Kürt PEN yöneticileri: 15 Mayıs dile dönüş günü olsun

Asimilasyondan kaynaklı Kürtçenin hakikatini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını belirten Kürt PEN yöneticileri, Kürt Dil Bayramı olarak kutlanan 15 Mayıs’ın dile dönüş günü olması gerektiğini söyledi

Manşet 14.05.2021, 09:20 14.05.2021, 09:30
37
Kürt PEN yöneticileri: 15 Mayıs dile dönüş günü olsun

DİYARBAKIR - Asimilasyondan kaynaklı Kürtçenin hakikatini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını belirten Kürt PEN yöneticileri, Kürt Dil Bayramı olarak kutlanan 15 Mayıs’ın dile dönüş günü olması gerektiğini söyledi.

Kürtçe yayıncılıkta Latin alfabeye ilk geçişin yapıldığı Hawar Dergisi, Celadet Elî Bedirxan ve diğer Kürt aydınlar tarafından 15 Mayıs 1932 tarihinde yayınlandı. Derginin çıktığı 15 Mayıs, 2006’dan bu yana Kürt Dil Bayramı olarak kutlanıyor. Kürt PEN Eşbaşkanı ve dilbilimci Sami Tan ile Kürt PEN yöneticisi şair Herdem Merwanî, Kürtçe üzerindeki asimilasyon politikalarına dikkat çekti. 

HAWAR ÖRGÜTLÜ BİR ÇALIŞMAYDI

Kürt PEN Eşbaşkanı Sami Tan, Kürtçenin geliştirilmesi ve asimilasyon politikalarının önüne geçilmesi için dil bilimciler tarafından 15 Mayıs 1932 yılında çıkarılan Hawar Dergisi’nin, Kürtçeyi merkeze alan, o bilinçle yürütülen ve örgütlenen bir çalışma olmasından dolayı Kürtler için çok önemli olduğunu ifade etti.  

ASİMİLASYON HIZ KAZANDI

1900’lü yıllarda halkın doğal yaşam alanında kendi dilini rahat konuşabildiğini ve Kürtçenin hiçbir dilin etkisi altında olmadığını söyleyen Tan, devletin yürüttüğü politikalardan kaynaklı bugün Kürtçenin diğer dillerle çok yoğun temasının olduğunu aktardı. Tan, Kürtçe üzerinde yürütülen politikaların sonuçlarını şöyle değerlendirdi: “Özellikle de konuşma dili açısından ciddi bir sarsılmanın yaşandığı bir süreci yaşıyoruz. Hala Kürtçe dili statüden yoksun ve hala eğitim dili olmuş değil. Böyle olunca da Kürtçeye yönelik asimilasyon politikaları daha hızlı gelişiyor. Bu asimilasyon politikaları özellikle de halkın günlük konuşma dilinde çokça yoğun bir şekilde işliyor.”

DİL HAKİKATİNİ KAYBEDİYOR

Mezopotamya Dil ve Kültür Araştırma Derneği (MED-DER) gibi çok sayıda dil için kurulan sivil toplum örgütleri sayesinde binlerce Kürt’ün kendi dillini öğrenebildiğini kaydeden Tan, “Ama konuşma dili açısından bu dil kendi hakikatini kaybediyor. Kendi doğal alanını ve o doğal alanındaki hakimiyetini kaybediyor, o alanı başka dillerle paylaşmak zorunda kalıyor. Özellikle de kamusal alanda Kürtçenin konuşulmamasında resmi dil Kürtçenin yerini almaya başladı” diye konuştu. 

