalara yöneldi, söylemi ve tercihleri bu yönde oldu. AK Partinin, MHP’nin geleneksel ideolojik ve politik çizgisine doğru kaymaya başlaması ve MHP’ye yaklaşmasıyla, bu sistem değişikliği önerisi ortaya çıktı. AK Parti; ‘muhafazakâr liberal’ parti olma iddiasıyla yola çıktı, ‘Türk milliyetçisi, muhafazakâr’ bir partiye dönüştü.

2017 referandumunun sonucunda anayasa ve yasalar Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a uyduruldu. Devlet adeta tek kişinin devleti olma yoluna girdi. Yürütme, yasama, yargı ve diğer devlet kurumları ve yetkilileri adına bütün kararları; seçilmiş cumhurbaşkanı ve ona tabi bir avuç atanmışlar verir oldu. Demokratik yönetim sistemlerinin olmazsa olmazı, ‘denge ve denetim mekanizmaları’ tasfiye edildi. Türkiye, tipik bir otoriter ülke oldu.

Cumhurbaşkanının seçilebilmesi için getirilen yüzde 50+1 nedeniyle, daha önce gayri resmi yapılan partiler arası seçim ittifakı yasallaştırıldı. 2018 seçimleri sonrasında AK Parti-MHP ilişkisinde olduğu gibi, partilerin koalisyonla ülkeyi yönetmeleri, gayri resmi fiili bir yöntem olarak uygulanmaya başlandı. 

Türkiye’de sık sık askeri darbeler ve vesayet rejimleri nedeniyle gelişememiş olan çok partili sistem; Cumhurbaşkanı Hükümet Sistemi’yle alabora oldu. Partiler son yıllardaki toplumsal kutuplaşmanın da etkisiyle mecburi ittifak sistemlerine zorlandılar, her biri özünde kendisi olmaktan çıktı.

Cumhur İttifakını oluşturan AK Parti, MHP ve BBP arasındaki mecburiyet, AK Parti’nin büyük ölçüde politik fayda maksatlı Türk milliyetçisi politik değişimi sonucu; batı karşıtlığı, içe kapanma ve kendileri gibi davranmayanları düşmanlaştırma biçiminde yaşanıyor.

Parlamentoda bir iktidar bloku oluştu. Cumhur İttifakı’nın sınırlarının nerede başlayıp bittiği tam belli ve açık değil. Hatta ittifakın gizli siyasi bileşenlerinin olduğu bile düşünülüyor. MHP’nin yaptığı hamleler iktidarın gidişatını belirleyecek güçte seyrediyor.

Cumhur İttifakı partileri arasında siyasi rekabet veya ciddi bir tartışma yok. İttifak veya koalisyon protokolü yok. Seçmenin karşısına ortak seçim beyannamesiyle çıkma hazırlığından söz eden de yok. MHP ve AKP arasında gizli, açık bir politik rekabet yok. Aralarında sadece iktidarın nimetlerini paylaşım tartışmaları oluyor, bu tür sorunlar yaşanıyor. Yaşanan sorunları liderler bir biçimde çözüyorlar. İki parti sanki tek parti halinde. Bunlar aynı zamanda bir siyasi çarpıklığa da işaret ediyor.

Altılı Masa’daki durum ise çok farklı görünüyor. İttifaktaki partiler, politik ortaklıklardan daha çok ayrılıklara sahipler. Birbirinden çok farklı siyasal angajmanları, çok farklı görüşleri olan partiler. Bir yıldır ittifak içi gizli ve açık politik rekabet, medyanın ve kamuoyunun gözü önünde yaşanıyor.

Bu bir yere kadar normal karşılanabilir, törele edilebilir.  Altılı Masa çok farklı siyasi bagajı, hedefi olan altı benzemez oldukların gerçeği ile hareket etmiyorlar;  politik çıtayı birlikte gerçekleştirmeleri mümkün olmayacak bir yere koydular. Hükümet programı çıkartmanın derdine düştüler.

İttifak içi politik rekabetin ve patronaj tarzı davranışların sistematik hal alması, hem Masa’da telafisi zor sorunlara yol açıyor, hem de seçmenin muhalefete güvensizliğini pekiştirme ihtimalini artırıyor. Nitekim 15 Aralık 2022 Saraçhane buluşması bir yönüyle bu bakımdan negatif işlev gördü.

İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener’in ‘Altılı Masa noter değil’ ve ‘kazanacak aday’ gibi sözlerle doğrudan CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlunun adaylığını önlemeye yönelik kamuoyu önünde sergilediği ısrarlı tutum bunların başında geliyor. İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener ve parti yetkilileri her fırsatta CHP’yi ve liderini hırpalıyorlar. Diğer partilerle eş değer olmadıklarını göstermek için çabalıyorlar.

