İrfan Babaoğlu yazdı: Yeniden Yerel Yönetim ve Ana Dil

        Yeniden Yerel Yönetim ve Ana Dil 1999 Mart ayındaki yerel seçimlerde 50’ye yakın belediyeyi devrimci demokratik halkın adaylarının seçilmesi üzerinden 20 yıl geçti. Bu yirmi yıl yerel yönetim açısından önemli bir süredir.

Manşet 18.07.2019, 13:17 18.07.2019, 13:17
3
İrfan Babaoğlu yazdı: Yeniden Yerel Yönetim ve Ana Dil

 

 

 

 

Yeniden Yerel Yönetim ve Ana Dil

1999 Mart ayındaki yerel seçimlerde 50’ye yakın belediyeyi devrimci demokratik halkın adaylarının seçilmesi üzerinden 20 yıl geçti. Bu yirmi yıl yerel yönetim açısından önemli bir süredir. Her bir yılı başka zorluklarla dolu olan bu yıllar, muazzam oranda tecrübelerin birikmesine de neden oldu. Yaşanan uygulama ve tartışmalarla yerel yönetim konusunda bir düzey yaratıldı. Birlikte yönetim, katılımcı, çevreye duyarlı ve kadın özgürlükçü bir paradigmanın sahibi olarak bazı temel konularda adımlar da atıldı. Çok dilli belediyecilik, ana dilde hizmet, sosyal belediyecilik bu paradigmanın gerekleri idi. 1999’dan Kayyum atamalarının yapıldığı 2016 yılına kadar bu konularda önemli adımlar atıldı, uygulamalar geliştirildi. Mesela Ana dil görünür kılındı, ana dil ile hizmet yapan kreşler açıldı, ana dili ve yerel kültürü öne çıkaran dil, edebiyat konularında paneller, sempozyumlar yapıldı, fuarlar düzenlendi, festivaller organize edildi.

Tüm bu çalışmalar siyasal iktidarın çözüm sürecini sonlandıran yaklaşımı ile sona erdi. 2.5 yıllık kayyumlar süreci belediyelerde hakim kılmaya çalışılan paradigmanın aksine işler yaparak bu konudaki kurumları dağıttı, çalışanların işine son verdi.  O ana kadar halkın belediyeciliği adına ne yapılmışsa tersi uygulamalar gündemleştirildi.

Kuşkusuz tüm bunlar izlenen siyasetle yakından ilgili idi.

Şimdi, Mart 2019 yerel seçimleri sonrası tekrar üçü büyükşehir olmak üzere 50’yi aşkın belediyeleri sivil demokratik siyasi partiler kazandı. Ebetteki bu belediyelerde tekrar siyasal ve sosyal paradigmaya uygun bazı uygulamaları gündemine alması önemlidir. Bu konuda bir avantaj bir de dezavantaj vardır. Avantaj şu ki, 20 yıla varan bir yerel yönetim tecrübesi vardır. Dezavantaj ise demokratik belediyelerin sayısı yarı yarıya azalmış. Var olan belediyeler ise bırakıldığı yerden devam ettirilemiyor. İçi boşaltılmış, olanak ve araçları azaltılmış, kadroları dağıtılmış, var olan kadrolar da kayyum döneminden gelen kadrolar olmakla dezavantajlı bir durum ortaya çıkmıştır.

Tabi tüm bunlara rağmen biliyoruz ki yerel yönetimler, mevcut halk desteği ve haklı bir davanın mensupları yönetiminde kendi külleri üzerinden yenide doğacak ve tüm olumsuzlukları halkların demokrasi ve özgürlük istemleri ve iradesi ile birlikte aşacaktır.

Tüm bu olumlu ve olumsuz yanları dikkate alarak, yerel yönetimlerimizde hakim olması gereken uygulamaları dikkate alarak ana dil, kültür, eğitim, edebiyat konularında belediyeler önemli görevler önüne koyabilir.

Çok dilli belediyecilik hem siyasal dünya bakışımızın hem de dillerin ve kültürlerin beşiği olan coğrafyanın sosyal yapısı gereğidir. Tarihten gelen bu miras günümüzde merkezi yönetimlerin tekçi kıskacı altındadır. Bu kıskacı geriletmek, yerelden genele doğru çok dili çalışmayı yaygınlaştırmak önemlidir. Bu amaçla ana dilleri görünür kılmanın, hizmet dili yapmanın önünde hiç engel bırakmamalıyız. Tanıtım broşürleri, bilbordlar, yön levhaları, trafik uyarıları, insan yaşamına ve sağlığına dönük uyarılar, çalışma ofis tabelaları gibi görseller tekrar ana dille olmalı.

Ana dil tanımı yörede kullanılan halkın dili anlamındadır. Bu sebeple halka hizmet veren personeller için meslek içi eğitim anlamında dil kursları düzenlenmeli. Dili hem konuşma hem de yazma dili olarak benimsemeliler.

Kentin tarihi ve turistik yerlerinin tanıtımını içeren broşürlerde, Türkçe İngilizcenin yanı sıra yöre dil ve lehçelerine de yer verilmeli. Ana kent ve ilçe adları, mahalle ve köy isimleri, sokak adları orijinal adları ile yer almalı. Varsa bilinen başka adlar parantez içinde verilmeli.

