banner55

Kanatsız uçan kadınlar

“Kadını götürüp mutfağa ya da süslenme odasına kapatıyor, sonra da ufkunun darlığına şaşırıyorsunuz; kanatlarını kesiyoruz, sonra da uçamıyor diye yakınıyoruz.” Simone de Beauvoir

Jineolojî 10.09.2021, 16:28
37
Kanatsız uçan kadınlar

Kadını götürüp mutfağa ya da süslenme odasına kapatıyor, sonra da ufkunun darlığına şaşırıyorsunuz; kanatlarını kesiyoruz, sonra da uçamıyor diye yakınıyoruz.” Simone de Beauvoir

JınWes- Saliha Ayata

Dünya edebiyatında erkek eliyle kırılmış kadın kanatları, Kürt edebiyatı için de geçerlidir. Şartlar, koşullar farklı olsa da edebiyatta ve sanatta Kürt kadının önü de birçok şekilde kapatılmıştır. Ama tüm dünya kadınları gibi Kürt kadınlar da yaşamda, sanatta ve edebiyatta direnmişlerdir. 

Örneğin Kürt sözlü edebiyatın önemli destan örneklerinden olan Zembilfroş destanında (her ne kadar Zembilfroş adıyla anılsa da daha çok Xatûn’un kararlılığı ve aşkı için verdiği mücadele esastır.) Xatûn, Zembilfroş’a ilk görüşte aşık olur ve bunu hissettirir. Sonra çeşitli bahanelerle onu çağırtır, bir süre sonra Zembilfroş, Xatûn’un ilgisini anlar ve kendisi de Xatûn’a güçlü hisler besler. Zembilfroş, tövbe etmişliğinden dolayı duygularını bastırır. Ancak Xatûn, aşkı konusunda çok kararlıdır ve ısrarla Zembilfroş’la diyalog kurmaya çalışır. Zembilfroş, Xatûn’û istese de sürekli ondan kaçar fakat Xatûn, kararlılığına devam eder. Çok fazla versiyonda farklı farklı anlatılsa da Xatûn, bir şekilde Zembilfroş’un evine gidip eşinin yerine geçip onunla beraber olur ve Zembilfiroş, bunu anlayınca kızar ve orayı terk eder;

Zembilfroş, Xatûn’a kızıp orayı terk eder ve ona “Ne zaman demirden yapılmış bir ayakkabı ve demirden bir bastonu eskitirsen beni o zaman görebilirsin.” (Ayni durum Züleyha ve Yusuf aşkı için de geçerlidir) der ve kaçar. Yedi yıl boyunca Xatûn, Zembilfroş’u arar durur, ayakkabı ile bastonu eskitir ve kimsenin olmadığı ıssız bir dağda Zembilfroş’u 3 huri ile bulur. Her şeyi bir kenara bırakıp bir gün boyunca sohbet ederler ve günün sonunda söyleyecekleri bitince Xatûn, düşüp ölür.

Kadının konuşma özlemi, derdini anlatma ihtiyacı her yerde ve her zamanda olduğu gibi edebi eserlerde de güçlü bir şekilde açığa çıkmaktadır. Mecnun, aşkının peşinden gidince kahraman olmuştur.  Bu anlamda verilen en büyük örneklerdendir. Leyla için her şeyi yapmıştır, ısrar etmiştir ve hiç vazgeçmemiştir. Xatûn, Mecnundan çok da farklı davranmamıştır. Aşkı ve inandığı yolda demirden de olsa ayakkabıyı eskitmiş ve sonunda Zembilfroş’u bulmuştur. Günümüzde yer yer cinsiyetçi değerlendirmelerle salt sadakatsiz bir kadınmış gibi değerlendirilmektedir. Oysa Xatûn inandığı aşkı için büyük bir mücadele vermiştir ve saygı duyulası bir kadındır. Xatûn yedi yıldan sonra Zembilfroş’u bulunca oturup bir gün boyunca sadece konuşmuştur. İçine attığı, söyleyemediği her şeyi söylemiştir. Bir kadının anlaşılma ihtiyacı kendini destanda açığa çıkarmıştır. Kanatları koparılan, süslenme odasına kapatılan Xatûn, kendisine reva görüleni kabul etmemiş, kanatsız bir şekilde olsa da uçmak için her şeyi yapmıştır.  

Edûle savaşta babasına yöntem gösterir

Yine aşkı ve Kürt birliği için çok emek vermiş hatta sevdiği erkeğin canıyla sonuçlanan Derwêş û Edûlê destanında da güçlü bir kadın olan Edûlê karşımıza çıkmaktadır. Edûlê, küçük yaşlarda Derwêş’e aşık olur, birbirlerini çok severler, belli bir zaman sonra evlenmek isterler ama Edûlê’nin babası Zor Temir Paşa, kızını Êzîdi biriyle evlendirmek istemez, her ne kadar Derwêş’i ve ailesini sevse de bu durumu kabul etmez. Bunun üzerine Derwêş’in ailesi bulundukları bölgeyi terk etmek zorunda kalır ve başka bir yere giderler. Bu süre zarfında Edûlê ile evlenmek isteyen çok kişi olur ama Edûlê o dönem koşullarında dahi babasına ve ataerkiye baş kaldırarak evlenmek istemez ve sürekli reddeder evliliği. Belli bir zaman sonra Araplar ile Kürtler arasında anlaşmazlık olur ve Arapların bir ordu ile Edûlê’nin ve ailesinin bulunduğu bölgeye saldıracakları anlaşılır. Zor Temir Paşa ve bölgedeki Kürtler, nasıl karşı geleceklerini bilemezken Edûlê, babasına bir öneride bulunur ve Derwêş’i çağırması gerektiğini hatta gençlere komuta etmesi gerektiğini söyler. Zor Temir Paşa da bu öneriyi kabul eder ve Edûlê’den Derwêş’e bir mektup yazmasını ister.