Benzer bir biçimde Bağımsız Türkiye Partisi Genel Başkanı Hüseyin Baş’ın Altılı Masa’da yer almak istemesine, diğer parti liderlerine danışma gereği dahi duymadan olumlu yanıt vermesi gibi, neredeyse her konuşması, her davranışı açık, gizli siyasi rekabeti önceleyen davranış ve yaklaşımlar sergileniyor.

Cumhur İttifakı, hatta Emek ve Özgürlük İttifakı’nın politik öncelikleri ve ortak paydalarının çok olması, siyasal ve ekonomik krizin Türkiye’yi aşırı derecede sıkıştırdığı bir ortamda, daha sahici ilişkilerin kurulmasını kolaylaştırıcı işlev görüyor.

Altılı Masa gibi bir araya gelişlerde, İYİ Parti örneğinde olduğu gibi çok farklı çizgilerde politik oluşumların kendi çok farklı  önceliklerini ve  hedefini öne çıkaran tutumlarla birlikte  yol alabilmenin her zaman sınırı  vardır. Hele de yasal zeminde bir koalisyonla değil, fiili yöntemlerle sürdürülecek bir süreçte, bu daha da sınırlı ve zordur.    

Altılı Masa bu sınıra dayandı. Sadece Cumhurbaşkanı adayını belirlemede değil, Güçlendirilmiş Parlamenter Sisteme Geçişin Yol Haritasını ve bir tür hükümet programını netleştirmede de zorlanıyor ve gecikiyor.

Altılı Masa, bugünkü sistem içinde, en azından geçiş sürecinde, resmi değil fiili koalisyon kurmak zorunda. Bunun taşıdığı tehlikeyi, toplumsal güvensizliği bertaraf etmek, liderlerin seçmende yaratacakları güven duygusundan başka bir şey değildir. Bu göz ardı edilemez. Mecburiyetle yürünecek yol kısa olur.

Gecikmeye yol açanların ve Masa’yı zorlayanların, Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem hedefiyle bir araya gelenlerin kendisinin, değişime ayak diretenler, hatta buna gerek duymayanlar olduğu çok açık.

Dertleri kişilerle sınırlı olmayanlar, sistem ve toplumsal değişim, dönüşümü dert edenler; kendi değişimine direnenlerle çok fazla yol alamazlar. Yanıltıcı beklenti yaratılmakta ve yanlış hesap yapılmaktadır.

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
HDP cumhurbaşkanı adayı çıkarma kararı aldı. Peki siz bu adayın kim olmasını istersiniz?
HDP cumhurbaşkanı adayı çıkarma kararı aldı. Peki siz bu adayın kim olmasını istersiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 19 45
2. Fenerbahçe 19 41
3. Beşiktaş 19 38
4. Başakşehir 19 37
5. Trabzonspor 19 35
6. Adana Demirspor 19 34
7. Konyaspor 19 27
8. Kayserispor 19 26
9. Alanyaspor 20 25
10. Karagümrük 19 22
11. Ankaragücü 19 22
12. Giresunspor 19 21
13. Gaziantep FK 19 19
14. Kasımpaşa 19 19
15. Antalyaspor 18 18
16. Sivasspor 19 18
17. Hatayspor 18 17
18. İstanbulspor 19 15
19. Ümraniye 19 14
Takımlar O P
1. Eyüpspor 20 41
2. Samsunspor 20 38
3. Keçiörengücü 20 36
4. Bodrumspor 20 35
5. Pendikspor 20 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 20 34
8. Boluspor 20 33
9. Sakaryaspor 20 31
10. Göztepe 21 30
11. Manisa FK 19 28
12. Adanaspor 20 22
13. Tuzlaspor 20 19
14. Altay 20 18
15. Erzurumspor 20 18
16. Altınordu 20 16
17. Ö.K Yeni Malatya 20 13
18. Denizlispor 20 12
19. Gençlerbirliği 20 10
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 17 44
2. Real Madrid 17 41
3. Real Sociedad 18 38
4. Atletico Madrid 18 31
5. Villarreal 18 31
6. Real Betis 17 28
7. Osasuna 18 28
8. Athletic Bilbao 18 26
9. Rayo Vallecano 18 26
10. Mallorca 18 25
11. Almeria 19 22
12. Girona 18 21
13. Valencia 17 20
14. Espanyol 19 20
15. Sevilla 18 18
16. Getafe 18 17
17. Celta Vigo 18 17
18. Real Valladolid 18 17
19. Cadiz 18 16
20. Elche 18 6
Günün Karikatürü Tümü