KİRLİ POLİTİKALAR KATILAŞTI

Devletin Kürtçe üzerindeki retçi ve inkarcı politikalarının Cumhuriyet’in ilanından önce İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin diğer halkları asimile etmek için yaratmak istediği “Türk ulus inşası” ile başladığına dikkat çeken Tan, bu sürecin günümüzde de devam ettiğini belirtti. 2009 yılında Türkiye Radyo Televizyon Kurumu’nun (TRT) Kürtçe için haftalık yarım saatlik yayın kararına ilişkin dönemin Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Deniz Baykal’ın “Bu seksen yıllık uluslaşma sürecimizi baltalamaktır” sözleri ile Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk’un “Türkçeden başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez” sözlerinin bugünün asimilasyon politikalarını somut bir şekilde gözler önüne serdiğini belirten Tan, “Kürtçe dili üzerindeki kirli politikalar, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nden sonra daha katı bir şekilde devam ediyor” dedi.  

ALTERNATİF OLUŞTURMAK

Kürt halkının kendi dili için ilk başta ailesi ve çevresiyle daha sonra da toplumun tüm alanlarında örgütlü bir mücadele vererek kendi dilini yaşatması gerektiğini dile getiren Tan, “Kürt halkı dilini sahiplenirse hiçbir güç bu dili ortadan kaldıramaz. Tabi ki de bir dilin gelişmesi ve korunması için bir statüye ve eğitim diline sahip olması gerekiyor. Bunun karşısında daha alternatif ve günümüzün teknolojik imkanlarını kullanarak dil üzerinde çalışmalar yapılabilir” diye konuştu. 

15 MAYIS BAŞLANGIÇ 

Pandemi sürecinde bütün dünyada eğitim sisteminin çöktüğünü hatırlatan Tan, şunları söyledi: “Bu durum bir imkandır aynı zamanda. Dilin yaşatılması ve geliştirilmesi için uzaktan eğitimler yapılabilir, aileyi ve bireyi temel alan bir eğitim sistemi geliştirilebilir. Bunun için Kürt toplumu kendi kararını vermesi, hatta kararlı olması gerekiyor. Kürt halkı, kendi diline dönüş yapmak için 15 Mayıs’ı başlangıç görüp, bir bayram gibi karşılaması gerekiyor. Halk 15 Mayıs’ı kalkış olarak ele almalı ve bu dili yaşamın her alanına yayması gerekiyor.” 

KÜRTÇE YAŞAMAK 

Kürt PEN yöneticisi şair Herdem Merwanî ise, Kürtçenin gelinen aşamada artık korunması gerektiğinin elzem olduğunu ifade ederek, Kürtçeye sadede Kürt dil hocaları, yazarlar ya da dil aktivistleri değil artık herkesin sahip çıkması gerektiğini söyledi. Kürt halkının yaşamını dili üzerine inşa etmesi gerektiğini kaydeden Merwanî, asimilasyonun önüne ancak ve ancak bu şekilde geçilebileceğini vurguladı. Merwanî, “Sürekli Kürtçenin zengin bir dil olduğunu söylüyoruz ama bu zenginliği de kesintiye uğratan yine bizleriz” dedi. 

‘DEM DEMA PARASTINA ZIMAN E’

Kürtçe dili için MED-DER ve Yerel Yönetimler Komisyonu ile ortaklaşa “Dem dema parastina ziman e (Gün dili savunma günüdür)” sloganıyla çalışma yürüttüklerini aktaran Merwanî, bu çalışmalarını varlık ve yokluk çizgisinde ele aldıklarını belirtti. Merwanî, “Her Kürt’ün buna dahil olması gerekir, başkalarının bir şeyler yapmasını beklemeden. Ancak bu şekilde dilimizi daha canlı tutarız ve vicdanlarımız rahat olabilir. Çünkü dil konusu bir anlamda vicdani bir şeydir. Bakın kayyımlar geldiğinde yaptıkları ilk şey Kürtçe kurumlara saldırmak ve Kürtçe kitaplara saldırmak oldu. Eğer bir halkı yok etmek istiyorsan önce onun olanı alacaksın, yani aslında çalacaksın ve bizimdir diyeceksin. Bu şekilde seni değiştirip asimile edecekler. Dolayısıyla bu söylenilen öylesine söylenilmiş bir şey değildir. Baktığınızda Kürt diline karşı yapılan onca baskı ve asimilasyon politikalarına karşı Kürtçe kendini koruyan ve savunan bir dil niteliği taşıyor” ifadelerini kullandı. 

