Ayhan Erkmen yazdı: Rüyaları virAN bir kadın; Hınara Tajdin

    Ayhan Erkmen yeni yaşam gazetesine için yazdı: Rüyaları virAN bir kadın; Hınara Tajdin Bedeni Erivan’da lakin yüreği, ruhu ve rüyası hiç görmediği, virane Van’ın talan tarihinde unutulmuş. ‘Cevahiri karartmayan’ Serhatlı sürgün kadın şairleri anlatmak istiyorum sizlere.

Manşet 23.03.2020, 10:27 23.03.2020, 10:27
3
Ayhan Erkmen yazdı: Rüyaları virAN bir kadın; Hınara Tajdin

 

 

Ayhan Erkmen yeni yaşam gazetesine için yazdı: Rüyaları virAN bir kadın; Hınara Tajdin

Bedeni Erivan’da lakin yüreği, ruhu ve rüyası hiç görmediği, virane Van’ın talan tarihinde unutulmuş. ‘Cevahiri karartmayan’ Serhatlı sürgün kadın şairleri anlatmak istiyorum sizlere.

20. yüzyılın ilk yarısından itibaren Kafkaslarda, Kürt edebiyatının rönesansı başlıyor; Erebê Şemo, Casîmê Celîl, Heciyê Cindî, Qanadê Kurdo, Xelîlê Çaçan ve yüzlerce isimsiz kahraman, sönmüş ateşi harlıyorlar.










20. yüzyılın ikinci yarısında, bu sefer kadınlar sahneye çıkıyor; Cemîla Casîm, Nura Cewarî, Porsora Sebrî, Seva Balyoz ve Aslîka Qadir okuyup mezun oluyorlar; köy köy dolaşıp, kızların küçük yaşta evlenmemesi ve okuması için bir kampanya başlatıyorlar.

Ve şimdilerde, tedrisatını ustalarından almış, o yazım geleneğini aynı şiar ve heyecanla yürüten ve inatla şiir yazan kadın şairler var. Kalemleri çok güçlü, kadınlık ve şairlik yüreklerini sonsuz güzelleştirmiş ve bunu mısralarına ustaca nakşediyorlar. Hinara Tajdîn, Xaylaza Reşît, Gohara Mamo ve diğerleri, inat şairleri.

Hınara Tajdi’nin ailesi, geçmiş yüzyılın başında, Êzidîlerin yaşam koşulları kalmadığında, Yaşar Kemal’in köyü Ernis’e (Ünseli) yakın Pişkumbet köylerinden Ermenistan’a göç ediyor. Ve Hınara Tajdin Pışkumbet köyüne yazdığı şiirinde o hasretin dili oluyor.

‘Dedemin kapısına varsaydım/ yürek yaramı yayıp/ stranlarımı söyleseydim/ dedemin ve nenemin hasretinin, ahının dili olsaydım…’

Dengbêj geleneğinin güçlü olduğu bir ailede doğuyor Hınara Tajdin. Dedesi Recef ve onun kardeşleri Teyar ve Morof dengbêjler, annesi Gulizer taziyelerde ağıtlar yakıyor. Bu vesile ile yazar Heciyê Cındi ailenin müdavimidir, dede dostudur yani.

Hınara Tajdin on dört, on beş yaşlarında, şiir yazmaya başladığında, dedesi onu alıp Heciyê Cındi’ye götürüyor; Kürtçe yazabilmesi için torununa yardımcı olmasını rica ediyor. Heciyê Cındi’nin o gün kendisine hediye ettiği Kürtçe alfabe kitabını Hınara Tajdin gözünden sakınıyor ve en kutsalıymış gibi kütüphanesinin başköşesinde halen de saklıyor. Ondan sonra Hınara Tajdin’in Kürtçe yazma serüveni başlıyor. Şiirlerini etkisinde kaldığı ve öğretmenlerim dediği; Fêrîkê Usıv, Sımoyê Şemo ve Eskerê Boyık’a gösteriyor, onların öğütleri ile tarzını oluşturuyor.

İlk şiirlerini ‘Riya Teze’ gazetesine götürdüğünde, gazetenin iki kadın çalışanı, Porsora Sebri ve Porsora Serdar genç kadın şairi, büyük bir heyecanla karşılayıp destek oluyorlar ve artık Hınar’ın şiirleri ‘Riya Teze’ gazetesinde yayınlanmaya başlıyor.