Edûle, babası Zor Temir Paşa'ya çok zorlandığı bir süreçte yol ve yöntem gösterir ve bunun üzerine Derwêş’e bir mektup yazar ve Derwêş’î hem aşkına sahip çıkmaya hem de Kürt birliği için savaşmaya çağırır. Edûlê’nin mektubundan sonra Derwêş gelir ve Kürt gençlerinden bir grup oluşturur ve öncülük eder.  Günümüzde ise destan sadece Derwêş’in kahramanlıklarıyla anlatılır. Oysa Edûlê’nin babasına karşı duruşu, Derwêş’i bekleyişi, mektupla çağırması, Kürt kadının kararlılığı, birleştirici gücü, aşkını sahiplenişi açısından üzerine uzun uzun araştırılması gereken bir konudur. Burada Edûlê’nin kararlılığı ve sahiplenişi dönemin koşulları itibariyle çok önemlidir. Klasik anlamda Edûlê, kendisine dayatılan kaderi kabul etmemiştir, kadın ve coğrafya gerçekliğinin gerekliliklerine göre davranmıştır. Feodaliteye karşı mücadelesini ve Kürt birliğine olan inancını kararlılıkla sürdürmüştür.

Binevş inandığı yoldan gider

Yine Hekkari bölgesinde geçen Binevşa Narîn destanında; (Cembelî ve Binevş destanı olarak da bilinir.) koçer olan Binevş, mirin oğlu Cembeli’ye aşık olur. Binevş ve Cembeli nişanlanır ama Binevş’in amcasının oğlu da ona aşık olduğu için evliliğin önüne geçmeye çalışır. Bir gece Binevş’i kaçırır, zorla götürür. Binevş, ne kadar direnirse dirensin elinden bir şey gelmez. Amcasının oğlu Binevş’le zorla evlenir, Binevş, bir oğlan çocuğu doğurur ve oğluna Cembeli   ismini koyar. Bu arada Cembeli de Binevş’in izini sürer, en sonunda bulur. Binevş’in karşısına çıkar ve birlikte kaçmaya karar verirler, gece yarısını beklerler ve Binevş, Cembeli ile kaçar. Bazı versiyonlarda Binevş’in eşi, ikisini bulur ve kavga edip birbirlerini öldürdükleri söylenir; bazı versiyonlarda da Binevş’in eşi ikisini bulur ve Cembeli, Binevş’in eşi ile olan kavgada galip çıkar ve Binevş ile birlikte kaçar diye söylenir. Bu destanda da yine bir kadın karakterin kararlılığı, cesareti, anne olduktan sonra da aşkından vazgeçmeyişini görüyoruz.  Kanatları kırılmış, kendine zorla eş yapılmış, ne istediği sorulmamış bir kadın olan Binevş, ona çizilene razı gelmeyip inandığı yoldan gitmiştir. Yine günümüzde bazı cinsiyetçi değerlendirmelerle onu, çocuğunu bırakmakla suçlarlar, hatta onun kadınlık boyutunu sorgularlar. Bu değerlendirmeler, onun kadın olarak aşkından, inandığından vazgeçmeyişini göz ardı etmektedirler. 

Kimse bu karakterlerin uçamayışından bahsedemez. Bu kadınlar, yer yer sadece mutfağa, yer yer sadece süslenme odalarına, yer yer başka dar alanlara hapsedilmişlerdir. Ama inançları, duyguları, onları o kapatıldıkları alandan kurtarmıştır. Bu karakterler, mücadele edip kaçmışlardır. Ufukları daralmamıştır. Uçamadıkları için yakınmamışlardır, tam tersine kanatsız uçmak istemişlerdir ve sonucu ne olursa olsun direnmişlerdir. Ama cinsiyetçi değerlendirmeler, negatif söylemlerle kadınlıklarını değerlendirmiştir. Oysa bu karakterler Kürt kadınlardır ve her ne olursa olsun mücadeleleri bitmemiştir. Bugün de bu inançla kanatsız Kürt kadınların mücadelesi her anlamda devam etmektedir. Selam olsun kanatsız uçan kadınlara…

Kaynak- JINNEWS http://jinnews36.xyz/TUM-HABERLER/content/view/171686

Yorumlar (0)
0
kapalı
Günün Anketi Tümü
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Sizce bir erken seçim yapılsa bunu hangi ittifak kazanır?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11
Günün Karikatürü Tümü