banner9

banner8

29.11.2022, 11:12 11

Yetmez ama bu başlangıç

Buna rağmen anayasa değişiklik paketine “temkinli iyimserliğin” hakim olduğunu söylemek mümkün. Örgütlü kötülük yönetiminin sonunu getirecek bir adım.”

CHP, DEVA Partisi, DP, Gelecek Partisi, İYİ Parti ve Saadet Partisi’nin oluşturduğu Altılı Masa isimli birlik, dün 84 madde ve 9 başlıktan oluşan Parlamenter Sistem Anayasa Değişikliği önerilerini Ankara’da kamuoyu ile paylaştı.

Bir yıldan fazla bir süredir geniş kesimler tarafından dillendirilen “Altılı Masa, seçmenin karşısına somut önerilerle çıkmıyor, cumhurbaşkanı adayını netleştiremiyor” gibi eleştirilere nokta koyuldu.

Altılı Masa toplumun önüne ilk kez somut öneri ve vaatlerle çıktı. Ocak ayının ortalarında cumhurbaşkanı adayının, yılbaşından önce ise geçiş süreci yol haritasının açıklanması planlanıyor.

Kısmi anayasa değişiklik önerisi ne anlama geliyor, ne içeriyor ne kadar kapsayıcı gibi önemli bir dizi sorular belirdi. Öneriler gösteriyor ki, 2023 seçimlerinde seçmenler beş yıl aradan sonra bir kez daha hükümet sistemine ilişkin bir tercihte bulunacaklar. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi bir kez daha oylanacak. Seçmen iradesini öncelikle, esas olarak bu noktada sergileyecek.

Altılı Masa’nın önceliğinin ve önerisinin hükümet sistemi değişikliğiyle sınırlı olduğu görülüyor. Bunlar mevcut krize yol açan toplumsal sorunların demokratik anayasal bir muhteva ile çözümünün önünü açacak bütünlüklü öneriler değil.

Paket, toplumun geniş kesimlerinin beklentilerini ve ihtiyacını karşılamaktan uzaktır. Altılı Masa’nın bileşenlerinden daha ilerisini beklemek ise gerçekçi olmazdı.

Buna rağmen anayasa değişiklik paketine “temkinli iyimserliğin” hakim olduğunu söylemek mümkün. Örgütlü kötülük yönetiminin sonunu getirecek bir adım.

Seçim barajının yüzde 3’e düşürülmesi, yurtdışı seçmenin doğrudan temsilinin sağlanacak olması ile milletvekili dokunulmazlığının kaldırılmasının, parti kapatma davası açılmasının, kayyım atanmasının zorlaştırılması öneriliyor. YÖK’ün kaldırılması, kadına yönelik şiddet, istismar gibi suçların ve yolsuzluk suçlarını işleyenlerin affa uğramış olsalar bile milletvekili adayı olmasını engellenmesi ve milletvekili seçimlerinde yüzde 1 oy alan partilere seçim yardımı yapılması gibi bir dizi nitelikli anayasa değişiklik önerisi var. Bunların ve diğer sistem değişikliği için zorunlu veya makyaj amaçlı değişikliklerin tamamı mevcut durumu iyileştiren önermelerdir.

Önerilerin hiç birisi mevcut durumu daha da kötüye götüren, siyasal, hukuksal, anayasal gerilemeye tekabül eden öneriler değil. Paketteki, “hürriyet esas, sınırlama istisnadır. Tereddüt halinde yorum hürriyet lehine yapılır” maddesinin ruhunun diğer tüm değişiklik önerilerine de sindiği görülüyor.

Bunlar Türkiye’nin demokratik değişimi ve toplumsal dönüşümü için yeterli değildir. Her şeyden önce yaratılmış mağduriyetlerin giderilmesine ilişkin hiçbir önermede bulunulmuyor. Özgürlükleri ve temel hakları bireysel haklarla sınırlıyor. Sosyal, etnik, inançsal ve cinsel farklı kesimlerin kolektif haklarına ilişkin iyileştirme yok.

Vatandaşlık tanımı, anadilde eğitim meselelerinde hiçbir değişiklik belirtisine dahi rastlamak mümkün değil. Anayasasının temel felsefesini oluşturan “millî güvenlik, kamu düzeni, Cumhuriyetin temel nitelikleri, devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunmak” gibi kavramlar paketteki birçok maddede olduğu gibi korunuyor.

Bu ülkede bu güne kadar bütün fırtınaların bu tanımlar etrafında koptuğu, yaşanan bütün sorunların, dışlamaların, ötekileştirmelerin kaynağında bu tanımlara yüklenen anlamlar olduğu hiç mi hiç dikkate ve ciddiye alınmamış.

Bu yönüyle bütün farklı kesimlerin kendilerini içinde hissedebilecekleri, yaralarını iyileştirebilecek merhem olma kapsamında, genişlikte bir değişiklik paketi değil.

Altılı Masa’nın bileşiminden kaynaklanan sorunlar ve düşünsel zeminleri nedeniyle, ülkenin karşı karşıya olduğu büyük ve esaslı sorunlar ile demokratik toplumsal dönüşüm ihtiyacı rafa kaldırılmak isteniyor.