Hınara Tajdin aralıksız yazıyor ve her biri 400-450 şiirden oluşan altı şiir kitabı yayınlıyor; yedincisini şu an yayına hazırlıyor. Şiiri melodiktir; dörtlükler ölçülü ve kafiyelidir. Şiir yaşamının her anına yayılmış. ‘Yazmaya çaresizim, yazmasam yaşayamam’ diyor. Kalemi ve kâğıdı hep el altındadır; gezerken, iş yaparken ve uyurken bile, ekmek gibi su gibi yaşamının vazgeçilmezidir. Hiçbir duygusunu sır yaşamıyor, hüznünü de, sevincini de şiire döküyor, ‘şiir benim yoldaşımdır’ diyor. Hınara Tajdin acının ve aşkın şairidir. Aile büyüklerinin yaşadığı acılar ve hasret şiirinde çok büyük yer alıyor.

‘Keşke Murat Çayı olsaydım
Muş’a, Erzurum’a aksaydım.
Gidip Van denizine karışsaydım
Baba yurduna misafir olsaydım.’

Dedesinin, Ağrı Dağı’na karşı oturunca, derinden ah çekip, gözyaşı akıtmasını unutamıyor. Köyünün toprağını öpme hasretini, ağlaya ağlaya torununa anlatan kaç dede vardır acaba? Ondan olsa gerek Hınar rüyalarında dedesinin ve kendisinin hep yapmak isteyip de yapamadığı yolculuğa çıkıyor, Van’a gidiyor ve her gidişinde vücudu kamalarla parçalanıyor.

Şengal’de yaşanan fermanda büyük acı çekiyor. Uzakta, eli kolu bağlı kalmak istemiyor; aktivist olup, sokağa çıkıyor, ses oluyor ve virane yurda, yakılmış evlere, en acısı da pazarlarda satılan canlara şiirler yazıyor. Şiir kitabı ‘Kula Şengalê’ (Şengal’in Dert Yarası) böyle doğuyor.

Vatandan uzakta bir ömür geçirmesine rağmen umudunu hiç yitirmiyor. ‘Gelecek güzel olacak ve insanlık bahtiyar, halklar kurşunlarla değil, güllerle karşılayacaklar birbirlerini’ diyor. ‘Gumana min’ (Umudum) kitabı bu hayalini kurduğu ve diri tuttuğu geleceğin kitabıdır. Dostî û Biratî (Dostluk ve Kardeşlik) ve Tîrinja Royê (Güneş Işığı) kitapları bu felsefesinin dilidir. Buram buram sevda kokan şiirlerini Dilê Şikestî (Kırık Yürek) ve Êşa Evînê (Aşk Acısı) kitaplarında paylaşıyor.

Bu ailede kelam sonsuz ömürlük; dengbêjlikle başlayan gelenek şairlikle devam ediyor; kızı Seyran ve torunu Zozan da Hınara Tajdin gibi şairler.

Haftaya, aynı gelenekten yüreği ağıt yakan bir başka Serhatlı kadın şairi, Xaylaza Reşid’i anlatacağım sizlere.
banner3
Yorumlar (0)
7
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Olası bir erken seçimde hangi ittifaka oy verirsiniz?
Olası bir erken seçimde hangi ittifaka oy verirsiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 9 23
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 10 20
4. Beşiktaş 9 16
5. Kasımpaşa 10 15
6. Gaziantep FK 10 15
7. Karagümrük 10 14
8. Göztepe 9 14
9. Başakşehir 10 14
10. Konyaspor 9 12
11. Rizespor 9 12
12. Malatyaspor 9 12
13. Hatayspor 7 12
14. Trabzonspor 10 12
15. Antalyaspor 10 10
16. Sivasspor 9 9
17. Erzurumspor 9 9
18. Kayserispor 9 8
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 9 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 11 23
2. Ankara Keçiörengücü 11 21
3. Samsunspor 11 20
4. Adana Demirspor 10 18
5. İstanbulspor 10 18
6. Tuzlaspor 10 18
7. Altay 9 16
8. Giresunspor 10 16
9. Bursaspor 11 14
10. Balıkesirspor 11 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Adanaspor 9 12
13. Bandırmaspor 11 11
14. Ümraniye 11 10
15. Menemen Belediyespor 9 9
16. Ankaraspor 10 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Tottenham 10 21
2. Liverpool 10 21
3. Chelsea 10 19
4. Leicester City 10 18
5. Southampton 10 17
6. Wolverhampton 10 17
7. Everton 10 16
8. M. United 9 16
9. Aston Villa 8 15
10. Man City 9 15
11. West Ham 9 14
12. Leeds United 10 14
13. Newcastle 10 14
14. Arsenal 10 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. Fulham 10 7
18. West Bromwich 10 6
19. Burnley 9 5
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 11 24
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 11 20
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Barcelona 9 14
8. Granada 10 14
9. Athletic Bilbao 10 13
10. Elche 9 13
11. Getafe 10 13
12. Deportivo Alaves 11 13
13. Valencia 11 12
14. Real Betis 10 12
15. Osasuna 10 11
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 11 10
18. Celta de Vigo 11 10
19. Levante 10 8
20. Huesca 11 7