‘ANNELERİMİZE İHANET ETMEYELİM!’

Kürtçenin bugünlere gelmesinde ve korunmasında Kürt annelerinin büyük bir payının olduğunu dile getiren Merwanî, “Biz Kürt halkında annelerimizin onurlu bir yeri var. Bugüne kadar dilimizi koruyanlar da annelerimizdir. Bu yüzden söylenilebilecek en doğru şey dili korumak annelerimizi korumaktır. Dolayısıyla annelerimize ihanet etmeyelim. Dolayısıyla anadil dışında hareket ederseniz şu anlamada gelir; annelerimize sahip çıkmıyoruz, annelerimizin sevgisini yarıda bırakıyoruz. Bu yüzden diyorum ki; dilimize sahip çıkmak annelerimize sahip çıkmaktır. Annelerimiz de halkımızın onurudur” şeklinde konuştu.  

MA / Ergin Çağlar - Cengiz Özbasar

Yorumlar (0)
banner57
0
açık
Günün Anketi Tümü
"Erken seçim olursa Cumhurbaşkanı kim olmalıdır? "
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 15 39
2. Fenerbahçe 15 27
3. Konyaspor 14 26
4. Hatayspor 15 26
5. Başakşehir 15 25
6. Alanyaspor 15 24
7. Galatasaray 15 23
8. Karagümrük 15 22
9. Beşiktaş 15 21
10. Adana Demirspor 15 20
11. Sivasspor 15 19
12. Giresunspor 15 19
13. Kayserispor 15 19
14. Altay 15 18
15. Antalyaspor 15 18
16. Gaziantep FK 14 18
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 14 11
19. Kasımpaşa 15 11
20. Rizespor 15 10
Takımlar O P
1. Erzurumspor 13 28
2. Ümraniye 14 27
3. Ankaragücü 14 27
4. Eyüpspor 14 27
5. Bandırmaspor 14 25
6. Samsunspor 14 22
7. Tuzlaspor 13 21
8. İstanbulspor 14 20
9. Kocaelispor 14 20
10. Gençlerbirliği 14 20
11. Boluspor 14 19
12. Adanaspor 15 19
13. Bursaspor 14 17
14. Menemenspor 13 17
15. Manisa FK 15 17
16. Denizlispor 14 15
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 15 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Man City 15 35
2. Liverpool 15 34
3. Chelsea 15 33
4. West Ham 15 27
5. Tottenham 14 25
6. M. United 15 24
7. Arsenal 14 23
8. Wolverhampton 15 21
9. Brighton 15 20
10. Aston Villa 15 19
11. Leicester City 15 19
12. Brentford 15 17
13. Crystal Palace 15 16
14. Leeds United 15 16
15. Southampton 15 16
16. Everton 14 15
17. Watford 15 13
18. Burnley 14 10
19. Newcastle 15 10
20. Norwich City 15 10
Takımlar O P
1. Real Madrid 16 39
2. Sevilla 15 31
3. Real Betis 16 30
4. Atletico Madrid 15 29
5. Real Sociedad 16 29
6. Rayo Vallecano 16 27
7. Barcelona 15 23
8. Valencia 16 22
9. Osasuna 16 21
10. Athletic Bilbao 15 20
11. Espanyol 16 20
12. Mallorca 16 19
13. Villarreal 15 16
14. Celta de Vigo 16 16
15. Granada 15 15
16. Elche 16 15
17. Deportivo Alaves 15 14
18. Cádiz 16 12
19. Getafe 15 10
20. Levante 16 8
Günün Karikatürü Tümü