Çeviri burada önemlidir. Çünkü hem yöre halkının dilini önemsemek hem de kente gelen yapancıların iştirak edecekleri tanıtım toplantılarında veya sempozyum, panel gibi toplu oturmalarda anlaşılır olmak öne çıkmaktadır. Bu bakımdan çeviri mekanizması gelişilmelidir. Bu konuda hizmet veren vakıf ve derneklerle çalışmak esas alınması gereken bir çalışma olur.

Belediyelerin kendi çalışanlarına kreş açma hakkı var. Bu geçmiş dönemlerde yasalarda da yer almıştı. Sanırsam bu yasalar kaldırılmamıştır. 3-6 yaş arası çocuklara açılan bu kreşler beli oranda yasal ücreti de vardır. Ama bazı dezavantajlı çocuklardan bu ücret alınmayabilinir. Çocukların ana dili ile bu kreşler yönetilmeli. İletişim, eğitim, şarkı ve oyunlar çocuğun doğasına uygun ana dili ile yapılması, hem doğal bir ihtiyaçtır hem de demokratik yerel yönetim anlayışına uygun olur.

Son yıllarda çok sayıda ana dilde eğitim verecek, gerek kreş- ana okullarında ve ilkokullarda, gerekse de orta öğretim ve üniversitelerde eğitim verecek çok sayıda mamosteler yetişmiş durumdadır. Bunlar arasında Artuklu, Muş, Van üniversitelerinde çarpıtılan ismi ile “yaşayan diller” bölümünden tezli veya tezsiz mezun olmuş veya master yapmış, bu yolla da akademik unvan almış Kürt dili eğitmenleri de vardır. Yerel yönetimlerimiz bu mamostelerden yukarıda belirlenmiş amaçlarını gerçekleştirmek üzere görüş alışverişi içinde olmalı diye düşünüyorum.

Ana dilde öyküler oluşturmak, masal kitapları basmak ve dağıtmak, ana dilde öykü ve masal okuma saatleri düzenlemek ve bunları içeren atölyeler oluşturmak da yerel yönetimlerimizin dili uygulama ve yaygınlaştırma yöntemlerinden biri olabilir. Bu amaca hizmet edecek ana dilde çocuk öykü ve şiir yarışmaları düzenlemek mümkündür. Bazı yazarlarımızın hazırladığı çocuk öykü ve masal kitaplarının basımına yardımcı olmak ve bu kitapları yerel yönetimler adına çocuklara hediye etmek de mümkündür.

Kente, dile, kültüre hitap eden materyallerin basımına katkı sunmak. Dili öğrenmeye, geliştirmeye dönük sözlük, gramer kitapları, toplumun sosyal ve kültürel durumlarını ifade eden araştırma kitaplarının basımı veya basımının desteklenmesi önemli bir çalışmadır.

21 Şubat Dünya Ana dil günü, 15 Mayıs Kürt dili bayramı gibi dille ilgili evrensel yerel günler belediyelerimizin yıllık faaliyetlerinde yer almalı.

Yerel yönetimlerin geniş kitlelere dönük ana dil, kültür vb. konularda panel ve sempozyumlar düzenlemeyi rutin çalışmasına alabilir. Veya bu konuda çalışama programı veya projesi olan dil ve eğitim kurumları ile birlikte ortak çalışmalar düzenlemelidir.

Mahalle ve köylere dönük dil ve kültür şenlikleri düzenlemek önem arz etmektedir. Skeçler, tiyatrolar ve şiir ve öykü okumaları dili çocuklara ve gençlere sevdiren etkinliklerdendir.

Kürt folkloru ve söylencelerin, klam ve deyişlerin toplanması için gerekli maddi alt yapıların hazırlanması, bu toplama çalışmalarına ev sahipliğini yapması da yerel yönetimlerimizin bir çalışma alanıdır. Bu konuda arşiv çalışmasının planlanması önemli bir çalışma olur diye düşünüyorum.

Yorumlar (0)
13°
hafif yağmur
Günün Anketi Tümü
Sosyal medya da verilerimizi zaten izinsiz kullanılıyor, şimdi de yasal zeminde kullanmak istiyorlar.. Sizce çözüm?
Sosyal medya da verilerimizi zaten izinsiz kullanılıyor, şimdi de yasal zeminde kullanmak istiyorlar.. Sizce çözüm?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Galatasaray 20 39
3. Fenerbahçe 19 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Trabzonspor 20 33
6. Hatayspor 20 32
7. Alanyaspor 19 31
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Rizespor 20 25
13. Sivasspor 19 24
14. Başakşehir 20 24
15. Konyaspor 20 23
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. Samsunspor 18 36
3. İstanbulspor 17 34
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 17 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Akhisar Bld.Spor 18 16
15. Menemen Belediyespor 17 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Celta de Vigo 20 24
10. Cádiz 20 24
11. Levante 19 23
12. Getafe 18 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13
Günün Karikatürü Tümü