Toplumun siyasal ve ekonomik sıkışmışlığı ve krizi bunların konuşulmasını ve tartışılmasını zorlaştırıyor. Altılı Masa’nın bu sıkıştırılmış durumdan çıkmak ve daha geniş kesimleri kapsamak için olanakları mevcut.

81 ilde akademiyle ve STK’larla toplantı

Bunlardan biri önümüzdeki günlerde öneri paketini 2023 seçimlerinden sonra oluşan yeni Meclis’e sunmadan önce bir dizi tanıtım ve tartışma toplantısı yapılacak olması.

Altı parti 81 ilde paketle ilgili geniş katılımlı tartışma toplantıları düzenleyecek. Üniversitelerin hukuku ve anayasa konusundaki ilgili bölümlerini; akademisyenlere, uzmanlara, sendikalara, meslek örgütlerine, demokratik kitle örgütlerine ve sivil toplum örgütlerine iletecek.

Bu kesimlerle altı partinin yetkililerinin katılacağı özel toplantılar ve görüşmeler yapılacak. Görüş, öneri ve eleştirileri alınacak. Bütün bu sürecin sonunda yapacakları değişikliklerle birlikte, anayasa önerilerini Meclis’e sunacaklar.

Bütün bunlar demokratik katılım ve toplumsal fayda bakımından önemli. Altı partinin ortak akılla ve mutlak mutabakatla hazırladığı anayasa değişikliği önerilerinin bu süreçte değerlendirmesi, eleştiriler ve önerilerin nasıl içerileceği veya içerilmeyeceğinin önceden tanımlanması ve kamuoyu ile paylaşılması, şeffaflık, demokratik kriterler ve işleyiş açısında önemli.

Toplantı ve görüşmeler öncesinde öneri yapılacak muhtemel değişikliklerin hangi yöntem, kriterlerle gerçekleştirileceğinin tanımlanmış ve paylaşılmış olması, katılımcı ve güven artırıcı bir yöntemdir. Değilse, bu çalışma PİAR çalışmasının ötesine çok fazla geçemez.

Seçim sonrasında hayata geçirilecek olan bu anayasa önerilerinin gereği olarak yapılacak zorunlu yasal düzenlemelerin yapılıp yapılmayacağı, nasıl yapılacağı ve kimler eliyle yürütüleceği de en az değişiklik paketi kadar önemli ve hayatidir. Bugün anayasanın, yasaların dahi uygulanmıyor olması ve kanun devleti olmaktan tamamen çıkılmış olmasının yarattığı sorunlar yeteri kadar ciddiye alınmış değil.

Anayasa değişiklik paketi başlangıç olarak kabul edilmeli ve “temkinli iyimserlik” Cumhurbaşkanı adayının isminin belirlemesinde de sürdürülmelidir. Sürecin daha kapsayıcı bir biçimde ilerletilmesinin zorunluluğu artık görülmesi gerek.   Cumhuriyetin ikinci yüzyılını tam demokrasiyle taçlandırmanın başka yolu yok.

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
HDP cumhurbaşkanı adayı çıkarma kararı aldı. Peki siz bu adayın kim olmasını istersiniz?
HDP cumhurbaşkanı adayı çıkarma kararı aldı. Peki siz bu adayın kim olmasını istersiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 19 45
2. Fenerbahçe 19 41
3. Beşiktaş 19 38
4. Başakşehir 19 37
5. Trabzonspor 19 35
6. Adana Demirspor 19 34
7. Konyaspor 19 27
8. Kayserispor 19 26
9. Alanyaspor 20 25
10. Karagümrük 19 22
11. Ankaragücü 19 22
12. Giresunspor 19 21
13. Gaziantep FK 19 19
14. Kasımpaşa 19 19
15. Antalyaspor 18 18
16. Sivasspor 19 18
17. Hatayspor 18 17
18. İstanbulspor 19 15
19. Ümraniye 19 14
Takımlar O P
1. Eyüpspor 20 41
2. Samsunspor 20 38
3. Keçiörengücü 20 36
4. Bodrumspor 20 35
5. Pendikspor 20 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 20 34
8. Boluspor 20 33
9. Sakaryaspor 20 31
10. Göztepe 21 30
11. Manisa FK 19 28
12. Adanaspor 20 22
13. Tuzlaspor 20 19
14. Altay 20 18
15. Erzurumspor 20 18
16. Altınordu 20 16
17. Ö.K Yeni Malatya 20 13
18. Denizlispor 20 12
19. Gençlerbirliği 20 10
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 17 44
2. Real Madrid 17 41
3. Real Sociedad 18 38
4. Atletico Madrid 18 31
5. Villarreal 18 31
6. Real Betis 17 28
7. Osasuna 18 28
8. Athletic Bilbao 18 26
9. Rayo Vallecano 18 26
10. Mallorca 18 25
11. Girona 18 21
12. Valencia 17 20
13. Espanyol 18 20
14. Almeria 18 19
15. Sevilla 18 18
16. Getafe 18 17
17. Celta Vigo 18 17
18. Real Valladolid 18 17
19. Cadiz 18 16
20. Elche 18 6
Günün Karikatürü Tümü