Guldexwînler Karacadağ’ı süslüyor

Siverek’te kendine has görüntüsüyle görenleri etkileyen Gûldexwînler (Ters lale), baharla birlikte Karacadağ’da açtı. 

Yaşam 11.04.2022, 09:19
16
Guldexwînler Karacadağ’ı süslüyor
banner44

URFA - Siverek’te kendine has görüntüsüyle görenleri etkileyen Gûldexwînler (Ters lale), baharla birlikte Karacadağ’da açtı. 

Urfa’nın Siverek ilçesine bağlı Otilî (Otlu) Mahallesi’nin Karacadağ bölgesinde Gûldexwînler (Ters lale) açtı. Görenleri güzelliği ile büyüleyen zambakgiller (Liliaceae) familyasından olan Gûldexwînler, Van, Dersim, Muş, Şırnak, Batman, Hakkari, Adıyaman ve Maraş gibi illerde, bin ile 3 bin arasında rakımda yetişir. Kürtçede, “kan ağlayan gül” anlamına gelen Gûldexwîn, Türkçede ters lale, ağlayan lale gibi isimlerle anılır. Kırmızı, sarı, pembe ve turuncu renklerinde açan Gûldexwînler, tersine yere doğru bakar. Estetik bir görünüme sahip olan Gûldexwînlerin yere doğru bakan çiçeklerin üzerinde, taç şeklinde yaprakları bulunur. Boyu genellikle 60 ila 80 santimetre arasında değişiklik gösteren Gûldexwînlerin ekimi sonbaharda yapılırken, Nisan ayında ise çiçek açar.

Karacadağ bölgesinde 1990’lı yıllara kadar doğal ortamından bir müdahale olmaksızın yetişen Gûldexwînler, ekolojik yıkım ve iklim değişikliği ile artık doğal ortamında yetişmiyor. Bu yıllardan sonra bölgede yaşayan yurttaşlar tarafından yetiştirilmeye başlandı. Özellikle Avrupa ülkelerinde peyzaj bitkisi ve birçok endüstriyel üründe katkı maddesi olarak kullanıldığı için uzun bir süre rağbet gören Gûldexwîn üreticileri, son yıllarda yeterli destek alamadıkları için üretimi azalttı. 1919 rakımlı Karacadağ bölgesinde 4 yıl öncesine kadar 40 üretici ile yapılan yetiştiricilik, günümüzde 20 kişi ile devam ediyor. 

‘YOK OLMAMASI İÇİN ÜRETİYORUZ’

Bölgede yaşayan yüzlerce kişi için Gûldexwîn üreticiliğinin bir gelir kapısı olduğunu belirten Siverek Doğal Çiçek Üreticiler Birliği Başkanı Sedat Kıran, 20 dekar alanda Gûldexwîn (Ters lale/Fritillaria) üretimi yapıyor. 3 farklı Gûldexwîn cinsinin üretimini yaptıklarını belirten Kıran, “Son yıllarda talep olmadığından kaynaklı üreticiler artık ters lale üretimini azalttı. Birkaç üretici yok olmaması için üretim yapıyor. Ters lale Karacadağ’a özgü bir türdür. 25 yıldan fazladır bunun üretimini yapıyoruz. 2008 yılında yaklaşık 40 üretici ile birlik kurduk. Gerekli destekler verilirse biz başka türlerin üretimini de yapabiliriz” diye konuştu.

‘60’A YAKIN FARKLI CİNS’

Gûldexwînlerin birçok ilde üretildiğini belirten Kıran, pazar alanlarının yurtdışı olduğunu, ancak son yıllarda talep olmadığını kaydetti. Üretim yapmanın zorluklarına değinen Kıran, “Son yıllarda biyoçeşitlilik yok oluyor. Meralar tarıma açılıyor, hayvancılık faaliyetleri ile tarımda kullanılan kimyasallar nedeniyle çeşitlilik hayli azaldı. Bu lale çeşidinin yok olmaması için olmaması üretim yapıyoruz” diye konuştu. 

Bitki çeşitliliğinin yok olmaması için belediyelere çağrıda bulunan Kıran, Gûldexwîn bahçelerinin gezi alanları olarak değerlendirebilir olduğunu sözlerine ekledi. Gûldexwînlerin birçok adı olduğunu belirten Kıran, bitkiye “fritillaria” denildiğini ve 60’a yakın farklı cinsinin olduğunu kaydetti. Talep olması halinde Gûldexwîn üretiminin Karacadağ’da biteceğini söyleyen Kıran, “Üretici belli bir emek veriyor. Tarımsal üretimde birçok girdi var. Mazot, gübre fiyatları çok yüksek” dedi. 

MA / Emrullah Acar

Yorumlar (0)
20
açık
Günün Anketi Tümü
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 55
10. Kasımpaşa 37 50
11. Hatayspor 37 50
12. Sivasspor 37 49
13. Galatasaray 37 48
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 37
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 36 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Crystal Palace 36 45
13. Aston Villa 36 44
14. Newcastle 36 43
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü
banner58